Thủ tướng ra công điện quyết liệt chống vi phạm sở hữu trí tuệ

Chính phủ vừa ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Văn bản do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký thay mặt Thủ tướng Chính phủ vào ngày 5/5/2026, đặt ra thời hạn triển khai từ ngày 7 đến ngày 30 tháng 5 năm 2026 trên phạm vi toàn quốc, với nguyên tắc không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Đây là tín hiệu cho thấy chiến dịch lần này vượt ra ngoài phạm vi của một vài bộ chuyên ngành, mà huy động toàn bộ hệ thống hành pháp theo chiều dọc.

Công điện nêu rõ tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ "vẫn diễn biến phức tạp ở một số lĩnh vực, địa phương", tác động lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh và quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, tổ chức, người dân. Nền kinh tế số Việt Nam đang trong giai đoạn hội nhập sâu với thị trường quốc tế, và tình trạng lưu hành phim lậu, nhạc lậu, phần mềm lậu, hàng giả nhãn hiệu tiếp tục là điểm trừ trong mắt các đối tác thương mại lớn.

Về cơ sở pháp lý, công điện yêu cầu thực thi đồng bộ Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 5/12/2025 của Chính phủ và Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 30/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Như vậy, công điện 38 là bước chuyển từ xây dựng khung pháp lý sang triển khai thực thi có chỉ số đo lường cụ thể.

Bảy bộ ngành, một mục tiêu tăng 20%

Công điện phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ với mục tiêu chung là tăng ít nhất 20% số vụ việc được xử lý so với tháng 5/2025.

Bộ Công an giữ vai trò chủ trì, phối hợp với các bộ liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố các vụ án xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý. Nhiệm vụ trọng tâm là triệt phá các website và tổ chức điều hành website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, tập trung vào nền tảng lưu trữ và phát hành phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu bằng cả tiếng Việt và tiếng nước ngoài.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng bộ đội biên phòng, cảnh sát biển phối hợp chặt với Bộ Công an đấu tranh, ngăn chặn vi phạm theo quy định.

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao được yêu cầu đẩy mạnh kiểm sát, xét xử các vụ án về sở hữu trí tuệ, tập trung điều tra, truy tố, xét xử một số vụ án điển hình để tạo tính răn đe.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức kiểm tra ngay việc chấp hành quy định bản quyền chương trình máy tính tại doanh nghiệp và bản quyền phim, âm nhạc, trò chơi điện tử trên môi trường mạng. Bộ cũng chỉ đạo các cơ quan truyền thông, báo chí tăng cường tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp và cộng đồng nhận diện, phòng chống hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Số vụ việc vi phạm nghiêm trọng được xử lý phải tăng tối thiểu 20% so với tháng 5/2025.

Bộ Công Thương và UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, sở hữu công nghiệp và hàng hóa giả mạo nhãn hiệu. Chỉ tiêu tương tự, tăng ít nhất 20% số vụ xử lý.

Bộ Tài chính chỉ đạo lực lượng hải quan tăng cường kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu qua biên giới, chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan khi có căn cứ rõ ràng về hàng hóa giả mạo sở hữu trí tuệ. Số vụ tạm dừng thông quan và bị xử lý cũng phải tăng ít nhất 20%.

Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương kịp thời cung cấp đầy đủ thông tin về nỗ lực thực thi quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam cho các đối tác quốc tế, phục vụ công tác đối ngoại kinh tế.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì triển khai khẩn các nhiệm vụ được Thủ tướng giao tại Công văn số 1860/VPCP-KTTH ngày 1/5/2026, đồng thời cung cấp ý kiến chuyên môn và kết luận giám định để phối hợp xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Tổ công tác liên ngành tại từng địa phương

Một điểm mới của công điện là yêu cầu chủ tịch UBND tỉnh, thành phố khẩn trương thành lập ngay Tổ công tác liên ngành tại địa phương, do chính chủ tịch UBND tỉnh, thành phố làm Tổ trưởng. Tổ công tác này chịu trách nhiệm quyết liệt chỉ đạo các lực lượng chức năng trên địa bàn phối hợp chặt chẽ, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ được giao. Đây là bước tổ chức quan trọng để tránh tình trạng phối hợp rời rạc giữa các ngành tại cơ sở.

Bên cạnh đó, Bí thư Tỉnh ủy và Thành ủy được yêu cầu tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các cấp ủy đảng, chính quyền huy động sức mạnh toàn hệ thống chính trị trên địa bàn, bảo đảm tạo chuyển biến rõ nét và có kết quả cụ thể.

Cơ chế báo cáo hằng tuần và tổng kết ngày 31/5

Về cơ chế theo dõi, các bộ và địa phương thực hiện chế độ báo cáo nhanh hằng ngày về tình hình phát hiện, bắt giữ, xử lý các vụ án, vụ việc nghiêm trọng, gửi về Bộ Khoa học và Công nghệ để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ hằng tuần hoặc khi được yêu cầu. Báo cáo tổng hợp kết quả toàn bộ chiến dịch phải hoàn thành và nộp vào ngày 31/5/2026.

Sau ngày 30/5/2026, các bộ, cơ quan, địa phương rà soát, đánh giá và tiếp tục nâng cao hiệu quả để công tác đấu tranh, ngăn chặn và xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ được thực hiện thường xuyên, liên tục, có hệ thống và trọng tâm theo đúng mục tiêu đề ra.

Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả được giao nhiệm vụ tập trung chỉ đạo, điều phối công tác phối hợp liên ngành, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và chỉ đạo xử lý các vụ vi phạm trọng điểm, phức tạp theo thẩm quyền.

Doanh nghiệp số cần lưu ý điều gì?

Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phần mềm, nội dung số, truyền thông trực tuyến, thương mại điện tử và phân phối hàng hóa cần xem lại ngay tình trạng tuân thủ bản quyền trong nội bộ. Yêu cầu kiểm tra việc chấp hành quy định bản quyền chương trình máy tính tại doanh nghiệp do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiến hành sẽ bắt đầu ngay trong tháng 5/2026. Doanh nghiệp sử dụng phần mềm không có bản quyền hoặc phân phối nội dung chưa được cấp phép đang đối mặt với rủi ro bị kiểm tra và xử lý trong thời gian ngắn.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng