Đâu là 'điểm nghẽn' của hệ sinh thái tài chính số ASEAN?

Tọa đàm nằm trong khuôn khổ các hoạt động thúc đẩy hợp tác khu vực về công nghệ tài chính (fintech), với sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lào Thongsavan Phomvihane; lãnh đạo các bộ, ngành của Việt Nam và các doanh nghiệp, chuyên gia trong nước và quốc tế.

Tọa đàm “Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực: Từ chính sách đến hành động” (Ảnh FPT)

Có thể nói trong bối cảnh ASEAN đang đẩy mạnh hội nhập kinh tế số, thanh toán xuyên biên giới và ứng dụng AI vào lĩnh vực tài chính, tọa đàm được kỳ vọng góp phần tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống và quyền lợi của người dùng trong môi trường số.

Là doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có nhiều năm triển khai các giải pháp chuyển đổi số cho ngành tài chính - ngân hàng tại nhiều thị trường trên thế giới, FPT được mời tham gia chia sẻ góc nhìn từ thực tiễn triển khai công nghệ và kinh nghiệm hợp tác quốc tế.

Theo ông Khoa, “Cơ hội lớn nhất của fintech ASEAN không chỉ là có thêm nhiều sản phẩm mới, mà là hình thành một kiến trúc tin cậy chung cho tài chính số khu vực. Kiến trúc đó cần bảo đảm đổi mới nhưng an toàn, liên thông nhưng tôn trọng chủ quyền dữ liệu, ứng dụng AI nhưng có trách nhiệm giải trình.”

Tổng giám đốc FPT Nguyễn Văn Khoa trình bày tham luận tại tọa đàm (Ảnh FPT)

Cũng theo ông Khoa, ASEAN hiện đã sở hữu nhiều nền tảng quan trọng cho phát triển tài chính số như thanh toán số, ngân hàng số, các chương trình thử nghiệm fintech hay hợp tác thanh toán xuyên biên giới. Tuy nhiên, sự khác biệt về tiêu chuẩn kỹ thuật, cách quản lý dữ liệu, định danh số và cơ chế giám sát vẫn đang là những rào cản khiến các sáng kiến chưa thể kết nối hiệu quả ở quy mô khu vực.

Trong bối cảnh các giao dịch tài chính ngày càng được số hóa, niềm tin trở thành yếu tố cốt lõi để thị trường phát triển bền vững. Người dân cần được bảo đảm dữ liệu cá nhân được bảo vệ. Doanh nghiệp cần một môi trường pháp lý minh bạch để đổi mới sáng tạo. Các cơ quan quản lý cũng cần những công cụ đủ hiệu quả để nhận diện và kiểm soát các rủi ro mới phát sinh từ công nghệ.

Từ góc độ doanh nghiệp công nghệ, lãnh đạo FPT đề xuất ASEAN ưu tiên hợp tác ở ba lĩnh vực.

1. Thúc đẩy cơ chế chia sẻ dữ liệu tài chính có kiểm soát, trên cơ sở người dùng đồng ý và được bảo vệ quyền riêng tư. Điều này giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ tài chính thuận tiện hơn, đồng thời tạo nền tảng cho các mô hình dịch vụ mới.
2. Xây dựng các nguyên tắc chung trong quản trị AI. Khi AI ngày càng được sử dụng để phát hiện gian lận, đánh giá tín dụng, hỗ trợ ra quyết định và quản trị rủi ro, việc bảo đảm tính minh bạch, khả năng giải thích và trách nhiệm giải trình của các hệ thống này sẽ trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng.
3. Tăng cường phối hợp giữa các quốc gia trong cảnh báo gian lận, bảo đảm an ninh mạng và giám sát các rủi ro tài chính xuyên biên giới. Theo ông Khoa, công nghệ không chỉ tạo ra thách thức mới mà cũng là công cụ giúp các cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả giám sát và ứng phó với rủi ro.

Bên cạnh các giải pháp cấp khu vực, ông Nguyễn Văn Khoa cũng cho rằng Việt Nam có thể đóng vai trò tích cực trong việc kết nối các sáng kiến hợp tác về thanh toán xuyên biên giới, định danh số, ứng dụng AI trong phòng chống gian lận tài chính và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận dịch vụ tài chính. Thay vì hướng tới một khuôn khổ áp dụng đồng loạt cho tất cả quốc gia, ASEAN có thể bắt đầu từ những mô hình thử nghiệm đối với các bài toán cụ thể, sau đó từng bước mở rộng quy mô hợp tác trên toàn khu vực.

Trong bối cảnh ASEAN đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, nhiều chuyên gia cho rằng bài toán không còn nằm ở việc mỗi quốc gia phát triển nhanh đến đâu, mà ở khả năng cùng nhau xây dựng các không gian hợp tác mới cho tương lai khu vực. Với tài chính số, điều đó bắt đầu từ những nền tảng chung về niềm tin, khả năng kết nối và trách nhiệm trong ứng dụng công nghệ, những yếu tố được xem là nền móng cho một hệ sinh thái số an toàn, bao trùm và bền vững của ASEAN trong những thập niên tới.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng