RFID là gì? Nextwaves và bước khởi đầu cho doanh nghiệp Việt

Nguồn: Nextwaves

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đặt câu hỏi RFID là gì khi nhu cầu quản lý hàng hóa và tài sản theo thời gian thực ngày càng tăng trong quá trình chuyển đổi số. RFID, viết tắt của Radio Frequency Identification, là công nghệ nhận dạng vật thể bằng sóng vô tuyến, cho phép đầu đọc thu phát sóng để xác định thẻ gắn trên vật thể mà không cần nhìn thấy trực tiếp từng mã như khi quét mã vạch hoặc QR code. Trong các dải tần khác nhau của công nghệ này, UHF RFID thụ động trở thành loại phổ biến nhất trong bán lẻ, logistics và quản lý tài sản, nhờ khả năng đọc xa và chi phí thẻ thấp hơn hẳn so với các dải tần khác.

Mỗi vật thể mang một thẻ gắn mã định danh riêng, thường gọi là EPC hay Electronic Product Code, và thẻ này không cần pin, chỉ kích hoạt khi nhận sóng từ đầu đọc, nên có thể duy trì hoạt động bền bỉ trong thời gian dài. Một đầu đọc có thể nhận diện hàng trăm thẻ cùng lúc trong một vùng đọc, thay vì phải quét từng món hàng một như phương pháp truyền thống, và chính đặc tính này cho phép doanh nghiệp tự động hóa nhiều nghiệp vụ như kiểm kê, tìm hàng, nhập kho hay xuất kho ở mức cao hơn nhiều so với mã vạch. Giá trị lớn hơn của RFID nằm ở khả năng tạo ra danh tính số cho từng vật thể, bởi hai sản phẩm giống nhau về mã hàng vẫn mang hai EPC khác nhau, mỗi pallet hay bán thành phẩm sở hữu một danh tính riêng gắn với lịch sử vận hành của chính nó, nhờ đó doanh nghiệp trả lời được vật thể nào đang tồn tại, đang ở đâu và đang ở trạng thái nào.

Trên thế giới, RFID không còn giới hạn trong bán lẻ và logistics. Ngành y tế dùng RFID để theo dõi thiết bị và quản lý chuỗi cung ứng dược phẩm, ngành sản xuất ứng dụng công nghệ này để theo dõi tiến độ sản phẩm qua từng công đoạn, còn ngành thực phẩm và điện tử mở rộng sử dụng RFID để truy xuất nguồn gốc và quản lý tài sản, cho thấy xu hướng chung là RFID đang chuyển từ một công nghệ chuyên biệt thành một lớp hạ tầng nhận dạng phục vụ vận hành dữ liệu ở quy mô lớn. Câu hỏi mà doanh nghiệp cần trả lời giờ đây chuyển từ RFID có thể làm được gì sang nên bắt đầu từ quy trình nào và làm thế nào để chứng minh hiệu quả đầu tư.

Nguồn: Nextwaves

Tại Việt Nam, bài toán này đặc biệt đáng chú ý bởi doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tỷ trọng lớn trong cộng đồng doanh nghiệp, nên thường phải cân nhắc kỹ hơn về vốn đầu tư, nhân sự kỹ thuật và rủi ro khi thay đổi quy trình đang vận hành, và trước khi đầu tư quy mô lớn, mỗi doanh nghiệp cần tự trả lời câu hỏi thực tế là RFID có hoạt động hiệu quả trên chính sản phẩm, trong chính môi trường và quy trình vận hành của mình hay không.

Trong nhiều doanh nghiệp, dữ liệu tồn kho, sản xuất hoặc tài sản đã nằm trên các hệ thống như ERP, WMS, POS hay nền tảng đám mây, nhưng khoảng cách giữa dữ liệu trên phần mềm và trạng thái thực tế tại cửa hàng, kho hàng hoặc dây chuyền sản xuất vẫn là thách thức không nhỏ, bởi hệ thống có thể ghi nhận một sản phẩm còn tồn kho, trong khi chưa chắc xác định được sản phẩm cụ thể đó đang nằm ở đâu. RFID là một trong những công nghệ giúp thu hẹp khoảng cách này. Khi danh tính số của từng vật thể kết nối với hệ thống quản lý, doanh nghiệp có thêm dữ liệu theo thời gian thực để tự động hóa nghiệp vụ, giảm sai lệch giữa dữ liệu phần mềm và thực tế vận hành, đồng thời tạo nền tảng cho các quyết định dựa trên dữ liệu thay vì ước lượng thủ công.

Thành lập năm 2023, Nextwaves theo đuổi định hướng xây dựng năng lực nghiên cứu, sản xuất và triển khai RFID tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu làm chủ chuỗi giá trị RFID thay vì chỉ dừng ở vai trò phân phối thiết bị. Thay vì tập trung vào một lớp sản phẩm riêng lẻ, doanh nghiệp này phát triển theo chuỗi liên kết từ thiết kế ăng-ten và inlay, lựa chọn IC, sản xuất nhãn RFID, đến phát triển đầu đọc, phần mềm quản lý và nền tảng Cloud. Ở khâu sản xuất, Nextwaves từng bước triển khai các công đoạn như flip-chip bonding, converting, encoding, kiểm tra quang học tự động và đánh giá đặc tính RF, những công đoạn đòi hỏi năng lực kỹ thuật cao và thường do doanh nghiệp nước ngoài đảm nhận.

Điểm khác biệt của Nextwaves nằm ở khả năng làm chủ đồng thời nhiều lớp công nghệ trong cùng một hệ sinh thái, thay vì chỉ phân phối thiết bị của bên thứ ba. Nhờ tự thiết kế và sản xuất ăng-ten, nhãn RFID cùng phần mềm quản lý, doanh nghiệp có thể tùy biến sản phẩm theo đặc thù vật liệu, môi trường đọc và quy trình vận hành của từng khách hàng, còn nền tảng Cloud đi kèm giúp doanh nghiệp tổng hợp, giám sát và mở rộng dữ liệu RFID theo nhiều điểm bán, kho hàng hoặc nhà máy khi cần triển khai ở quy mô lớn hơn.

Các sản phẩm của Nextwaves đã có mặt tại nhiều thị trường ở châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Tại Startup Wheel 2025, trong khuôn khổ InnoEx 2025, Nextwaves đạt Giải Ba ở bảng Việt Nam, củng cố vị thế của một doanh nghiệp công nghệ nội địa theo đuổi mục tiêu làm chủ chuỗi giá trị RFID. Tháng 2 năm 2026, Nextwaves gia nhập RAIN Alliance, mạng lưới quốc tế phát triển hệ sinh thái UHF RFID thụ động dựa trên các tiêu chuẩn tương tác giữa thẻ, đầu đọc và hệ thống dữ liệu, đồng thời khởi xướng sự kiện Wireless Vietnam 2026 với chủ đề RFID and Digital Product Passport Summit, hướng tới kết nối cộng đồng công nghệ RFID và IoT tại Việt Nam.

Nguồn: Nextwaves

Một dự án RFID truyền thống thường đặt doanh nghiệp trước nhiều quyết định kỹ thuật và tài chính cùng lúc, từ số lượng đầu đọc, loại thẻ, cách bố trí vùng đọc, việc tích hợp ERP hoặc WMS, đến tổng mức đầu tư cần thiết, và đây chính là những rào cản khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa e ngại tiếp cận RFID dù đã nhận thấy tiềm năng của công nghệ này.

Bộ RFID Retail Starter Kit của Nextwaves ra đời để giúp doanh nghiệp tiếp cận RFID theo cách đơn giản hơn. Thay vì tự động hóa toàn bộ chuỗi vận hành ngay từ đầu, doanh nghiệp có thể chọn một cửa hàng, một nhóm sản phẩm hoặc một quy trình cụ thể để trải nghiệm trước, trên hàng hóa thật và bởi chính đội ngũ của mình, nhờ đó đánh giá được mức độ phù hợp của RFID với quy trình hiện hữu thay vì chỉ dựa trên mô phỏng. Với mức giá khoảng 25 triệu đồng cho một bộ kit, doanh nghiệp có thể bắt đầu chuyển đổi sang RFID mà không cần đầu tư ngay vào một hệ thống lớn, đủ để kiểm chứng tốc độ kiểm kê, độ chính xác dữ liệu và mức độ tương thích với quy trình hiện hữu trước khi mở rộng.

Một bộ RFID Retail Starter Kit gồm bốn thành phần chính, là một Desktop Dual Near-Field RFID Reader, một máy quét RFID cầm tay Hyperion, 2.500 nhãn UHF RFID và phần mềm Easy Inventory. Bốn thành phần này kết hợp với nhau tạo thành một môi trường thử nghiệm tương đối hoàn chỉnh, trong đó Desktop Dual Near-Field RFID Reader phù hợp với vị trí cần kiểm soát vùng đọc như quầy thanh toán, máy quét cầm tay Hyperion hỗ trợ kiểm kê và tìm kiếm linh hoạt hơn, còn phần mềm Easy Inventory kết nối dữ liệu RFID với nghiệp vụ vận hành và có thể trao đổi dữ liệu với hệ thống hiện hữu qua API, webhook.

Nguồn: Nextwaves

Quy trình triển khai bắt đầu khi doanh nghiệp xác định một điểm thử nghiệm cụ thể, có thể là một cửa hàng, một nhóm sản phẩm hoặc một công đoạn, rồi dùng bộ Starter Kit để đo lường tốc độ kiểm kê, độ chính xác dữ liệu và mức độ tương thích với quy trình hiện hữu, trước khi quyết định mở rộng ra toàn hệ thống hoặc chuỗi cửa hàng. Sau một chu kỳ thử nghiệm như vậy, doanh nghiệp thường nhận diện rõ hơn một số lợi ích cụ thể, như rút ngắn thời gian kiểm kê so với quét mã vạch thủ công, có thêm dữ liệu thực tế để đánh giá độ chính xác tồn kho, giảm phụ thuộc vào thao tác nhập liệu thủ công, và có căn cứ định lượng để quyết định mở rộng đầu tư thay vì chỉ dựa trên ước tính.

Dù Nextwaves phát triển bộ RFID Retail Starter Kit trước hết cho bán lẻ, kiến trúc của sản phẩm này có thể trở thành nền tảng thử nghiệm cho nhiều bài toán khác trong doanh nghiệp. Trong bán lẻ, bộ Starter Kit giải quyết nhiều bài toán trên cùng một nhóm hàng, từ kiểm kê nhanh, tìm sản phẩm thất lạc, đối chiếu hàng nhập với dữ liệu đặt hàng, đến hỗ trợ cập nhật tồn kho sau mỗi ca vận hành. Trong quản lý kho, nhân viên dùng máy quét cầm tay để thu nhận hàng loạt EPC, đối chiếu với dữ liệu kỳ vọng và xác định nhanh hàng hóa thiếu, thừa hoặc sai vị trí, còn trong quản lý tài sản, EPC liên kết với laptop, thiết bị đo, dụng cụ hoặc tài sản quay vòng, đi kèm dữ liệu về người phụ trách, vị trí, trạng thái sử dụng và lịch sử bảo trì.

Trong sản xuất, doanh nghiệp có thể gắn thẻ lên lệnh sản xuất, khay, carrier hoặc bán thành phẩm để thử nghiệm khả năng theo dõi tiến độ, thường gọi là Work in Progress, tại từng công đoạn trên dây chuyền. Trong logistics, bộ Starter Kit có thể dùng để thử nghiệm loại thẻ phù hợp với carton hoặc pallet, kiểm chứng cách ánh xạ EPC với lô hàng và đánh giá khả năng đồng bộ dữ liệu với WMS, trước khi doanh nghiệp triển khai cổng RFID cố định tại khu vực xuất, nhập hàng.

Trong nhiều năm, RFID thường gắn với hình ảnh của những dự án quy mô lớn, đòi hỏi nhiều đầu đọc, nhiều ăng-ten và thời gian tích hợp kéo dài, nhưng sự trưởng thành của chuỗi cung ứng RFID cùng cách tiếp cận theo từng bước đang giúp công nghệ này gần hơn với doanh nghiệp vừa và nhỏ, khi một cửa hàng có thể bắt đầu với một nhóm sản phẩm, một nhà máy có thể thử nghiệm tại một công đoạn, còn một kho hàng có thể bắt đầu với một nhóm pallet.

Với bộ RFID Retail Starter Kit, Nextwaves hướng tới giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận RFID theo một lộ trình thực tế hơn, bắt đầu với mức đầu tư khoảng 25 triệu đồng, đo lường hiệu quả, tối ưu quy trình và chỉ mở rộng đầu tư sau khi dữ liệu thực tế chứng minh được giá trị của công nghệ. RFID vì vậy đang rời xa hình ảnh công nghệ dành riêng cho các tập đoàn có nguồn lực lớn để trở thành lựa chọn khả thi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam. Nextwaves cho biết mong muốn đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, để việc tiếp cận và ứng dụng RFID trở nên đơn giản, hiệu quả và phù hợp với ngân sách vận hành thực tế.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng