Người dân không phải nộp phiếu lý lịch tư pháp từ 1/7/2026

Cơ quan nhà nước không được yêu cầu nộp phiếu lý lịch tư pháp

Quốc hội thông qua Luật này tại Kỳ họp thứ 10 vào ngày 5/12/2025 với 33 trong tổng số 57 điều được sửa đổi. Thay đổi lớn nhất nằm ở cách thức cơ quan nhà nước tiếp cận thông tin lý lịch tư pháp của công dân.

Các cơ quan, tổ chức, cá nhân không có quyền yêu cầu người dân cung cấp thông tin lý lịch tư pháp hoặc Phiếu lý lịch tư pháp số 01. Quy định này áp dụng cho mọi trường hợp, trừ những nghề nghiệp và lĩnh vực được pháp luật quy định cụ thể.

Khi cần thông tin, cơ quan chủ động khai thác qua kết nối với cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp hoặc cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hệ thống liên thông này giúp công dân tiết kiệm thời gian đi lại, chi phí in ấn và bảo quản giấy tờ. Người dân chỉ cần xuất trình căn cước công dân hoặc định danh điện tử để cơ quan tra cứu thông tin cần thiết.

Người nước ngoài đang sinh sống ở TP.HCM đến Công an TP.HCM đề nghị cấp phiếu lý lịch tư pháp. Ảnh: Trần Kha

Những trường hợp ngoại lệ vẫn cần kiểm tra lý lịch tư pháp

Luật cho phép yêu cầu thông tin lý lịch tư pháp trong các trường hợp đặc thù. Căn cứ pháp lý phải là luật, nghị quyết Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định hoặc nghị quyết Chính phủ.

Ngành nghề liên quan quốc phòng an ninh cần xác minh lý lịch ứng viên trước khi tuyển dụng. Các vị trí làm việc ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự an toàn xã hội hoặc sức khỏe cộng đồng cũng thuộc diện kiểm tra. Cấp giấy phép, chứng chỉ hành nghề cho những công việc nhạy cảm yêu cầu xác minh tiền án tiền sự.

Giao dịch dân sự và thương mại liên quan đến đối tượng yếu thế trong xã hội là trường hợp đặc biệt khác. Luật bảo vệ quyền lợi người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật khi tham gia các hợp đồng có giá trị lớn. Việc kiểm tra lý lịch bên giao dịch giúp ngăn chặn hành vi lợi dụng, lừa đảo nhóm dễ bị tổn thương.

Phiếu lý lịch tư pháp điện tử trên VneID có hiệu lực pháp lý

Luật tiếp tục duy trì hai loại phiếu lý lịch số 01 và số 02, đồng thời bổ sung phiếu điện tử hiển thị trên ứng dụng VneID. Phiếu điện tử này mang giá trị pháp lý tương đương phiếu giấy, người dân xuất trình khi cần thiết mà không phải in ra.

Thông tin trên VneID được cập nhật tự động từ cơ sở dữ liệu quốc gia. Công dân truy cập phiếu của mình mọi lúc mọi nơi chỉ với một chiếc điện thoại thông minh. Hệ thống bảo mật thông tin cá nhân theo tiêu chuẩn cao, ngăn chặn truy cập trái phép.

Phiếu số 01 ghi nhận thông tin về bản án, quyết định xử lý vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính mà người được cấp phiếu đã chấp hành xong. Phiếu số 02 dành cho cơ quan tư pháp, ghi đầy đủ mọi thông tin lý lịch tư pháp của công dân.

Thủ tục cấp phiếu trực tuyến phi địa giới hành chính

Luật chuyển thủ tục cấp phiếu sang hình thức trực tuyến hoàn toàn. Công dân ở bất kỳ tỉnh thành nào cũng đăng ký xin cấp phiếu qua cổng dịch vụ công quốc gia. Yêu cầu được xử lý không phụ thuộc vào nơi đăng ký hộ khẩu hay nơi cư trú hiện tại.

Thời hạn cấp phiếu rút ngắn còn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Quy định cũ kéo dài 7 ngày làm việc, đôi khi người dân phải chờ đợi lâu hơn nếu hồ sơ cần bổ sung. Việc giảm thời gian xử lý giúp công dân chủ động hơn trong kế hoạch công việc, đặc biệt khi cần phiếu để tham gia tuyển dụng, du học hay các giao dịch quan trọng.

Người nước ngoài và những ai chưa có định danh điện tử vẫn được lựa chọn hình thức trực tiếp. Người yêu cầu đến trụ sở cơ quan cấp phiếu nộp hồ sơ trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính. Dịch vụ bưu chính hỗ trợ nhận hồ sơ tại nhà và giao phiếu đến địa chỉ người yêu cầu, tiết kiệm thời gian đi lại.

Công dân có quyền ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục thay mình. Người được ủy quyền cần mang theo văn bản ủy quyền có chữ ký công chứng và giấy tờ tùy thân của cả hai bên. Quy định này thuận tiện cho người cao tuổi, người bệnh hoặc những ai đang làm việc xa quê.

Ý nghĩa của việc cải cách quản lý lý lịch tư pháp

Luật sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp số 107/2025/QH15 thể hiện quyết tâm cải cách hành chính theo hướng phục vụ người dân. Việc kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp tạo nền tảng cho chính quyền điện tử. Cơ quan nhà nước chia sẻ thông tin với nhau thông qua hệ thống số, giảm thiểu đầu mối yêu cầu công dân.

Người dân được giải phóng khỏi gánh nặng giấy tờ hành chính. Trước đây, một hồ sơ xin việc có thể cần đến năm hoặc sáu loại giấy tờ khác nhau. Giờ đây công dân chỉ cần định danh điện tử, phần còn lại do cơ quan tuyển dụng tự tra cứu qua hệ thống. Chi phí và thời gian cho xã hội giảm đi rõ rệt.

Chuyển đổi số trong quản lý nhà nước mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả công việc. Cán bộ, công chức không phải mất thời gian kiểm tra, đối chiếu giấy tờ giấy. Hệ thống tự động cập nhật thông tin mới nhất, giảm sai sót do nhập liệu thủ công. Dữ liệu số dễ dàng lưu trữ, tra cứu và thống kê phục vụ công tác quản lý.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng