Ca Trù Việt Nam - Tinh hoa văn hoá Việt mang tầm nhân loại

Ninh Gia
23/02/2020 01:13
D

Ca Trù Việt Nam (Nôm: 歌籌), còn gọi nôm na là Hát cô đầu, Hát nhà trò là loại hình diễn xướng bằng âm giai nhạc thính phòng rất thịnh hành tại khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ Việt Nam.

Ca Trù Việt Nam thịnh hành từ thế kỷ 15, từng là loại ca trong cung đình và được giới quý tộc và trí thức yêu thích. Ca Trù Việt Nam là một sự phối hợp nhuần nhuyễn và đỉnh cao giữa thi ca và âm nhạc.

Ca Trù Việt Nam trong bề dày lịch sử văn hoá Việt

Xuất hiện sơ khai vào đầu thế kỷ 11, bắt đầu thịnh hành trong nước từ thế kỷ 15 nhưng đến nửa cuối thế kỷ 20, Ca Trù Việt Nam mới được thế giới biết đến lần đầu tiên qua tiếng hát của nghệ nhân Quách Thị Hồ (1909 – 2001).

Dần dần sau đó, Ca Trù Việt Nam còn được nhiều nhạc sĩ, nhạc học gia nước ngoài theo học, tìm hiểu, nghiên cứu và giới thiệu tại nhiều trường đại học nổi tiếng trên thế giới.

Trải qua quá trình phát triển thăng trầm cùng với những biến cố của lịch sử, cho tới nay, Ca Trù Việt Nam đã đạt đến trình độ thẩm mỹ cao, khẳng định được vị trí quan trọng không chỉ của Việt Nam mà còn của cả nhân loại.

Ca Trù Việt Nam là dạng nghệ thuật biểu diễn dùng nhiều thể văn chương như: phú, truyện, ngâm, nhưng thể văn chương phổ biến nhất là hát nói và hát kể. Hát nói xuất hiện sớm nhưng phải đợi đến đầu thế kỷ 19 mới có những tác phẩm lưu truyền đến nay như các tác phẩm của Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát... Nguồn gốc của thể Hát nói trong văn chương Việt Nam được giải thích bằng nhiều nguyên nhân.

Hát nói là sự phàm tục hoá những thể thánh ca. Trước khi có Hát nói, ở Việt Nam đã có những bài hát xoan, hát cửa đền, cửa chùa, những bài thét nhạc. Những thể ca trong các dịp tế lễ đó chuyển dần công dụng và được các tao nhân, mặc khách tổ chức ngay trong những cuộc giải trí riêng của họ. Các bài hát ả đào bắt đầu từ đó.

Hát nói là sự cụ thể hoá ảnh hưởng của tư tưởng Lão–Trang. Xưa kia, văn chương Việt Nam về nội dung phải gò bó trong những tư tưởng Khổng Mạnh, về hình thức phải đem theo những quy luật khắt khe, những lối diễn tả nhất định.

Cuối thế kỷ thứ 18, do hoàn cảnh rối ren trong xã hội, tư tưởng Lão-Trang có cơ hội bành trướng và hát nói chính là sáng tạo của các nhà nho phóng khoáng, thích tự do, ở đấy họ có thể gửi gấm những tư tưởng, cảm xúc vượt ra ngoài khuôn phép với cách diễn đạt cởi mở, rộng rãi hơn.

Hát nói là biến thể của song thất lục bát. Các nhà viết sách thời xưa cho rằng Hát nói là một hình thức biến đổi của thể ngâm Song thất lục bát: Trong hát nói có Mưỡu là những câu thơ lục bát, nhiều câu 7 chữ có vần bằng, vần trắc, có cước vận, yêu vận.

Nhưng khi đã phát triển, Hát nói là một thể tài hỗn hợp gồm: thơ, phú, lục bát, song thất, tứ tự, nói lối,... Trong lối Hát Ca Trù Việt Nam có nhiều loại như: Dâng hương, Giáo trống, Gủi thư, Thét nhạc thì Hát nói là lối thông dụng và có tính văn chương lý thú nhất.

Doodle của ngày hôm nay, được minh họa bởi nghệ sĩ khách Xuan Le, để tưởng niệm những người sáng lập của Ca Trù Việt Nam, một thời gian để tôn vinh thể loại này được coi là hình thức âm nhạc truyền thống được tôn sùng nhất của Việt Nam.

Ca Trù Việt Nam - Di sản Văn hóa Phi vật thể của nhân loại

Ca Trù Việt Nam đã trải qua một quá trình phát triển ít nhất từ thế kỷ 15 đến nay, được biểu diễn trong không gian văn hóa đa dạng gắn liền, ở nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau.

Trong đó, Ca Trù Việt Nam thể hiện một ý thức về bản sắc và sự kế tục trong nghệ thuật biểu diễn, có tính sáng tạo, được chuyển giao từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua các tổ chức giáo phường.

Những giáo phường này đã duy trì các cộng đồng có quan hệ mật thiết, tạo nên nét đặc trưng cho Ca Trù Việt Nam. Mặc dù trải qua nhiều biến động lịch sử, xã hội nhưng Ca Trù Việt Nam vẫn có một sức sống riêng bởi giá trị nghệ thuật độc đáo của nó đối với văn hóa Việt Nam.

Ca Trù Việt Nam độc đáo ở không gian nghệ thuật riêng, nhạc cụ và thể thơ riêng biệt. Theo các nghệ nhân dân gian, có rất nhiều thể thức hoặc giai điệu khác nhau, mỗi loại này được gọi là thể cách. Kỹ thuật hát rất tinh tế, công phu.

Từ Ca Trù Việt Nam, một thể thơ độc đáo đã ra đời và có vị trí sáng giá trong dòng văn học chữ Nôm của dân tộc, đó là thể hát nói với hàng nghìn bài thơ chữ Nôm chứa đựng rất nhiều tâm trạng và biến thái tinh tế của tâm hồn Việt Nam qua nhiều thế kỷ.

Về âm nhạc, ba loại nhạc cụ là đàn đáy, phách và trống, trải qua quá trình sử dụng lâu dài đã trở nên những nhạc khí đặc trưng của Ca Trù Việt Nam, góp phần đưa loại hình nghệ thuật này trở thành một thể loại thanh nhạc kinh điển của Việt Nam.

Trên thế giới, ít có một bộ môn nghệ thuật nào mà chỉ có ba người cùng với nhạc cụ đàn đáy, cỗ phách, trống chầu phối hợp lại mà thành cả thơ, nhạc, tiết tấu, thể điệu… làm mê hoặc lòng người như Ca Trù Việt Nam.

Mặc dù Việt Nam đã có nhiều cố gắng và có sự hỗ trợ của một số tổ chức quốc tế trong việc bảo vệ Ca Trù Việt Nam song sức sống của Ca Trù Việt Nam hiện nay vẫn chưa phải ở mức cao và vẫn cần phải được bảo vệ hơn nữa để tăng khả năng tồn tại và phát triển.

Việc duy trì thường xuyên các buổi biểu diễn Ca Trù Việt Nam tại các Câu lạc bộ và nâng cao chất lượng nghệ thuật của loại hình này là vấn đề đặt ra đối với công việc bảo vệ Ca Trù Việt Nam.

Bên cạnh đó, cần phải nâng cao nhận thức về Ca Trù Việt Nam để có thêm nhiều công chúng thưởng thức, khẳng định vị thế trong xã hội hiện đại; đồng thời cần phải hỗ trợ các nghệ nhân lớn tuổi và khuyến khích những ca nương, kép đàn trẻ học hỏi và tham gia truyền dạy Ca Trù Việt Nam cho các thế hệ sau.

Với sự đồng thuận, tự nguyện và hiểu biết đầy đủ của các cộng đồng hát Ca Trù Việt Nam tại Việt Nam, cùng các kế hoạch hành động, trách nhiệm, cam kết, ủng hộ và hỗ trợ của các cơ quan nhà nước đối với việc bảo vệ Ca Trù Việt Nam, ngày 01/10/2009, tại Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất, Ca Trù Việt Nam của Việt Nam đã chính thức được ghi danh vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp của nhân loại.

Hồ sơ đề cử Ca Trù Việt Nam là di sản văn hóa thế giới với không gian văn hóa Ca Trù Việt Nam trải dài khắp 16 tỉnh phía Bắc gồm: Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình. Ca Trù Việt Nam là kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại đứng thứ hai sau ả đào pansori của Hàn Quốc.

Chúc mừng ngày kỷ niệm sáng lập của Ca Trù Việt Nam.

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Lễ trao Giải báo chí “Vì sự nghiệp Đại đoàn kết toàn dân tộc” lần thứ XV

Lễ trao Giải báo chí “Vì sự nghiệp Đại đoàn kết toàn dân tộc” lần thứ XV

Hơn 500 vận động viên tham gia Giải Bơi chải thuyền rồng Hà Nội mở rộng năm 2022

Hơn 500 vận động viên tham gia Giải Bơi chải thuyền rồng Hà Nội mở rộng năm 2022

Vinh danh 26 tác phẩm đạt Giải thưởng Sách Quốc gia 2022

Vinh danh 26 tác phẩm đạt Giải thưởng Sách Quốc gia 2022

“10 năm - Phác hoạ hành trình đến tương lai”

“10 năm - Phác hoạ hành trình đến tương lai”

Ubisoft sẽ mang trò chơi lên Netflix

Ubisoft sẽ mang trò chơi lên Netflix

Heineken Silver Music Party

Heineken Silver Music Party

Những gương mặt sáng tạo trên Podcasts

Những gương mặt sáng tạo trên Podcasts

Việt Hoàng - Em trai ruột Sơn Tùng chính thức debut

Việt Hoàng - Em trai ruột Sơn Tùng chính thức debut

Khởi công xây dựng Nhà văn hóa cộng đồng cho dân tộc Mảng tại tỉnh Lai Châu

Khởi công xây dựng Nhà văn hóa cộng đồng cho dân tộc Mảng tại tỉnh Lai Châu

Tuyên Quang - Tổ chức lại Lễ hội Thành Tuyên sau 2 năm gián đoạn

Tuyên Quang - Tổ chức lại Lễ hội Thành Tuyên sau 2 năm gián đoạn

Hồng đậu và chuyện ăn đậu đỏ ngày Thất Tịch

Hồng đậu và chuyện ăn đậu đỏ ngày Thất Tịch

Công viên Hữu nghị Việt - Nhật: Sẽ là những "mốc son" của 50 năm ngoại giao Việt Nam và Nhật Bản

Công viên Hữu nghị Việt - Nhật: Sẽ là những "mốc son" của 50 năm ngoại giao Việt Nam và Nhật Bản

Tin mới cập nhật

FPT mang gì đến Techfest Vietnam 2022?

FPT mang gì đến Techfest Vietnam 2022?

Những dấu hiệu ung thư miệng

Những dấu hiệu ung thư miệng

Panasonic Việt Nam lọt Top 100 Doanh nghiệp Bền vững năm 2022

Panasonic Việt Nam lọt Top 100 Doanh nghiệp Bền vững năm 2022

Amazon cam kết hỗ trợ DN vừa và nhỏ Việt Nam trên hành trình xuất khẩu toàn cầu

Amazon cam kết hỗ trợ DN vừa và nhỏ Việt Nam trên hành trình xuất khẩu toàn cầu

Mừng sinh nhật 3 tuổi, UNIQLO tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa

Mừng sinh nhật 3 tuổi, UNIQLO tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa

FPT năm thứ 11 lọt Top 50 công ty kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam

FPT năm thứ 11 lọt Top 50 công ty kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam

Nhà máy Ford Hải Dương kỷ niệm 25 năm hoạt động

Nhà máy Ford Hải Dương kỷ niệm 25 năm hoạt động

iPad Gen 10 chính thức lên kệ với giá chỉ từ 10,99 triệu đồng

iPad Gen 10 chính thức lên kệ với giá chỉ từ 10,99 triệu đồng

Thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao và cách đối phó

Thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao và cách đối phó

Bóng đá Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa giấc mơ World Cup

Bóng đá Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa giấc mơ World Cup

Toyota bZ4X - Khả năng vận hành không như công bố

Toyota bZ4X - Khả năng vận hành không như công bố

Có thể bạn chưa biết: 5 nghiên cứu khoa học giúp cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn

Có thể bạn chưa biết: 5 nghiên cứu khoa học giúp cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn

Tin đọc nhiều

5 kỷ lục thế giới đầu tiên trong lĩnh vực ẩm thực của Việt Nam

5 kỷ lục thế giới đầu tiên trong lĩnh vực ẩm thực của Việt Nam

'Black Widow' - 'Góa phụ Đen' soán ngôi vị số 1 của 'Huyền thoại tốc độ'

'Black Widow' - 'Góa phụ Đen' soán ngôi vị số 1 của 'Huyền thoại tốc độ'

Chạy theo trend, Lý Nhã Kỳ đăng ảnh tình tứ cùng trai trẻ

Chạy theo trend, Lý Nhã Kỳ đăng ảnh tình tứ cùng trai trẻ

Những vai diễn để đời trong sự nghiệp diễn xuất của NSND Hoàng Dũng

Những vai diễn để đời trong sự nghiệp diễn xuất của NSND Hoàng Dũng

Hà Anh Tuấn rất tự hào về album "Cuối ngày người đàn ông một mình"

Hà Anh Tuấn rất tự hào về album "Cuối ngày người đàn ông một mình"

Lý do khiến 'Tây Du Ký' được phát lại hơn 3.000 lần tại Trung Quốc

Lý do khiến 'Tây Du Ký' được phát lại hơn 3.000 lần tại Trung Quốc

MC Quyền Linh lĩnh xướng trong chương trình livestream "Chung tay đẩy lùi COVID-19"

MC Quyền Linh lĩnh xướng trong chương trình livestream "Chung tay đẩy lùi COVID-19"

Danh sách các đề cử Giải Âm nhạc Cống Hiến 2020

Danh sách các đề cử Giải Âm nhạc Cống Hiến 2020

Cả thế giới đều biết áo dài là quốc phục Việt Nam

Cả thế giới đều biết áo dài là quốc phục Việt Nam

Cách mạng công nghệ 4.0 tác động đến lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật

Cách mạng công nghệ 4.0 tác động đến lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật

Video xem nhiều

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019