Kỹ năng tiếng Anh quyết định thành bại trong ‘thời đại AI’

AI thay đổi thị trường lao động như thế nào?

Trí tuệ nhân tạo hiện diện khắp mọi ngành nghề từ tài chính, sản xuất đến dịch vụ khách hàng và vận tải. Công nghệ này xử lý dữ liệu với tốc độ vô cùng nhanh, phát hiện các bất thường trong hệ thống và tối ưu hóa quy trình làm việc một cách tự động.

Tuy nhiên, AI vẫn tồn tại những hạn chế cơ bản. Máy móc thông minh chưa thể thực hiện các cuộc đàm phán phức tạp, thuyết phục đối tác hay truyền cảm hứng cho nhân viên. Chúng cũng gặp khó khăn trong việc hiểu sâu các sắc thái văn hóa, đọc vị ẩn ý trong giao tiếp hay giải quyết xung đột một cách tinh tế.

Ảnh minh họa. Nguồn: Getty Images

Những nhiệm vụ này đòi hỏi kỹ năng giao tiếp, khả năng hợp tác, tư duy giải quyết vấn đề và óc phản biện. Đây là những năng lực đặc trưng mà chỉ con người mới có thể thực hiện tốt, đó chính là những "kỹ năng bền vững" vượt qua mọi “gián đoạn” của công nghệ.

Tại châu Á với sự đa dạng về văn hóa và ngôn ngữ, tiếng Anh đóng vai trò như mạch kết nối giữa các nền kinh tế trong khu vực với thị trường toàn cầu. Từ lập trình viên ở Bangalore (Ấn Độ) làm việc với nhóm tại Thung lũng Silicon (Mỹ), điều phối viên logistics tại TP. Hồ Chí Minh quản lý chuỗi cung ứng với đối tác châu Âu, đến nhân viên chăm sóc khách hàng tại Manila (Philippine) giải đáp thắc mắc từ Bắc Mỹ. Ở các công việc trên, tiếng Anh luôn là cầu nối quan trọng.

Báo cáo Tiến bộ con người 2025 của ETS chỉ ra: gần 40% công việc tại các quốc gia không nói tiếng Anh vẫn yêu cầu trình độ tiếng Anh. Xu hướng này phản ánh quá trình toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng trong mọi lĩnh vực.

Tiếng Anh còn mở ra cánh cửa tiếp cận tri thức, giáo dục và cơ hội phát triển. Người lao động có thể nâng cao kỹ năng thông qua vô số tài nguyên tiếng Anh trực tuyến, bao gồm các khóa học chuyên sâu về AI, nền tảng việc làm toàn cầu và những nội dung tư duy tiên tiến.

Việt Nam xác định tiếng Anh là ưu tiên quốc gia

Việt Nam đạt mức cải thiện cao nhất trên chỉ số tiến bộ con người so với năm trước, phản ánh cam kết mạnh mẽ đối với sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp. Đặc biệt, 29% người Việt tham gia khảo sát cho rằng kỹ năng giao tiếp là yếu tố quan trọng nhất để cạnh tranh trong thị trường lao động - vượt xa mức trung bình toàn cầu 23%.

Chính phủ Việt Nam đã xác định rõ tầm quan trọng của tiếng Anh. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị (ban hành ngày 22/12/2024) và Đề án Ngoại ngữ Quốc gia (Đề án “Từng bước đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học” giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045) đều đặt ra những mục tiêu chiến lược nhằm thúc đẩy tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trên thị trường toàn cầu.

Theo các chính sách này, tiếng Anh đã được tích hợp vào mọi cấp học với yêu cầu ngày càng cao. Cả giáo viên và học sinh đều phải đạt chuẩn quốc tế như TOEIC hay IELTS. Gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nhấn mạnh vai trò của tiếng Anh trong việc hỗ trợ chuyển đổi số và phát triển AI của đất nước.

Doanh nghiệp “khát” nhân lực có trình độ tiếng Anh

Các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin (CNTT), logistics và du lịch, ngày càng tuyển dụng nhân sự có trình độ tiếng Anh. Các nhà quản lý nhân sự nhận định rằng những ứng viên giỏi tiếng Anh và sở hữu chứng chỉ quốc tế có lợi thế rõ rệt ở cả thị trường lao động trong nước và quốc tế.

Báo cáo Tiến bộ con người 2025 của ETS cũng cho thấy 82% người Việt Nam đã học được kỹ năng mới nhờ sử dụng các công cụ AI như ChatGPT, Google Gemini… cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu 61%. Tuy nhiên, những người lao động thiếu kỹ năng giao tiếp, đặc biệt bằng tiếng Anh, hay gặp nhiều “bất lợi” trong quá trình phỏng vấn.

Những nhân sự có giá trị nhất trong thời đại AI sẽ là người có thể "phiên dịch" giữa ý định của con người và năng lực của máy móc. Họ cần kết hợp hiểu biết về công nghệ với khả năng giao tiếp hiệu quả.

TOEIC tăng cơ hội việc làm trong thời đại AI. Nguồn: Getty Images

ETS nhận thức được nhu cầu cấp thiết trong việc trang bị cho người lao động những năng lực phù hợp với kỷ nguyên mới. Đó là lý do ETS cam kết trang bị cho 100 triệu người đến năm 2030. ETS trang bị kỹ năng AIvà các kỹ năng bền vững đảm bảo người lao động thành công lâu dài.

Trọng tâm của cam kết này là các công cụ như TOEIC, công cụ này là bài đánh giá đáng tin cậy, tiêu chuẩn hóa về trình độ tiếng Anh, phù hợp với môi trường làm việc thực tế.

Những công cụ này đã được triển khai trong nhiều ngành chịu tác động mạnh mẽ của AI. Từng ngành nghề cụ thể cần tiếng Anh ra sao, hãy cùng tìm hiểu nhé.

Lĩnh vực sản xuất

Tự động hóa bằng AI đang thay đổi hoàn toàn các nhà máy, nhưng kỹ thuật viên và quản lý vẫn cần đọc hiểu dữ liệu, tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và phối hợp với đội nhóm đa quốc gia. Các công ty có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đầu tư mạnh vào các khu công nghiệp phía Bắc và phía Nam Việt Nam. Các công ty này đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế và tiếng Anh ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc.

Ngành tài chính ngân hàng

Từ công nghệ phát hiện gian lận đến tư vấn tài chính bằng robot, ngành tài chính đang chuyển mình nhờ AI. Tuy nhiên, trao đổi về pháp lý, tư vấn khách hàng và đàm phán đầu tư vẫn phụ thuộc vào con người và ngôn ngữ chủ yếu là tiếng Anh. Các ngân hàng ở Đông Nam Á và tại Việt Nam, đang sử dụng TOEIC để đánh giá trình độ tiếng Anh cho nhân viên, đặc biệt ở các vị trí liên quan đến rủi ro, tuân thủ và dịch vụ khách hàng.

Hậu cần và chuỗi cung ứng

AI đang tối ưu hóa quy trình kho bãi và thủ tục hải quan, nhưng phối hợp xuyên biên giới vẫn cần nhân lực giỏi tiếng Anh. Các công ty logistics ở Việt Nam, đặc biệt tại các cảng như Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh, ngày càng yêu cầu tiếng Anh là tiêu chí bắt buộc khi tuyển dụng.

Du lịch khách sạn

Tại Việt Nam, ngành du lịch đang phát triển mạnh mẽ, AI hỗ trợ đặt phòng và phân tích dữ liệu khách hàng, nhưng trải nghiệm khách hàng vẫn phụ thuộc vào con người. Tiếng Anh trở thành chìa khóa quan trọng. Các khách sạn và hãng hàng không tại Việt Nam ngày càng sử dụng điểm TOEIC để tuyển dụng lễ tân, hướng dẫn viên và tiếp viên hàng không nhằm phục vụ tốt hơn khách quốc tế.

Công nghệ & dịch vụ CNTT

Ngành công nghệ Việt Nam là một trong những lĩnh vực phát triển nhanh nhất Đông Nam Á, với xuất khẩu AI và phần mềm tăng mạnh. Ngay cả trong chính lĩnh vực phát triển AI, giao tiếp bằng tiếng Anh vẫn rất quan trọng. Các kỹ sư công nghệ phải hợp tác xuyên quốc gia, tham gia dự án mã nguồn mở và trình bày ý tưởng một cách rõ ràng với cả các đối tác kỹ thuật và phi kỹ thuật.

Doanh nghiệp cần làm gì để thích ứng?

Khi các doanh nghiệp tại Việt Nam và khắp châu Á đẩy mạnh ứng dụng AI, họ cần tránh thiên về đào tạo kỹ thuật đơn thuần. Thay vào đó, họ phải đầu tư cân bằng vào vốn con người, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp.

Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng cách tích hợp bài đánh giá tiếng Anh như TOEIC vào quy trình tuyển dụng và thăng tiến. Tiếng Anh cần được xem là năng lực cốt lõi chứ không phải kỹ năng "phụ thêm".

Việc đưa đào tạo giao tiếp tiếng Anh vào chương trình phát triển chuyên môn cũng rất cần thiết, đặc biệt ở các vai trò chịu tác động mạnh bởi AI. Sử dụng dữ liệu để theo dõi tiến trình, đo lường sự cải thiện về cả kỹ năng tiếng Anh và hiệu suất làm việc liên quan đến hợp tác xuyên văn hóa sẽ mang lại hiệu quả cao.

Vấn đề này bao gồm việc sử dụng ngôn ngữ và khả năng lãnh đạo. Yếu tố cốt lõi là làm thế nào để xây dựng lực lượng lao động bền vững, phù hợp toàn cầu và khai thác tối đa lợi ích từ AI mà vẫn giữ được lợi thế con người.

Khi nghĩ đến việc làm trong những năm tới, bí quyết thành công nằm ở chỗ coi AI sẽ không thay thế con người. Thay vào đó, AI là công cụ đồng hành cùng con người, hai bên hỗ trợ và bổ trợ cho nhau.

Trong bối cảnh này, kỹ năng bền vững, đặc biệt là trình độ tiếng Anh, sẽ tạo nên sự khác biệt quyết định. Những kỹ năng này giúp cá nhân và tổ chức thích nghi, cạnh tranh và phát triển vững chắc. Khả năng giao tiếp rõ ràng, hiểu được sắc thái văn hóa và hợp tác hiệu quả sẽ phân chia ranh giới giữa người giỏi với người xuất sắc, giữa người đủ tiêu chuẩn với người sẵn sàng cho những thay đổi sắp tới.

Trong thời đại AI, những kỹ năng quan trọng nhất bao gồm năng lực kỹ thuật và những kỹ năng của con người. Tiếng Anh đóng vai trò rất quan trọng trong việc kết nối con người với nhau và tạo ra giá trị thực sự trong nền kinh tế số.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng