Vì sao Ấn Độ cần 'luật chơi' riêng cho AI trong viễn thông?

Hùng Cường
03/11/2026 11:08
D

Khi AI trong viễn thông ngày càng thấm sâu vào mạng lưới và dịch vụ, Ấn Độ chọn cách đặt ra luật chơi riêng, với bản dự thảo quy định do Cơ quan Quản lý Viễn thông Ấn Độ (TRAI) soạn thảo nhằm buộc nhà mạng kiểm soát rủi ro trước khi sự cố kịp xảy ra.

Dự thảo mang tên Hướng dẫn sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm trong mạng viễn thông và cung cấp dịch vụ viễn thông được TRAI công bố ngày 30/10/2026. Cơ quan quản lý mời các bên liên quan gửi ý kiến bằng văn bản trước ngày 27/11/2026, ưu tiên hình thức điện tử, tới ông Akhilesh Kumar Trivedi, cố vấn phụ trách mạng, phổ tần và cấp phép, qua địa chỉ advmn@trai.gov.in. TRAI cho biết sẽ công khai toàn bộ ý kiến đóng góp trên trang web trai.gov.in.

Do vẫn đang trong giai đoạn dự thảo, các quy định về sử dụng AI trong lĩnh vực viễn thông có thể tiếp tục được điều chỉnh sau khi kết thúc đợt tham vấn.

Vì sao Ấn Độ cần 'luật chơi' riêng cho AI trong viễn thông?
Ảnh minh họa

Viễn thông giữ vai trò mạch máu của hạ tầng số Ấn Độ

TRAI cho rằng cần quản lý việc ứng dụng AI trong viễn thông xuất phát từ vị trí đặc biệt của ngành trong hạ tầng số Ấn Độ. Theo dự thảo, viễn thông đảm nhiệm kết nối người dân, truyền tải dịch vụ công và các dịch vụ thiết yếu trên môi trường mạng, hỗ trợ hoạt động thương mại, đồng thời bảo đảm hạ tầng thông tin trọng yếu của quốc gia vận hành an toàn và ổn định. Vì vậy, mọi thay đổi trong cách vận hành mạng viễn thông đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều hoạt động kinh tế, xã hội và an ninh quốc gia.

Sự cố trên mạng viễn thông vì thế có thể gây ra những tác động vượt xa phạm vi kỹ thuật. Dự thảo nhấn mạnh viễn thông giữ vai trò thiết yếu đối với đời sống xã hội, hoạt động kinh tế, thương mại, an ninh quốc gia và công tác ứng phó khẩn cấp. Do đó, nếu hệ thống AI vận hành sai, hậu quả có thể lan rộng, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực và hoạt động thiết yếu của xã hội.

Lý do thứ hai xuất phát từ chính đặc tính của công nghệ AI. TRAI nhận định việc ứng dụng AI vào mạng lưới và dịch vụ có thể giúp nhà mạng nâng cao hiệu quả vận hành. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cảnh báo những rủi ro mới có thể phát sinh nếu doanh nghiệp thiếu khâu thẩm định trước khi triển khai hoặc không giám sát chặt chẽ quá trình hệ thống tự học và tương tác với các thành phần khác trong mạng. Dự thảo xác định ba nhóm nguy cơ cụ thể, gồm thiên lệch hình thành trong quá trình huấn luyện và sử dụng mô hình, hành vi ngoài dự kiến như hiện tượng trôi mô hình và các cuộc tấn công đối kháng có chủ đích.

Vì sao Ấn Độ cần 'luật chơi' riêng cho AI trong viễn thông?
Ảnh minh họa

Cả ba nhóm nguy cơ đều có thể làm suy giảm khả năng chống chịu của hạ tầng viễn thông, đặc biệt tại các thành phần trọng yếu. Dự thảo định nghĩa sự cố AI là tình trạng hệ thống gặp trục trặc, tạo ra kết quả ngoài dự kiến hoặc có hành vi khó lường, tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại hay xâm phạm các quyền hợp pháp. Trong khi đó, rủi ro được xác định dựa trên sự kết hợp giữa xác suất xảy ra một sự kiện và mức độ hậu quả mà sự kiện đó có thể gây ra. Theo TRAI, nhà mạng có thể kiểm soát và giảm thiểu những rủi ro này thông qua việc tuân thủ các nguyên tắc quản trị AI phù hợp, chú trọng phòng ngừa ngay từ khâu thiết kế và triển khai.

Lý do thứ ba xuất phát từ định hướng quản lý AI ở cấp quốc gia. Tháng 2/2026, Chính phủ Ấn Độ ban hành Bộ hướng dẫn quản trị AI quốc gia, đặt mục tiêu khai thác tiềm năng của trí tuệ nhân tạo để thúc đẩy phát triển bao trùm và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu, đồng thời kiểm soát rủi ro đối với cá nhân và xã hội.

Dự thảo đề ra bảy nguyên tắc quản trị AI, gồm xây dựng niềm tin làm nền tảng, lấy con người làm trung tâm, khuyến khích đổi mới, bảo đảm công bằng và bình đẳng, đề cao trách nhiệm giải trình, bảo đảm tính minh bạch và khả năng giải thích ngay từ khâu thiết kế, cùng với an toàn, khả năng chống chịu và phát triển bền vững. Phần thứ tư của văn bản hướng dẫn doanh nghiệp và cơ quan quản lý cụ thể hóa các nguyên tắc này trong thực tiễn.

TRAI cho rằng các nguyên tắc quản trị AI ở cấp quốc gia cần được cụ thể hóa thành quy định phù hợp với từng ngành, trong đó viễn thông là lĩnh vực cần có hướng dẫn riêng. Cơ quan quản lý viện dẫn Luật TRAI năm 1997 (Luật số 24 năm 1997), cụ thể là tiết (v), điểm (b), khoản 1, Điều 11, quy định thẩm quyền ban hành tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ, bảo đảm việc thực hiện các tiêu chuẩn này và tiến hành khảo sát định kỳ nhằm bảo vệ quyền lợi người dùng. Trên cơ sở đó, TRAI hướng tới triển khai thống nhất bộ hướng dẫn quản trị AI quốc gia trong ngành viễn thông, qua đó tạo lập môi trường hoạt động rõ ràng, dễ dự đoán và minh bạch về trách nhiệm của các bên.

Ấn Độ dự kiến yêu cầu doanh nghiệp viễn thông tuân thủ những quy định gì khi sử dụng AI?

Dự thảo áp dụng với các đơn vị được cấp phép theo Luật Điện báo năm 1885 hoặc Luật Viễn thông năm 2023 để cung cấp dịch vụ viễn thông. Phạm vi điều chỉnh cũng bao gồm những đơn vị được cấp phép theo Luật Viễn thông năm 2023 để thiết lập, vận hành, bảo trì hoặc mở rộng mạng viễn thông. Điều kiện áp dụng là các đơn vị này đang sử dụng hoặc có kế hoạch sử dụng AI trong mạng lưới, hoạt động cung cấp dịch vụ hoặc cả hai.

Mỗi nhà mạng phải xây dựng chính sách sử dụng AI nội bộ và trình hội đồng quản trị hoặc cơ quan điều hành tương đương phê duyệt. Chính sách phải phân loại từng hệ thống AI theo ba mức rủi ro cao, trung bình và thấp, căn cứ vào mức độ ảnh hưởng đối với tài chính, hoạt động vận hành và người dùng. Doanh nghiệp đồng thời phải chia sự cố AI thành bốn cấp, gồm cực kỳ nghiêm trọng, nghiêm trọng, trung bình và nhẹ.

Mỗi hệ thống AI chỉ được đưa vào sử dụng sau khi cán bộ có thẩm quyền phê duyệt. Mọi sự cố phải được ghi nhận trong cơ sở dữ liệu tập trung và xử lý theo quy trình thao tác chuẩn. Với hai cấp sự cố nghiêm trọng nhất, doanh nghiệp phải báo cáo TRAI. Chính sách AI nội bộ phải được rà soát ít nhất mỗi năm tài chính một lần và gửi TRAI lưu hồ sơ trong vòng 7 ngày làm việc kể từ ngày có hiệu lực.

Trong quá trình triển khai, nhà mạng phải lập danh mục toàn bộ hệ thống AI đang hoạt động, tạm ngừng hoặc đã ngừng sử dụng, kèm thông tin về nguồn gốc, mục đích và mức độ rủi ro. Doanh nghiệp không được đưa vào vận hành những hệ thống chưa có tên trong danh mục này.

Trước khi triển khai, nhà mạng phải thẩm định nhà cung cấp, kiểm định và đánh giá hệ thống về độ chính xác, khả năng vận hành ổn định, tính minh bạch, công bằng, khả năng chống trôi mô hình và cơ chế giám sát của con người. TRAI khuyến nghị doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn TEC 57050:2023 để đánh giá tính công bằng và TEC 57090:2025 để phân loại sự cố, hoặc sử dụng các tiêu chuẩn tương đương. Hợp đồng với nhà cung cấp AI phải quy định rõ nghĩa vụ tuân thủ, quyền kiểm toán và thanh tra, quy trình quản lý sự cố, cách phân chia rủi ro và trách nhiệm giải trình giữa các bên.

Để giám sát toàn bộ quá trình, mỗi nhà mạng phải lập Ủy ban Quản trị và An toàn AI (AGSC) gồm đại diện các mảng vận hành mạng, cung cấp dịch vụ, công nghệ thông tin, quản lý dữ liệu, pháp chế và chăm sóc khách hàng, do một lãnh đạo cấp cao giữ vai trò Cán bộ Quản trị và An toàn AI (AGSO) đứng đầu. Ủy ban rà soát hiệu năng các hệ thống AI ít nhất mỗi năm tài chính một lần, và AGSO chịu trách nhiệm bảo đảm các biện pháp khắc phục được thực hiện, kể cả sửa đổi hay cho ngừng hẳn hệ thống khi cần.

Nhà mạng không thể đổ lỗi cho bên cung cấp hệ thống AI

Dự thảo Quy định Điều 3.8, theo đó nhà mạng phải chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của mọi hệ thống AI mà mình sử dụng, bất kể công nghệ do doanh nghiệp tự phát triển, mua từ bên ngoài, thuê nhà cung cấp vận hành hay kết hợp nhiều hình thức. Vì vậy, khi hệ thống AI xảy ra sự cố, nhà mạng vẫn phải chịu trách nhiệm, không thể chuyển nghĩa vụ này sang đối tác cung cấp công nghệ. Quy định đó cũng lý giải vì sao TRAI yêu cầu doanh nghiệp thẩm định kỹ nhà cung cấp và đưa các điều khoản về kiểm soát, xử lý sự cố, phân chia rủi ro và trách nhiệm vào hợp đồng ngay từ đầu.

Nhà mạng phải báo cáo TRAI các sự cố AI ở hai mức cực kỳ nghiêm trọng và nghiêm trọng, bao gồm lỗi vận hành lớn, sự cố tái diễn và biện pháp khắc phục. Cơ quan quản lý có thể sử dụng những thông tin này để rút kinh nghiệm trên phạm vi toàn ngành, đánh giá rủi ro, ban hành khuyến cáo và đề xuất biện pháp phòng ngừa. Doanh nghiệp cũng phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh việc tuân thủ. Mọi hành vi vi phạm trong suốt vòng đời của hệ thống AI đều bị xử lý theo quy định pháp luật hiện hành.

Qua các nội dung được công bố, có thể thấy TRAI mới đưa ra khung quản trị chung, chưa quy định cụ thể biểu mẫu, phương thức và thời hạn báo cáo sự cố. Văn bản cũng chưa xác định thế nào là thời hạn hợp lý để giải quyết khiếu nại của người dùng. Đây có thể là những nội dung doanh nghiệp tập trung góp ý trong đợt tham vấn.

TRAI lựa chọn cách tiếp cận dựa trên hướng dẫn, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp trong triển khai AI, đồng thời quy định rõ trách nhiệm quản trị và xử lý rủi ro. Mô hình quản lý này là kinh nghiệm đáng tham khảo đối với cơ quan quản lý và nhà mạng tại các quốc gia khác khi xây dựng chính sách AI trong lĩnh vực viễn thông. TRAI đề nghị các bên liên quan gửi ý kiến chi tiết, kèm lập luận cho từng nội dung trước khi hoàn thiện và ban hành văn bản chính thức.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Thiếu phổ tần có thể làm mất 42% lợi ích kinh tế từ 6G

Thiếu phổ tần có thể làm mất 42% lợi ích kinh tế từ 6G

Nhà mạng phải báo sự cố viễn thông trong 4 giờ

Nhà mạng phải báo sự cố viễn thông trong 4 giờ

Thái Lan, Malaysia đổi chiến lược hút vốn vào trung tâm dữ liệu

Thái Lan, Malaysia đổi chiến lược hút vốn vào trung tâm dữ liệu

Hải Phòng thêm kênh liên lạc dự phòng bằng Internet vệ tinh Starlink

Hải Phòng thêm kênh liên lạc dự phòng bằng Internet vệ tinh Starlink

FPT Play, TV360, MyTV, Onlive TV, MangoPlus, HTVC bị phạt vì vi phạm quyền lợi người tiêu dùng

FPT Play, TV360, MyTV, Onlive TV, MangoPlus, HTVC bị phạt vì vi phạm quyền lợi người tiêu dùng

Vì sao Mỹ nhắm băng tần 4 GHz cho cuộc đua 6G?

Vì sao Mỹ nhắm băng tần 4 GHz cho cuộc đua 6G?

43 nhà mạng trên toàn cầu đầu tư 5G RedCap

43 nhà mạng trên toàn cầu đầu tư 5G RedCap

Nhà mạng Việt Nam mới dừng ở mức hai trên thang tự động hóa mạng

Nhà mạng Việt Nam mới dừng ở mức hai trên thang tự động hóa mạng

Giá smartphone tăng cản trở phổ cập Internet di động

Giá smartphone tăng cản trở phổ cập Internet di động

VNPT chọn RADCOM giám sát mạng chuyển vùng quốc tế bằng AI

VNPT chọn RADCOM giám sát mạng chuyển vùng quốc tế bằng AI

Minh Tuấn Mobile mở đặt hàng iPhone 18 Pro & iPhone 18 Pro Max

Minh Tuấn Mobile mở đặt hàng iPhone 18 Pro & iPhone 18 Pro Max

Mỗi nhà mạng mua tối đa hai khối băng tần 900 MHz cho 4G, 5G chiều nay

Mỗi nhà mạng mua tối đa hai khối băng tần 900 MHz cho 4G, 5G chiều nay

Tin mới cập nhật

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đồng hành cùng nông dân trong phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đồng hành cùng nông dân trong phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn

Microchip mua lại Hailo để tăng tốc cuộc đua AI tại biên

Microchip mua lại Hailo để tăng tốc cuộc đua AI tại biên

Xiaomi ra mắt loạt thiết bị đeo mới tại Việt Nam

Xiaomi ra mắt loạt thiết bị đeo mới tại Việt Nam

Bộ đôi smartphone cao cấp mới nhà Xiaomi có gì?

Bộ đôi smartphone cao cấp mới nhà Xiaomi có gì?

Trường Tiểu học và THCS Lý Thường Kiệt tổ chức Ngày hội Văn hóa Việt Nam

Trường Tiểu học và THCS Lý Thường Kiệt tổ chức Ngày hội Văn hóa Việt Nam

Xiaomi chính thức đưa sản phẩm gia dụng cao cấp ra thị trường

Xiaomi chính thức đưa sản phẩm gia dụng cao cấp ra thị trường

Định hướng nào cho tương lai cafe Việt?

Định hướng nào cho tương lai cafe Việt?

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Kính thông minh tích hợp AI khiến Hàn Quốc siết chặt thi đại học

Kính thông minh tích hợp AI khiến Hàn Quốc siết chặt thi đại học

Honda CR-V thế hệ mới ra mắt năm 2027, chỉ còn hệ truyền động hybrid

Honda CR-V thế hệ mới ra mắt năm 2027, chỉ còn hệ truyền động hybrid

Ngành xây dựng xác định 6 nhiệm vụ trọng tâm để tạo đột phá bằng khoa học công nghệ

Ngành xây dựng xác định 6 nhiệm vụ trọng tâm để tạo đột phá bằng khoa học công nghệ

UNIQLO khởi động Tuần Lễ Cảm Ơn cùng nhiều hoạt động ý nghĩa

UNIQLO khởi động Tuần Lễ Cảm Ơn cùng nhiều hoạt động ý nghĩa

Tin đọc nhiều

Vì sao Mỹ nhắm băng tần 4 GHz cho cuộc đua 6G?

Vì sao Mỹ nhắm băng tần 4 GHz cho cuộc đua 6G?

Giá smartphone tăng cản trở phổ cập Internet di động

Giá smartphone tăng cản trở phổ cập Internet di động

Viettel triển khai thành công mạng 5G độc lập đầu tiên tại Việt Nam

Viettel triển khai thành công mạng 5G độc lập đầu tiên tại Việt Nam

5G dẫn đầu tiến bộ của tương lai công nghệ số

5G dẫn đầu tiến bộ của tương lai công nghệ số

MWC 2022: 5 công bố định hướng công nghệ toàn cầu

MWC 2022: 5 công bố định hướng công nghệ toàn cầu

NASA để tư nhân phát triển các trạm vũ trụ thương mại thay thế Trạm vũ trụ quốc tế

NASA để tư nhân phát triển các trạm vũ trụ thương mại thay thế Trạm vũ trụ quốc tế

GaN MMIC - Thiết bị công suất tần số vô tuyến mới phục vụ 5G

GaN MMIC - Thiết bị công suất tần số vô tuyến mới phục vụ 5G

Điện tử viễn thông: Ngành xu thế mới đầy tiềm năng

Điện tử viễn thông: Ngành xu thế mới đầy tiềm năng

Phát huy tinh thần Make in Vietnam, sẵn sàng công nghệ, thiết bị để thương mại 5G

Phát huy tinh thần Make in Vietnam, sẵn sàng công nghệ, thiết bị để thương mại 5G

Nâng cao chất lượng thông tin di động

Nâng cao chất lượng thông tin di động

Video xem nhiều

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019