Nghị định 174: cùng hành vi vi phạm, doanh nghiệp bị phạt gấp đôi cá nhân

Mức phạt với cá nhân và tổ chức, doanh nghiệp vi phạm khi chia sẻ thông tin sai sự thật trên không gian mạng theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP.

1. Nguyên tắc “cá nhân bằng một nửa tổ chức” được quy định ra sao?

Theo Điều 4 của Nghị định 174/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân trong lĩnh vực bưu chính và giao dịch điện tử là 40 triệu đồng; trong lĩnh vực viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và an toàn thông tin mạng là 100 triệu đồng. Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính, mức phạt áp dụng với cá nhân bằng một nửa mức phạt đối với tổ chức.

Đây không phải nguyên tắc hoàn toàn mới trong pháp luật xử lý vi phạm hành chính tại Việt Nam. Về lý thuyết, tổ chức thường có quy mô hoạt động lớn hơn, nguồn lực tài chính mạnh hơn và khả năng gây hậu quả rộng hơn so với cá nhân, nên mức phạt cao hơn được xem là hợp lý.

Chẳng hạn, nếu một doanh nghiệp vận hành mạng xã hội bị xử phạt 100 triệu đồng vì không gỡ bỏ nội dung vi phạm theo yêu cầu của cơ quan chức năng, thì cá nhân thực hiện hành vi tương tự sẽ chịu mức phạt tối đa khoảng 50 triệu đồng.

Tuy nhiên, khi bước vào môi trường Internet và nền kinh tế số, ranh giới giữa “cá nhân” và “tổ chức” đang ngày càng trở nên mờ nhạt hơn trước.

2. Một cá nhân giờ đây có thể tạo ảnh hưởng không kém doanh nghiệp

Trước đây, khả năng phát tán thông tin quy mô lớn chủ yếu thuộc về cơ quan báo chí, doanh nghiệp truyền thông hoặc các tổ chức sở hữu hạ tầng phát sóng. Nhưng với mạng xã hội, một tài khoản cá nhân sở hữu vài trăm nghìn hoặc vài triệu người theo dõi hoàn toàn có thể tạo ra sức ảnh hưởng tương đương một kênh truyền thông chuyên nghiệp.

Trong thực tế, không ít KOL, streamer, TikToker hay người sáng tạo nội dung cá nhân đang sở hữu doanh thu quảng cáo, mức độ ảnh hưởng xã hội và khả năng lan truyền thông tin vượt xa nhiều doanh nghiệp nhỏ. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, họ vẫn được xếp vào nhóm “cá nhân” khi áp dụng chế tài xử phạt hành chính.

Một số ý kiến cho rằng trong tương lai có thể xuất hiện tranh luận về việc phân loại các tài khoản có sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội để áp dụng chế tài tương ứng với phạm vi tác động thực tế, thay vì chỉ dựa trên tư cách “cá nhân” hay “tổ chức” như hiện nay.

3. So với thu nhập bình quân, mức phạt đang ở mức nào?

Một trong những cách dễ hình dung nhất về tính răn đe của chế tài là đặt mức phạt trong tương quan với thu nhập bình quân của người lao động.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, thu nhập bình quân của người lao động Việt Nam hiện dao động khoảng 7 - 8 triệu đồng/tháng. Như vậy, mức phạt 50 triệu đồng đối với một cá nhân tương đương khoảng nửa năm thu nhập của nhiều lao động phổ thông.

Ở góc độ này, Nghị định 174 được xem là đã nâng đáng kể tính răn đe đối với các hành vi vi phạm trên không gian mạng, đặc biệt với người dùng thông thường.

Tuy nhiên, với một số cá nhân hoạt động mạnh trong lĩnh vực nội dung số, quảng cáo trực tuyến hay kinh doanh trên nền tảng mạng xã hội, mức xử phạt vài chục triệu đồng đôi khi chưa chắc tạo ra áp lực đủ lớn so với doanh thu thu được từ hoạt động trực tuyến.

Một tài khoản sở hữu hàng triệu người theo dõi có thể thu về số tiền rất lớn chỉ từ một chiến dịch quảng cáo hoặc livestream bán hàng. Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng hiệu quả răn đe không thể chỉ nằm ở tiền phạt, mà còn phụ thuộc vào các biện pháp xử lý bổ sung đi kèm.

4. Tính răn đe không chỉ nằm ở tiền phạt

Điểm đáng chú ý của Nghị định 174 là ngoài tiền phạt, nghị định còn bổ sung nhiều biện pháp xử lý khác như buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm, khóa tài khoản, thu hồi tên miền, đình chỉ hoạt động hoặc tước quyền cung cấp dịch vụ trong một số trường hợp.

Theo Điều 5 của nghị định, cơ quan chức năng còn có quyền tạm giữ tên miền quốc gia “.vn” hoặc tên miền quốc tế cấp cho tổ chức, cá nhân tại Việt Nam nếu phát hiện hành vi cung cấp thông tin sai sự thật, xuyên tạc hoặc nội dung vi phạm pháp luật.

Trong thực tế, với nhiều cá nhân hoạt động dựa trên mạng xã hội, việc bị khóa tài khoản hoặc mất kênh nội dung đôi khi gây thiệt hại lớn hơn rất nhiều so với khoản tiền phạt hành chính.

Một streamer, KOL hay người bán hàng online có thể mất nguồn thu chính nếu tài khoản bị đình chỉ trong thời gian dài. Điều đó cho thấy hiệu quả răn đe của Nghị định 174 không chỉ đến từ con số “50 triệu” hay “100 triệu”, mà nằm ở toàn bộ hệ thống chế tài đi kèm.

5. Cần nâng cao trách nhiệm trên không gian mạng

Nghị định 174/2026/NĐ-CP không chỉ đặt ra các mức xử phạt hành chính mới mà còn cho thấy xu hướng tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia môi trường số.

Trong bối cảnh Internet và mạng xã hội ngày càng phát triển, mọi hành vi đăng tải, chia sẻ hoặc phát tán thông tin đều có thể tạo ra ảnh hưởng lớn tới cộng đồng. Vì vậy, cùng với các nền tảng số và doanh nghiệp công nghệ, người dùng Internet cũng cần chủ động nâng cao ý thức khi tham gia không gian mạng, đặc biệt đối với các nội dung liên quan đến thông tin sai sự thật, quảng cáo gây nhầm lẫn hoặc nội dung vi phạm pháp luật.

Theo các chuyên gia, việc kiểm chứng nguồn tin trước khi chia sẻ, tuân thủ quy định về bản quyền và sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm sẽ ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng trong môi trường số. Đối với các cá nhân có sức ảnh hưởng lớn như KOL, streamer hay người sáng tạo nội dung, yêu cầu này càng cần được chú trọng do khả năng lan tỏa thông tin tới số lượng lớn người dùng.

Nghị định 174 vì thế được xem là một bước hoàn thiện khung pháp lý trong quản lý hoạt động trên không gian mạng, đồng thời góp phần định hình môi trường Internet theo hướng minh bạch, an toàn và trách nhiệm hơn đối với cả người dùng lẫn doanh nghiệp cung cấp nền tảng số.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng