Nghị định 174/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính viễn thông và CNTT tác động toàn diện đến xã hội số

Hàng triệu chủ thể bị ràng buộc

Nghị định 174/2026/NĐ-CP được xây dựng từ hệ thống luật chuyên ngành đã ban hành, căn cứ đồng thời vào Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15, Luật Viễn thông số 24/2023/QH15, Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15, Luật Tần số vô tuyến điện số 42/2009/QH12 đã sửa đổi bổ sung, Luật Công nghệ thông tin số 67/2006/QH11 và Luật Bưu chính số 49/2010/QH12.

Nghị định 174/2026/NĐ-CP điều chỉnh hành vi của mọi tổ chức và cá nhân Việt Nam lẫn nước ngoài thực hiện vi phạm trong năm lĩnh vực thuộc phạm vi điều chỉnh, trải rộng từ người dùng internet thông thường cho đến các tập đoàn viễn thông lớn đang khai thác hạ tầng mạng quốc gia, trong đó nhóm tổ chức bị ràng buộc bao gồm doanh nghiệp và chi nhánh doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, cùng với đại lý cung cấp dịch vụ bưu chính, đại lý viễn thông Internet, điểm cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử công cộng, đơn vị hoạt động phát thanh truyền hình, nhà đăng ký tên miền và đơn vị vận hành hệ thống thông tin.

Về hình thức xử phạt, nghị định áp dụng hai hình thức chính là cảnh cáo và phạt tiền, kết hợp các hình thức bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép từ một tháng đến 24 tháng, đình chỉ hoạt động từ một tháng đến 24 tháng, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và trục xuất đối với người nước ngoài vi phạm nghiêm trọng.

Người dân bị phạt đến 100 triệu đồng, doanh nghiệp chịu mức phạt gấp đôi

Hàng chục triệu người dùng mạng xã hội tại Việt Nam sẽ cảm nhận tác động từ Nghị định 174/2026/NĐ-CP rõ nhất qua hai nhóm hành vi. Nhóm thứ nhất là các vi phạm về nội dung thông tin trên môi trường mạng, bao gồm cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, thông tin gây nhầm lẫn, thông tin xuyên tạc lịch sử hay phủ nhận thành tựu cách mạng. Nhóm thứ hai là hành vi chia sẻ tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm lên mạng xã hội mà không có sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.

Mức phạt tiền tối đa với cá nhân trong lĩnh vực bưu chính và giao dịch điện tử là 40 triệu đồng. Với lĩnh vực viễn thông, tần số vô tuyến điện và công nghệ thông tin, mức phạt tối đa với cá nhân là 100 triệu đồng. Nghị định quy định rõ mức phạt của cá nhân bằng một nửa mức phạt của tổ chức đối với cùng hành vi vi phạm, tức là các tổ chức phải chịu mức phạt gấp đôi trong mọi trường hợp tương đồng.

Với khối doanh nghiệp, Nghị định 174/2026/NĐ-CP gắn mức phạt tiền tương ứng với từng hành vi vi phạm, trong đó doanh nghiệp viễn thông cung cấp dịch vụ có trên một chỉ tiêu chất lượng thấp hơn mức đã công bố với khách hàng sẽ bị phạt từ 50 triệu đến 70 triệu đồng, doanh nghiệp áp dụng giá dịch vụ kết nối viễn thông sai quy định bị phạt từ 100 triệu đến 140 triệu đồng, và doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường cung cấp dịch vụ viễn thông với giá thấp hơn giá thành, trừ trường hợp khuyến mại hợp pháp, bị phạt từ 170 triệu đến 200 triệu đồng.

Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ nội dung trên mạng viễn thông di động thu phí khi người sử dụng từ chối hoặc hủy dịch vụ bị phạt từ 140 triệu đến 170 triệu đồng. Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ game G1 trên mạng mà không có giấy phép bị phạt từ 150 triệu đến 170 triệu đồng, kèm theo biện pháp buộc thu hồi tên miền, ứng dụng và nộp lại toàn bộ lợi nhuận có được từ hành vi vi phạm.

Nghị định 174/2026/NĐ-CP siết quy định bản quyền

Nghị định 174/2026/NĐ-CP tác động đến các cơ quan báo chí theo hai hướng cụ thể, trong đó hướng thứ nhất liên quan đến bản quyền nội dung khi Điều 5 khoản 2(d) xếp hành vi cung cấp, truyền đưa tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ vào danh sách các hành vi bị áp dụng biện pháp tạm giữ tên miền quốc gia ".vn", còn hướng thứ hai liên quan đến nghĩa vụ minh bạch thông tin khi trang thông tin điện tử cung cấp không đầy đủ hoặc không chính xác thông tin về tên cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp quản lý sẽ bị phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng theo quy định tại Điều 93.

Nghị định 174/2026/NĐ-CP xây dựng cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng với ba nhóm đối tượng chịu phạt và mức tiền tăng dần theo mức độ vi phạm, trong đó tầng cá nhân phạt từ 20 triệu đến 50 triệu đồng đối với hành vi chia sẻ tác phẩm không có sự đồng ý của chủ thể quyền, tầng nền tảng mạng xã hội phạt từ 50 triệu đến 80 triệu đồng khi lưu trữ, truyền đưa tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ theo quy định tại Điều 94(h), còn tầng khai thác cơ sở dữ liệu phạt từ 100 triệu đến 140 triệu đồng cho hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu cơ sở dữ liệu khi tái sản xuất, phân phối, quảng bá, truyền đưa nội dung hợp thành cơ sở dữ liệu theo quy định tại Điều 90

Nghị định 174/2026/NĐ-CP đặt ra hàng loạt vấn đề cần phân tích chuyên sâu theo từng nhóm đối tượng.

Với người dân, các quy định về phạt đến 50 triệu đồng khi chia sẻ tác phẩm không có bản quyền, biện pháp tạm giữ tên miền khi đăng bản đồ sai chủ quyền quốc gia hay mức phạt từ 600.000 đồng đến 3 triệu đồng với người chơi game gian lận thông tin cá nhân sẽ được phân tích riêng biệt trong từng bài viết.

Với doanh nghiệp, các quy định về phạt từ 170 triệu đến 200 triệu đồng khi doanh nghiệp viễn thông thống lĩnh thị trường bán dịch vụ dưới giá thành, phạt từ 30 triệu đến 50 triệu đồng khi mạng xã hội không xóa nội dung vi phạm theo yêu cầu cơ quan chức năng hay phạt từ 140 triệu đến 170 triệu đồng với dịch vụ nội dung di động thu phí trái phép sẽ được khai thác với đầy đủ số liệu từ từng điều khoản cụ thể.

Với lĩnh vực sở hữu trí tuệ, cơ chế tạm giữ tên miền tại Điều 5 cùng ba nhóm đối tượng chịu phạt từ 20 triệu đến 140 triệu đồng sẽ được đặt trong bức tranh thực trạng vi phạm bản quyền số tại Việt Nam hiện nay.

Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng7 năm 2026.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng