Vibe Coding: Khi lập trình cần nhiều hơn kỹ thuật

Ngành kỹ thuật từng được xem là pháo đài vững chắc trong thế giới công nghệ. Ổn định, thu nhập cao, ít thay đổi, lập trình viên sống yên ổn sau những dòng lệnh. Nhưng ChatGPT, Copilot, Gemini hay Claude có thể viết, tối ưu và sửa mã trong vài giây. Lập trình viên giờ đây không thể chạy đua tốc độ với AI.

Thread của Andrej Karpathy về Vibe Coding. Ảnh: FPT.

Và Vibe Coding đã ra đời từ nhu cầu thực tế: AI giỏi kỹ thuật, nhưng không hiểu con người. Lập trình viên giờ đây không chỉ viết đoạn mã chạy đúng, mà cần tạo sản phẩm gây cảm xúc, dẫn dắt trải nghiệm. Viết code theo “vibe”, bằng cảm nhận, trực giác, thẩm mỹ, hiểu hành vi người dùng. Nó đã trở thành kỹ năng mới.

Andrej Karpathy, cựu giám đốc AI của Tesla, mô tả vibe coding là cách lập trình không theo quy tắc cứng nhắc mà dựa vào cảm nhận sản phẩm. CEO Y Combinator Garry Tan cho biết nhiều startup dưới 10 người dùng AI viết 95% mã, tạo ra doanh thu hàng triệu USD mỗi năm. Với vibe coding, một nhóm nhỏ có thể thay thế đội ngũ kỹ sư truyền thống, nhanh hơn, sáng tạo hơn, linh hoạt hơn.

Việt Nam bắt nhịp với “vibe”

Tại Hà Nội và TP.HCM, nhiều công ty công nghệ đã và đang thay đổi cách làm sản phẩm theo hướng “cảm nhận người dùng trước, viết mã sau”.

Coolmate – startup thời trang nam đang tuyển kỹ sư không chỉ xét kỹ năng lập trình, mà yêu cầu cả khả năng hiểu khách hàng, phối hợp liên ngành và sáng tạo trải nghiệm mua sắm. Base.vn – nền tảng quản trị doanh nghiệp đã và đang xây dựng đội ngũ kỹ thuật có tư duy thiết kế sản phẩm trọn vẹn, không dừng lại ở hệ thống chạy ổn.

Vbee - đơn vị giành giải cao tại Qualcomm Vietnam Innovation Challenge 2024, phát triển trợ lý AI đọc báo bằng giọng nói có cảm xúc. Không chỉ chuyển văn bản thành giọng đọc, đội kỹ thuật còn phải tinh chỉnh để “giọng nói” này mang tính người: nhẹ nhàng khi tin tức tiêu cực, sôi nổi khi đọc bản tin thể thao.

Olli Technology - tác giả của loa thông minh Maika đang xây dựng hệ điều hành GenAI tích hợp cho đồ chơi trẻ em. Đội ngũ kỹ sư không chỉ xử lý lệnh thoại mà còn phải “cảm” được cách trẻ em phản ứng, tạo ra tương tác tự nhiên như người thật.

Trong khi đó, Hub Network và VinUni khởi động chương trình “VentureX – GenAI for Founders” cho phép sinh viên, nhà sáng lập tạo sản phẩm từ một đoạn prompt, trong vòng vài tuần. Hàng loạt sản phẩm ra đời theo hướng kết hợp kỹ thuật, cảm xúc và trải nghiệm, đúng tinh thần vibe coding.

Ngoài khuôn khổ doanh nghiệp, nhiều nhóm sinh viên, lập trình viên trẻ tổ chức các buổi hackathon, workshop về GenAI tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM. Các chủ đề như: lập trình tạo chatbot biết “an ủi”, giao diện điều chỉnh theo tâm trạng người dùng... đang được đưa ra thảo luận. Dù trường đại học chưa chính thức dạy vibe coding, cộng đồng đang tự học, tự đào sâu.

Đã đến lúc lập trình viên phải “cảm”

AI đủ mạnh để thay thế phần lớn tác vụ kỹ thuật lặp lại. Muốn không bị đào thải, lập trình viên phải chuyển vai từ “người viết” sang “người cảm”. Kỹ sư không thể chỉ lo backend, mà phải nghĩ đến giao diện đẹp, tương tác hợp lý, hành vi người dùng tự nhiên. Lập trình giờ là công việc sáng tạo chứ không đơn thuần là thao tác kỹ thuật.

Cake by VPBank – ứng dụng ngân hàng số là ví dụ rõ ràng cho lập trình mang cảm xúc. Giao diện mềm mại, lời thoại gần gũi, trải nghiệm nhẹ nhàng, tất cả được tạo ra nhờ đội ngũ kỹ thuật hiểu rõ người dùng, chứ không phải nhờ AI sinh mã. Tại GEEK Up, kỹ sư được luân chuyển vị trí để trực tiếp gặp khách hàng, dùng sản phẩm, từ đó cải tiến theo cảm nhận thật. Sản phẩm nổi bật như ELSA Speak nhờ vậy mới có giao diện học ngoại ngữ dễ tiếp cận với người Việt.

Hay một nhóm sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội đã thắng cuộc thi hackathon GenAI với chatbot hỗ trợ sức khỏe tinh thần học sinh. Họ dùng Vbee tạo giọng nói cảm xúc, viết kịch bản hỏi han theo cách gần gũi như người bạn. Đây không chỉ là lập trình mà là lập trình có cảm xúc, có “vibe”.

Vibe Coding không dành cho tất cả. Nhưng không ai có thể đứng ngoài. Lập trình viên cần học cách cộng tác với AI, không sợ bị thay thế mà tận dụng để sáng tạo. Một AI có thể sinh code tốt, nhưng không thể cảm được nhịp sống người dùng, điều mà chỉ con người có thể mang lại.

Vibe Coding không phải trào lưu tạm thời. Nó phản ánh chuyển động lớn trong ngành công nghệ, khi kỹ sư không chỉ làm việc với máy, mà còn kết nối con người. Ai chỉ biết viết mã sẽ sớm bị AI vượt mặt. Ai biết cảm, biết sáng tạo, biết sống cùng công nghệ sẽ là người dẫn đường.

30% mã nguồn Microsoft do AI tạo ra: Lập trình viên sẽ bị thay thế? Trong khi CEO Microsoft tuyên bố 30% mã Microsoft do AI viết, giới lập trình cho rằng đây chỉ là tính năng tự động hoàn ...

5 công cụ AI giúp bạn trở thành lập trình viên, nhà thiết kế và nhạc sĩ trong tích tắc Nếu bạn muốn trở thành lập trình viên, nhà thiết kế hay nhạc sĩ, hãy khám phá 5 công cụ AI mạnh mẽ với khả ...

GitHub Copilot là gì? Vì sao nên sử dụng GitHub Copilot đánh dấu một bước tiến đột phá trong lĩnh vực lập trình với khả năng gợi ý mã nguồn đầy sáng tạo không ...

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng