Người Huế ăn Tết từ rằm tháng chạp

Bảo Trân
08/02/2021 10:57
D

Ở Huế, Tết thường được bắt đầu từ ngày 20 tháng chạp. Với những đại gia đình, Tết đến sớm hơn, ngay từ giữa tháng. Trong trí nhớ của GS.TS Thái Kim Lan (sinh ra ở Huế, sống và giảng dạy triết học tại Đức) vẫn còn đó cảnh người lớn trong nhà họp lại, phân công nhiệm vụ cho từng người để sửa soạn ra sao. Hóa ra, chuẩn bị Tết cũng là cách ăn Tết hào hứng.

Mâm cỗ Tết dâng lên bàn thờ gia tiên của người Huế được chuẩn bị rất kỹ, gồm một mâm hoa quả, một mâm bánh ngọt, một mâm bánh mặn, một mâm thức ăn. Ở những gia đình gia thế ngày trước, người ta không mua đồ ăn ở chợ mà tự tay làm hết.

Qua lời kể của GS.TS Thái Kim Lan, có lẽ không có nơi nào bày nhiều bánh như ngày Tết ở Huế. Ngọt thì có các loại bánh đậu xanh, phục linh, sen tua, hạnh nhân, bánh dừa, bánh thuẫn... Mặn thì có các loại bánh ít đen, ít trắng, bánh lá... Bánh Huế phong phú ở chỗ vừa được gói bằng lá vừa được gói bằng giấy, trông đẹp mắt.

Bánh bèo, bánh lá và chả tôm theo kiểu Huế xưa: chả tôm nặn thành trái quýt chưng trên cành quýt. Ảnh: GS.TS Thái Kim Lan.

Mường tượng cảnh cũ người xưa, trong chất giọng Huế chậm rãi, bà nói như reo khi nhắc tới món tôm chua và chao - rất đặc trưng và rất Huế. Tới nay, dù đã lãng du qua những vùng văn hóa khác, thẳm sâu trong lòng người phụ nữ đã sống hơn nửa đời người này vẫn còn đó thứ "vàng mười" ký ức gắn với những món ăn, hương vị của một thời. Tết này, bà lại tự tay làm một hũ tôm chua, hũ chao đón Tết.

Khác các nơi, để làm món tôm chua ăn với heo luộc, heo quay, người Huế chỉ dùng muối. Tôm chua nhà làm khác tôm chua ngoài chợ ở chỗ vị thuần hơn, thơm hơn. Mùng 1, người Huế ăn chay nên chao trở thành một món đặc biệt quan trọng. Qua chuyện làm tôm chua, làm chao, người nội trợ thể hiện tài năng, thiên phú của mình. Không phải cứ muốn làm ngon mà được.

Mâm cỗ Tết Huế gồm nhiều món, tùy điều kiện từng gia đình mà bày biện, nhưng có mấy món cơ bản. Sau món thịt ngâm và nem, chả khai vị, kế đến là mâm nhỏ ngũ vị gồm tôm chua, thịt kho tàu, tôm rim (hoặc cá chiên), gỏi (gỏi gà trộn hoa chuối/mít/vả/măng).

Món nữa là bát bửu gồm su le, cà rốt, bong bóng heo, nấm đông cô nhồi chả tôm, thịt ba chỉ, tôm, nấm mèo/rơm xào lên... Bánh chưng, bánh tét, dưa món cũng là các món không thể thiếu.

Đạo ẩm thực, triết lý gói - mở

Người Huế không bao giờ bày một mâm cỗ mà thái quá. Nếu tôm chua kích thích dạ dày mau tiêu thì có các loại rau thơm, chuối chát, vả kìm hãm lại.

Bánh sen tua làm bằng hột sen nấu chín quết nhuyễn với đường, ngào khô, vo viên và bọc giấy tua, còn gọi là bánh sen tán.

Hay như món thịt heo kho tàu (kho như thế nào để miếng mỡ còn lại trong veo mới là kho giỏi) phải có măng trộn, vả trộn ăn kèm. "Qua mỗi món ăn, người Huế gửi gắm một triết lý hòa hợp trong đời sống. Đó là một bản hòa điệu giữa thức ăn ngon và cách sống khỏe" - bà Lan nói.

Người Huế cũng rất chuộng cái đẹp. Ngoài ăn bằng vị còn ăn bằng mắt. Thành thử bánh trái, món ăn của Huế đủ màu sắc. Người nội trợ không những nấu ăn ngon mà còn biết trình bày đẹp. Bà Lan ví dụ món dưa món. Cà rốt, su hào, đu đủ, củ cải... không chỉ xắt lát mà còn được tỉa thành những hoa ngọc lan, cúc, hồng... Mỗi lần dọn, dĩa dưa món giống như một dĩa hoa.

Bánh phất đặc biệt trong ẩm thực cung đình, ngày nay hầu như thất truyền và hiếm hoi trong mâm bánh Huế.

Ông bà nói "học ăn, học nói, học gói, học mở" là vì thế. Có khi cái sự nấu nướng mở ra cả một nền văn hóa. Người Huế xưa chú trọng đạo ẩm thực cùng lối sống thẩm mỹ, làm thế nào cũng muốn cho đẹp. Để rồi họ vừa là người thưởng thức hương vị đặc biệt của đời sống, vừa tạo nên vẻ đẹp cho đời sống ngay trong gian bếp của mình.

Người Huế xưa thường uống trà vào ngày Tết. Họ chuộng nhất là hoa mộc và hoa sói vì ướp trà rất thơm. Ngoài ra còn có rượu nếp, rượu gạo và rượu đỏ (rượu chát). Bà Thái Kim Lan vẫn nhớ mạ và bà mình ngày xưa, cứ đến mùa dâu tằm lại ngâm rượu dâu tằm như một thứ rượu chát, năm mới Tết đến lại lấy ra mời khách.

Cây hoa mộc trước nhà từ đường của gia đình.

Không thể về đoàn tụ cùng con cháu bên Đức, bà Lan ở đây, trong căn nhà "xưa như Trái đất" của gia đình với mấy người bà con. Lúc ở Đức, bà vẫn khắc khoải bồn chồn không biết Tết nhất ở nhà ra sao.

Tết năm nay, bàn thờ gia tiên được chăm sóc chu đáo. Được trở lại sống trong không gian ấm nồng hương xưa nghĩa cũ ấy vốn là ước mơ bao lần của bà khi ở Đức thì giờ đây, giấc mơ nhỏ đã thành sự thật. Mùa này, những đóa hoa mộc bắt đầu nở trong khu vườn thời thơ ấu. Ngày mai, bà lại cắp rổ ra vườn hái hoa đặng còn kịp ướp trà đón Tết.

Theo Tạp Chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Tác động của AI đến nghệ thuật đương đại

Tác động của AI đến nghệ thuật đương đại

Festival Huế 2024: 'Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển'

Festival Huế 2024: 'Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển'

Định danh số giúp bảo tồn và phổ biến giá trị Nghê Văn Miếu

Định danh số giúp bảo tồn và phổ biến giá trị Nghê Văn Miếu

Klook công bố chiến dịch lớn nhất năm: Siêu Lễ Hội Du Lịch Klook 2023 - Super Travel Days

Klook công bố chiến dịch lớn nhất năm: Siêu Lễ Hội Du Lịch Klook 2023 - Super Travel Days

Taylor Swift | The Eras Tour sẽ là đối tác trải nghiệm đầu tiên của Klook

Taylor Swift | The Eras Tour sẽ là đối tác trải nghiệm đầu tiên của Klook

Khách du lịch Millennials và Gen Z đam mê tìm hiểu văn hoá

Khách du lịch Millennials và Gen Z đam mê tìm hiểu văn hoá

Sự kết hợp đầy táo bạo giữa nghệ thuật và công nghệ tại triển lãm 'Dị diện - Peculiar Interfaces'

Sự kết hợp đầy táo bạo giữa nghệ thuật và công nghệ tại triển lãm 'Dị diện - Peculiar Interfaces'

Chợ Viềng - Phủ Dày: Nét văn hoá đặc sắc của nền văn minh lúa nước trong thời đại số 1

Chợ Viềng - Phủ Dày: Nét văn hoá đặc sắc của nền văn minh lúa nước trong thời đại số 1

Không gian âm nhạc thú vị của I Like It Korea Milk Playground 2022

Không gian âm nhạc thú vị của I Like It Korea Milk Playground 2022

Đại nhạc hội “Những trái tim Việt Nam”

Đại nhạc hội “Những trái tim Việt Nam”

Cuộc hội ngộ lịch sử của Nick Út và "Em bé Napalm" tại Hà Nội

Cuộc hội ngộ lịch sử của Nick Út và "Em bé Napalm" tại Hà Nội

 “Sắc màu Sơn La – Tây Bắc” lần thứ 2, tại Hà Nội

“Sắc màu Sơn La – Tây Bắc” lần thứ 2, tại Hà Nội

Tin mới cập nhật

Máy giặt sấy Bespoke AI xuất hiện trong bộ phim 'Inside Out 2"

Máy giặt sấy Bespoke AI xuất hiện trong bộ phim 'Inside Out 2"

HISENSE tưng bừng chào đón UEFA Euro 2024

HISENSE tưng bừng chào đón UEFA Euro 2024

Nâng tầm cuộc sống cùng LG Smart Monitor 2024

Nâng tầm cuộc sống cùng LG Smart Monitor 2024

Tiếp nhận 'Hồ sơ Chứng tích Chiến tranh Việt Nam' và tặng Di ảnh cho các gia đình liệt sỹ

Tiếp nhận 'Hồ sơ Chứng tích Chiến tranh Việt Nam' và tặng Di ảnh cho các gia đình liệt sỹ

Vietnam Cycle 2024: Cơ hội để doanh nghiệp nắm bắt và làm chủ thị trường xe đạp, xe điện

Vietnam Cycle 2024: Cơ hội để doanh nghiệp nắm bắt và làm chủ thị trường xe đạp, xe điện

CellphoneS mở bán iPad Air và iPad Pro mới

CellphoneS mở bán iPad Air và iPad Pro mới

 Khoa học bất ngờ phát hiện sương giá trên đỉnh núi lửa sao Hỏa

Khoa học bất ngờ phát hiện sương giá trên đỉnh núi lửa sao Hỏa

Bắt tạm giam Tổng Giám đốc VEAM Phan Phạm Hà

Bắt tạm giam Tổng Giám đốc VEAM Phan Phạm Hà

Kaspersky cảnh báo mới về tấn công giả mạo

Kaspersky cảnh báo mới về tấn công giả mạo

Công ty Năng lượng Di Linh bị xử phạt vì không có giấy phép môi trường

Công ty Năng lượng Di Linh bị xử phạt vì không có giấy phép môi trường

7 phần mềm khôi phục dữ liệu iPhone an toàn và hiệu quả

7 phần mềm khôi phục dữ liệu iPhone an toàn và hiệu quả

Apple tích hợp ChatGPT trên tất cả các thiết bị

Apple tích hợp ChatGPT trên tất cả các thiết bị

Tin đọc nhiều

Tác động của AI đến nghệ thuật đương đại

Tác động của AI đến nghệ thuật đương đại

Định danh số giúp bảo tồn và phổ biến giá trị Nghê Văn Miếu

Định danh số giúp bảo tồn và phổ biến giá trị Nghê Văn Miếu

Ra mắt dự án xúc tiến thương mại, nghệ thuật, đào tạo thúc đẩy chuyển đổi số.

Ra mắt dự án xúc tiến thương mại, nghệ thuật, đào tạo thúc đẩy chuyển đổi số.

Proof – Album giúp BTS trở lại vị trí số 1 Billboard artist 100

Proof – Album giúp BTS trở lại vị trí số 1 Billboard artist 100

Nghệ thuật Omotenashi - chìa khóa thành công của các doanh nghiệp Nhật Bản

Nghệ thuật Omotenashi - chìa khóa thành công của các doanh nghiệp Nhật Bản

Bắc Giang tổ chức trao giải báo chí về Khoa học và Công nghệ lần thứ nhất

Bắc Giang tổ chức trao giải báo chí về Khoa học và Công nghệ lần thứ nhất

 SEA Games 31: Thể thao điện tử hứa hẹn với nhiều màn tranh tài gay cấn

SEA Games 31: Thể thao điện tử hứa hẹn với nhiều màn tranh tài gay cấn

'Ninh Thuận - Miền di sản' dưới lăng kính nhiếp ảnh gia

'Ninh Thuận - Miền di sản' dưới lăng kính nhiếp ảnh gia

Sách vàng Sáng tạo Việt Nam năm 2021: Vinh danh 76 công trình tiêu biểu

Sách vàng Sáng tạo Việt Nam năm 2021: Vinh danh 76 công trình tiêu biểu

Miếu Đầm - Nơi linh thiêng với truyền thuyết thờ tự thần rắn

Miếu Đầm - Nơi linh thiêng với truyền thuyết thờ tự thần rắn

Video xem nhiều

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Geneva Motor Show 2020: Bentley hé lộ siêu xe Bacalar triệu đô

Geneva Motor Show 2020: Bentley hé lộ siêu xe Bacalar triệu đô

Lộ diện siêu xe hypercar Czinger 21C tăng tốc 0-100km/h chưa tới 2 giây

Lộ diện siêu xe hypercar Czinger 21C tăng tốc 0-100km/h chưa tới 2 giây

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019