Vì sử dụng ếch để thử thai, con người có thể đã gián tiếp hủy diệt gần một trăm loài lưỡng cư

Đức Khương
23/05/2021 06:18
D

Bắt đầu từ năm 1993, những cái chết kỳ lạ của động vật lưỡng cư bắt đầu xảy ra trên toàn cầu. Trên thực tế, kể từ khi loài người trở thành "chúa tể" của Trái Đất, đã có rất nhiều loài phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng, nhưng cuộc khủng hoảng lưỡng cư này rất kỳ lạ. Một số lượng lớn các loài lưỡng cư chết chủ yếu xảy ra ở các khu rừng nguyên sinh hoặc các khu bảo tồn thiên nhiên xa con người.

Các nhà sinh vật học đã thu thập xác chết của các loài lưỡng cư từ nhiều nơi khác nhau và tiến hành các cuộc kiểm tra về ký sinh trùng, vi khuẩn, virus, nhưng không thể tìm thấy mầm bệnh rõ ràng nào từ chúng.

Thay vào đó có một loại nấm được gọi là bào tử chytrid được tìm thấy trong vết da và mô biểu bì của mẫu. Chính loài nấm chytrid này đã gây ra một cuộc thanh trừng trong thế giới lưỡng cư tại khu rừng nhiệt đới không có người sinh sống ở Queensland, Australia - 14 loài ếch rừng nhiệt đới đã bị tổn hại nghiêm trọng và một số loài đã bị tuyệt chủng hoàn toàn. Trên toàn thế giới, hơn 40% động vật lưỡng cư có nguy cơ tuyệt chủng do nhiễm chytrid.

Giống như việc chúng ta bị ám ảnh bởi việc tìm ra số lượng bệnh nhân mắc các bệnh truyền nhiễm ngày nay, các nhà sinh vật học cũng vậy, và cuối cùng họ cũng đã tìm ra manh mối sau nhiều năm làm việc chăm chỉ.

Sự tuyệt chủng bí ẩn này của các loài lưỡng cư có liên quan gì đó đến các thử nghiệm mang thai của con người. Nhưng phương pháp thử thai phổ biến nhất ngày nay là dùng que thử thai, điều này có liên quan gì tới các loài lưỡng cư?

Có thể ít người chú ý đến sự phát triển của các phương pháp thử thai. Đối với người Trung Quốc, kỹ thuật thử thai cổ xưa được mô tả trong nhiều tác phẩm văn học và điện ảnh là việc đánh giá liệu một người có mang thai hay không chính là bắt mạch.

Tuy nhiên, phần còn lại của thế giới thì khác, từ xa xưa con người đã tiến hành suy đoán một người có thai hay không nhờ vào phân tích nước tiểu, có lẽ vì người xưa cho rằng nước tiểu và trẻ sơ sinh dường như đều xuất phát từ cùng một nơi cho nên khi mang thai, thay đổi từ bên trong cũng sẽ khiến đặc tính của nước tiểu thay đổi.

Người Ai Cập cổ đại cách đây 3.500 năm chính là những người đầu tiên đã tìm ra một phương pháp thử thai bằng nước tiểu. Những phụ nữ có thể mang thai được yêu cầu đi tiểu vào một túi lúa mì và một túi lúa mạch.

Vài ngày sau, nếu lúa mì nảy mầm thì người phụ nữ đó được cho là đang mang thai bé gái và nếu lúa mạch nảy mầm, thì lại được cho là đang mang thai bé trai còn nếu lúa mạch và lúa mì không nảy mầm thì người phụ nữ đó chưa mang thai. Nhưng trên thực tế vẫn chưa có căn cứ khoa học nào có thể chứng minh được điều này vào thời điểm đó.

Theo lẽ thường, nhiều người cho rằng phương pháp siêu hình này không có tác dụng gì ngoài việc làm hỏng thức ăn, tuy nhiên, nó không chỉ được truyền lại các thế hệ sau mà còn lan sang Châu Âu điển hình là các nước như Hy Lạp và La Mã cổ đại, ngoài ra phương pháp này còn được ghi lại trong một cuốn sách dân gian của Đức năm 1699.

Vào năm 1963, một nghiên cứu đã khôi phục lại phương pháp này và phát hiện ra rằng nước tiểu của nam giới hoặc phụ nữ không mang thai có thể ức chế sự nảy mầm của ngũ cốc, và nước tiểu của phụ nữ mang thai thì ngược lại, và tỷ lệ nảy mầm thành công của lúa mì có thể đạt 70%. Và việc sử dụng lúa mạch và lúa mì để đánh giá giới tính thai nhi là hoàn toàn vô nghĩa vì nó không hề chính xác.

Người Ai Cập cổ đại có thể đã phát triển phương pháp này một cách tình cờ, nhưng công nghệ thử thai ban đầu của Châu Âu thì không giống như vậy. Vào thời Trung Cổ, Châu Âu cũng đã phát triển một nghề đó là nghề quan sát nước tiểu, họ được gọi là những nhà "tiên tri nước tiểu" bởi họ sẽ đánh giá một người có thai hay không dựa vào màu sắc nước tiểu của người phụ nữ.

Ngoài ra còn có một phương pháp khác nặng mùi hơn là ngâm vải vào nước tiểu của người nghi có thai, sau đó phơi khô rồi đốt lên, nếu miếng vải cháy có mùi khét khiến người phụ nữ có cảm giác buồn nôn thì chứng tỏ người đó đã có thai.

Vào những năm 1920, người ta đã phát hiện ra gonadotropin màng đệm ở người (hCG), là một loại hormone được sản xuất bởi nhau thai sau khi trứng đã thụ tinh và làm tổ.

Nó có trong máu và nước tiểu của phụ nữ mang thai với hàm lượng cao, vì vậy nước tiểu và hCG hàm lượng trong máu có thể được sử dụng như một chỉ số đáng tin cậy để đánh giá việc có thai hay không.

Hai nhà khoa học Bernhard Zondek và Selma Aschheim đã đi đầu trong việc tiêm nước tiểu của phụ nữ mang thai vào những con vật để thử thai. Ở chuột, người ta đã phát hiện ra rằng buồng trứng của chuột sẽ thay đổi dưới tác động của hCG chỉ vài ngày sau khi được tiêm nước tiểu, vì vậy một phương pháp thử thai mới trên động vật đã ra đời, được biết đến trong lịch sử là "A-Z test".

"A-Z test" đã đánh bại hoàn toàn các phương pháp thử thai trước đó với tỷ lệ chính xác lên tới 98%, nhưng đôi khi tỷ lệ chính xác cũng thay đổi do sử dụng các loài động vật khác nhau.

Ban đầu để thử thai họ sẽ sử dụng 5 con chuột cái tơ nhưng dần dần những con chuột này được thay thế bằng những con thỏ cái trưởng thành và số lượng cũng ngày càng tăng cao. Trung bình một phòng khám thai bình thường có thể giết chết 6.000 con thỏ mỗi năm để phục vụ cho việc xét nghiệm này.

Phương pháp thử thai này chiếm lĩnh thị trường lúc bấy giờ với tỷ lệ chính xác vượt trội, và phụ nữ thường dùng từ "con thỏ chết" như một từ lóng để ám chỉ việc mang thai.

Trên thực tế, con thỏ được dùng để thử thai sẽ phải chết cho dù người phụ nữ đó có thai hay không, vì người ta phải mổ chúng ra đề quan sát buồng trứng của chúng rồi đánh giá. Chính nhược điểm này đã khiến cho phương pháp này dần bị quay lưng.

Nhà động vật học người Anh - Hogben đã để mắt đến loài ếch có vuốt Châu Phi - Xenopus laevis. Năm 1930, Hogben thử nghiệm tiêm cho loài ếch này một chiết xuất từ ​​tuyến yên của bò, và bất ngờ phát hiện ra rằng loài ếch này sẽ phóng noãn một cách bất thường.

Mặc dù phương pháp này tương tự như các thử nghiệm mang thai trước đây trên chuột và thỏ, nhưng khám phá của Hogben lại chứng minh rằng hormone của động vật có vú cũng có thể hoạt động trên cơ thể động vật lưỡng cư và phản ứng rụng trứng sẽ xảy ra sau khi chúng tiếp xúc với hCG nhanh hơn, dễ quan sát hơn và quan trọng hơn là không phải giết chúng.

Vì vậy, Hogben đã đề cập ngắn gọn ý tưởng này trong báo cáo học tập của mình, và đưa một nhóm ếch Xenopus tới Vương quốc Anh để nghiên cứu các phương pháp thử thai thực tế. Sau nhiều thí nghiệm, Hogben phát hiện ra rằng khi ở môi trường tự nhiên, ếch Xenopus chỉ đẻ trứng sau khi giao phối và không hề có trứng đẻ tự phát.

Nhưng nước tiểu của phụ nữ mang thai được tiêm dưới da của ếch Xenopus sau 6 - 12 tiếng thì sẽ kích thích nó sinh sản, bởi vậy phương pháp này có tỷ lệ chính xác rất cao và thời gian chờ đợi ngắn hơn phương pháp trước đó.

Ngoài ra phương pháp này còn có thể tái sử dụng nhiều lần, một con ếch Xenopus có tuổi thọ có thể lên tới hơn 10 năm trong điều kiện nuôi nhốt bởi vậy nó đã nhanh chóng trở thành một thế hệ công cụ thử thai mới.

Từ cuối những năm 1930 đến những năm 1960, hàng nghìn con ếch Xenopus laevis đã phải chìm đắm trong chu kỳ rụng trứng vô hạn để cống hiến cho vấn đề kế hoạch hóa gia đình của con người. Nhưng theo thời gian, một phương pháp phát hiện hóa học hCG tiên tiến hơn đã ra đời và cứu vớt loài ếch này. Phương pháp sử dụng sự liên kết cụ thể của các kháng thể hCG.

Đầu tiên gắn hCG vào bề mặt tế bào máu cừu, sau đó sử dụng động vật để tạo ra kháng thể hCG. Hai chất này được trộn với nước tiểu và chờ thay đổi. Nếu nước tiểu chứa một lượng lớn hCG thì kháng thể hCG sẽ ưu tiên liên kết với nó và máu cừu không thay đổi, ngược lại nếu hàm lượng hCG trong nước tiểu rất thấp thì kháng thể sẽ liên kết với hCG trên bề mặt tế bào máu của cừu và sinh ra hiện tượng đông máu.

Phương pháp này thực sự rất phức tạp, có 10 bước, và ống nghiệm cần phải được cách ly khỏi rung động trong 2 giờ. Theo thời gian, que thử thai cũng được ra đời và phương pháp này vẫn được dùng cho tới tận ngày nay.

Trên thực tế, công nghệ thử thai hiện đại đã mang đến cho con người nhiều lựa chọn hơn trong việc sinh sản, nhưng nó lại gây khó khăn cho quá trình sinh sản của các loài lưỡng cư. Công nghệ mới này không thực sự cứu được loài ếch Xenopus. Do được sử dụng rộng rãi trong các xét nghiệm mang thai, một số lượng lớn ếch Xenopus hoang dã bị bắt và bán từ miền nam Châu Phi đến khắp nơi trên thế giới.

Các nhà khoa học đã theo dõi loại nấm chytrid đã gây ra một số lượng lớn cái chết ở động vật lưỡng cư. Các mẫu sớm nhất đến từ loài Xenopus laevis bị bắt và buôn bán vào những năm 1930. Nói cách khác, chính hoạt động buôn bán toàn cầu của con người với ếch Xenopus đã gây ra sự lây lan của nấm chytrid. Vậy tại sao loài nấm chytrid do Xenopus laevis mang trong những năm 1930 lại phải đợi nửa thế kỷ mới được phát hiện?

Trên thực tế, đây là một câu chuyện tương tự như bệnh đậu mùa và người da đỏ. Ếch Xenopus laevis là vật chủ tự nhiên của nấm chytrid, do sống lâu dài với nấm chytrid nên nó có sức đề kháng nhất định. Nấm chytrid chỉ có thể bám vào lớp ngoài cùng của biểu bì ở loài ếch Xenopus và có thể hoàn thành toàn bộ quá trình sinh sản của nó mà không gây hại.

Nhưng đối với các loài lưỡng cư bên ngoài lục địa Châu Phi, chúng không có khả năng chống lại nấm chytrid tự nhiên, do đó khả năng gây tử vong của nấm chytrid đối với các loài này là rất lớn. Nó không chỉ bám vào lớp biểu bì ngoài cùng mà còn lan rộng ra các mô da sâu hơn. Các túi bào tử của loài nấm này phát triển nhanh chóng và di cư lên bề mặt khi các tế bào biểu mô vật chủ biệt hóa và rụng đi để giải phóng các bào tử tự do mới.

Nghiên cứu hiện tại cho rằng nhiễm chytrid làm gián đoạn khả năng điều chỉnh cân bằng điện giải của da động vật lưỡng cư, dẫn đến giảm đáng kể nồng độ kali và natri trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến hệ thống cung cấp máu và cuối cùng dẫn đến ngừng tim. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nấm chytrid có thể lây nhiễm cho ít nhất 695 loài động vật lưỡng cư, bao gồm ếch, cóc và sa giông.

Mặc dù đã nhận thức được mức độ nghiêm trọng của vấn đề nhưng ở thời điểm hiện tại thì đã quá muộn. Từ năm 2004 đến năm 2008, một địa điểm quan sát thực địa ở Panama ước tính rằng 41% loài lưỡng cư địa phương đã biến mất vì nấm chytrid. Từ năm 2009 đến 2012, nấm chytrid đã giết chết 99% kỳ nhông lửa Hà Lan.

Điều tàn nhẫn hơn là chúng ta hiện không có cách nào khác ngoài việc kiểm soát chặt chẽ việc buôn bán động vật lưỡng cư qua biên giới, vì nghiên cứu về nấm chytrid vẫn còn quá ít, và không có phương pháp điều trị khả thi cho các loài hoang dã.

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Cực quang - Hiện tượng bí ẩn trên bầu trời

Cực quang - Hiện tượng bí ẩn trên bầu trời

Hàn Quốc: Tàu tốc hành chạy thẳng sân bay hoạt động trở lại

Hàn Quốc: Tàu tốc hành chạy thẳng sân bay hoạt động trở lại

Biến đổi khí hậu: Ngày Trái Đất

Biến đổi khí hậu: Ngày Trái Đất

Bún cá Nha Trang – Món ăn dân giã mang đậm hương vị biển

Bún cá Nha Trang – Món ăn dân giã mang đậm hương vị biển

Phi hành gia Thần Châu-13 dạy học online từ không gian

Phi hành gia Thần Châu-13 dạy học online từ không gian

Những món ăn vặt Nha Trang làm 'nức lòng' du khách

Những món ăn vặt Nha Trang làm 'nức lòng' du khách

Nhâm nhi “một nét văn hoá Hà Nội”

Nhâm nhi “một nét văn hoá Hà Nội”

Ẩm thực ba miền: Phở chua, món ăn dân dã xứ Lạng

Ẩm thực ba miền: Phở chua, món ăn dân dã xứ Lạng

Hút CO2 từ không trung để chế kim cương

Hút CO2 từ không trung để chế kim cương

Phát hiện một hành tinh mới nơi con người có thể tới sống

Phát hiện một hành tinh mới nơi con người có thể tới sống

Môi trường đại dương đang bị tàn phá nghiêm trọng bởi lối khai thác 'tận diệt' của nhân loại

Môi trường đại dương đang bị tàn phá nghiêm trọng bởi lối khai thác 'tận diệt' của nhân loại

'Đảo đám mây' - Nơi còn là bí ẩn với nhân loại có thể còn tồn tại các loài khủng long

'Đảo đám mây' - Nơi còn là bí ẩn với nhân loại có thể còn tồn tại các loài khủng long

Tin mới cập nhật

Những STT, lời chúc hay và ý nghĩa cho Xuân Quý Mão 2023

Những STT, lời chúc hay và ý nghĩa cho Xuân Quý Mão 2023

Công nghệ thân thiện với môi trường giúp cuộc sống phát triển bền vững

Công nghệ thân thiện với môi trường giúp cuộc sống phát triển bền vững

Nâng tỉ lệ bồi thường bảo hiểm bắt buộc cho xe máy để tăng cường an sinh

Nâng tỉ lệ bồi thường bảo hiểm bắt buộc cho xe máy để tăng cường an sinh

Phương pháp mới phát hiện tự kỷ ra sao?

Phương pháp mới phát hiện tự kỷ ra sao?

Dự báo công nghệ năm 2023 của Keysight - Kiến giải từ hãng đo lường và kiểm thử hàng đầu thị trường (phần 2)

Dự báo công nghệ năm 2023 của Keysight - Kiến giải từ hãng đo lường và kiểm thử hàng đầu thị trường (phần 2)

ZaloPay đã chính thức hiện diện trên ứng dụng Grab

ZaloPay đã chính thức hiện diện trên ứng dụng Grab

"Tết trao yêu thương - Nhẹ vốn đậm lời”

"Tết trao yêu thương - Nhẹ vốn đậm lời”

Ảo hoá trải nghiệm - Cuộc đua mới của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu

Ảo hoá trải nghiệm - Cuộc đua mới của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu

Tấn công mạng trong năm 2022 có mức độ nghiêm trọng chưa từng có

Tấn công mạng trong năm 2022 có mức độ nghiêm trọng chưa từng có

Chợ 4.0 - Chuyển đổi số từ những nhân tố đời thường nhất ở Cần Thơ

Chợ 4.0 - Chuyển đổi số từ những nhân tố đời thường nhất ở Cần Thơ

Quy chuẩn trụ sạc xe điện - Cơ sở cho thị trường xe điện phát triển

Quy chuẩn trụ sạc xe điện - Cơ sở cho thị trường xe điện phát triển

Thúc đẩy hình thành ngành Hoạnh định tài chính cá nhân Việt Nam

Thúc đẩy hình thành ngành Hoạnh định tài chính cá nhân Việt Nam

Tin đọc nhiều

Thăm chùa cổ Đại Tuệ linh thiêng nơi xứ Nghệ

Thăm chùa cổ Đại Tuệ linh thiêng nơi xứ Nghệ

"Săn" Rêu từ tháng 12 tại biển Cổ Thạch - Tuy Phong

"Săn" Rêu từ tháng 12 tại biển Cổ Thạch - Tuy Phong

Nhật Bản tạo ra giấy mỏng nhất thế giới

Nhật Bản tạo ra giấy mỏng nhất thế giới

Việt Nam được đề cử vào top 10 khu vực có nền ẩm thực tốt nhất thế giới

Việt Nam được đề cử vào top 10 khu vực có nền ẩm thực tốt nhất thế giới

Khoa học tạo ra màu mới: xanh củ dền

Khoa học tạo ra màu mới: xanh củ dền

Tục lệ tắm nước lá mùi già "tẩy trần" cuối năm của người Việt

Tục lệ tắm nước lá mùi già "tẩy trần" cuối năm của người Việt

Cự đà xanh tràn ngập, chính quyền Đài Loan 'cầu cứu' người dân bắt giúp

Cự đà xanh tràn ngập, chính quyền Đài Loan 'cầu cứu' người dân bắt giúp

Sửng sốt với những khoảnh khắc của Việt Nam trong 'Cảnh quan năm 2019'

Sửng sốt với những khoảnh khắc của Việt Nam trong 'Cảnh quan năm 2019'

Mã Pì Lèng - Sự kỳ vĩ của một trong tứ đại danh đèo ở Việt Nam

Mã Pì Lèng - Sự kỳ vĩ của một trong tứ đại danh đèo ở Việt Nam

Lên Fansipan xem ‘Vũ điệu trên mây’, đắm say văn hóa Tây Bắc

Lên Fansipan xem ‘Vũ điệu trên mây’, đắm say văn hóa Tây Bắc

Video xem nhiều

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019