Cạnh tranh giành giật 'miếng bánh' F&B

Ninh Gia
12/11/2019 11:37
D

Người đến, kẻ đi nhưng thị trường thực phẩm và dịch vụ ăn uống Việt Nam chưa bao giờ hết hấp dẫn trong mắt các nhà đầu tư và để có thể trụ vững trong cạnh tranh khốc liệt, doanh nghiệp phải luôn linh hoạt trong phát triển sản phẩm và dịch vụ, coi trọng chất lượng hơn số lượng. 

Theo báo cáo của công ty nghiên cứu thị trường Euromonitor, giai đoạn 2014-2019, thị trường ngành thực phẩm và dịch vụ ăn uống Việt Nam (F&B) có tốc độ tăng trưởng trung bình 18%/năm.

Trong khi đó, Statista cho rằng năm 2019, doanh thu từ thị trường F&B tại Việt Nam có thể đạt mốc 200 tỷ USD, tăng đến 34,3% so với số liệu của năm 2018. Điều này cho thấy càng về sau, tốc độ tăng trưởng ngành F&B ngày càng cao.

Thị trường 408 tỷ USD

Theo dự báo của các chuyên gia, đến năm 2023, doanh thu của ngành F&B có thể tăng gấp đôi, đạt 408 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng hơn nữa khi tầng lớp trung lưu trong xã hội Việt Nam ngày càng tăng.

Cụ thể, dự báo của Nielsen đến năm 2020, Việt Nam có khoảng 44 triệu người được xếp vào tầng lớp trung lưu thành thị và sẽ tăng lên 95 triệu người vào năm 2030. Tầng lớp trung lưu bao gồm các hộ gia đình có mức chi phí tiêu dùng hàng ngày khoảng 10-100USD/người, trong đó chi tiêu 30-40% thu nhập vào thức uống và thực phẩm.

Việc tăng nhanh tầng lớp này sẽ tạo ra sức mua rất lớn trong tương lai, là “miếng bánh béo bở” cho các doanh nghiệp (DN). Các DN nước ngoài đến Việt Nam đều nghĩ nơi đây sẽ mang lại cơ hội đầu tư tốt cho họ.

Trong khi đó, các DN Việt lại có cơ hội thử sức ở những sản phẩm mới trước bối cảnh thị trường F&B đang khá mở như hiện nay. Đó cũng là lý do nhiều thương hiệu trong và ngoài nước đang tiếp tục phát triển chuỗi nhà hàng tại Việt Nam.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, dù có ít rào cản gia nhập thị trường F&B, nhưng tốc độ đào thải rất nhanh nên vẫn là một thách thức với những DN muốn chinh phục.

Thực tế thị trường cho thấy không phải cứ thương hiệu F&B có tiếng trên thế giới là có thể sống sót trong “cơn bão” cạnh tranh tại Việt Nam. Không ít chuỗi nội lẫn ngoại phải tháo chạy, hoặc thu hẹp quy mô, hoặc phải bán mình cho DN khác.

Điển hình như, vốn có nhiều kinh nghiệm tại nước ngoài nhưng The Coffee Bean & Tea Leaf mới đây đã phải bán lại cho Jollibee. Hay The Coffee House đang là một mô hình rất tốt về kinh doanh cà phê, nhưng cũng thất bại với chuỗi trà sữa Ten Ren. Gloria Jean’s Coffees (Úc) phải “chia tay” thị trường Việt Nam…

Ngay cả những thương hiệu đình đám trong nước như Phở 24 của doanh nhân Lý Quí Trung dù được đánh giá rất cao cũng phải bán mình. Hay gần đây nhất là Món Huế cũng “ngã ngựa” trước sự ngỡ ngàng của thị trường.

Theo đánh giá của một chuyên gia thương hiệu, người Việt sẵn sàng trải nghiệm những dịch vụ ăn uống mới nhưng lại rất mau chán. Để duy trì được sự thành công, DN phải luôn linh hoạt trong phát triển sản phẩm và dịch vụ, thay vì chăm chăm mở rộng chuỗi để khuếch trương thương hiệu.

Tuy nhiên, đa số các quỹ đầu tư mạo hiểm khi đầu tư vào chuỗi cửa hàng ăn của Việt Nam chỉ thấy tiềm năng lớn của thị trường mà chưa tìm hiểu rõ văn hoá, thói quen ăn uống của người Việt.

Qua câu chuyện của Món Huế cho thấy nhà đầu tư bỏ qua những cái nhỏ như tìm hiểu kỹ về thói quen ăn uống, văn hóa tiêu dùng của người Việt đã dẫn đến những tổn thất lớn.

Do đó, đây cũng là cơ hội để các DN nhìn lại, củng cố đường hướng kinh doanh của mình. Thực tế cho thấy, mặc dù tiềm năng thị trường là rất lớn nhưng ngay cả những “ông lớn” với các chuỗi thức ăn nhanh như KFC, Burger King… khi mới vào Việt Nam cũng đặt mục tiêu mở &hơn 100 cửa hàng trong vài năm nhưng đến nay vẫn chưa thể thực hiện được.

Phát triển chuỗi trong lĩnh vực F&B vẫn cần chất lượng hơn số lượng

Cần chất lượng hơn số lượng

Theo đánh giá của các chuyên gia, dù nhiều thương hiệu đình đám cả trong và ngoài nước đã phải “dứt áo ra đi”, song còn nhiều thương hiệu khác vẫn rất thành công. Vấn đề được đặt ra là: các DN nên làm gì để có đủ sức cạnh tranh và khai thác thành công “mỏ vàng” này?

Bà Châu Tiểu Ngọc, Giám đốc công ty TNHH Thương mại và đầu tư trang thiết bị Ánh Dương, cho rằng xu hướng người tiêu dùng vẫn muốn sử dụng các món ăn mang hương vị đặc trưng của người Việt và điểm thêm một chút trang trí từ các nước Âu, Nhật.

Ở Việt Nam không thiếu gì những sản phẩm độc, lạ, quan trọng là phải nghĩ đúng ngay từ đầu. Ban đầu vốn ít thì làm mô hình nhỏ, không nhất thiết phải đầu tư quá nhiều vào mặt bằng, còn vận hành thì chọn những món đơn giản.

Dưới góc nhìn của ông Nguyễn Hồng Quân, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Hải Âu, việc phát triển quy mô, số lượng chi nhánh theo cách ồ ạt, lấy số lượng mà không lường trước rủi ro tài chính là một trong những nguyên nhân gây ra “cái chết” của Món Huế.

Đó có thể coi là xây để bán chứ không phải xây để trường tồn. Vì vậy, việc phát triển quy mô là cần thiết nhưng thà “chậm mà chắc” cũng là cách mà nhiều tập đoàn lớn đang thực hiện.

Từ kinh nghiệm thực tế trong quá trình xây dựng thương hiệu Hải Âu, ông Quân chia sẻ để thương hiệu phát triển mạnh và bền vững, DN cần thiết lập được quy trình để giữ vững chất lượng dịch vụ.

Ngoài sản phẩm vật chất, khách hàng còn cảm nhận dịch vụ qua sự kết nối với con người. Những chuỗi thành công là những chuỗi kiểm soát được yếu tố con người một cách tốt nhất, giúp dịch vụ luôn giữ được tiêu chuẩn nhất định.

Khi càng mở rộng sẽ càng có nhiều vấn đề phát sinh, tuy nhiên nếu các vấn đề cốt lõi trên được kiểm soát thì việc mở rộng có thể thành công. DN thiếu vốn thì hoàn toàn có thể gọi vốn từ các quỹ đầu tư, nhưng năng lực quản trị và nhân lực để vận hành bộ máy thì DN phải tự lo.

Chẳng hạn, Hải Âu muốn phát triển chuỗi thì phải phát huy tốt nhất năng lực về cung ứng sản phẩm có chất lượng, cũng như kiểm soát được hoạt động của các điểm bán để bảo đảm uy tín thương hiệu.

Đồng tình, ông Lý Quí Trung cho biết ủng hộ cách mở rộng chuỗi, nhất là phải tìm được những nơi có khách hàng tiềm năng, dù chi phí có đắt đỏ.

Tuy nhiên, ông Trung nhấn mạnh mở rộng chuỗi nhiều thì bắt buộc phải vận hành bài bản, đồng nhất trong cách phục vụ lẫn quản lý. Ngoài ra, nhà cung cấp thực phẩm cũng rất quan trọng, bởi kinh doanh nhà hàng ẩm thực là một lĩnh vực đặc thù.

“Để có mặt bằng tốt, cách quản trị bài bản, mấu chốt cuối cùng vẫn là năng lực tài chính”, ông Trung cho biết.

Ông Phạm Việt Anh - Chuyên gia tư vấn chiến lược tăng trưởng DN, về sự cạnh tranh trong mảng F&B

Nhiều chuỗi cửa hàng nước ngoài rút khỏi Việt Nam nhưng lại có các chuỗi khác nhảy vào, bởi thị trường này rất tiềm năng. Nhà đầu tư ngoại khi đầu tư vào thị trường Việt Nam có nhiều mục đích khác nhau, như đầu tư xong sang nhượng kiếm lợi nhuận cũng là một cách.

Còn với các bạn trẻ, DN khởi nghiệp nếu đủ quyết tâm cứ dấn thân vào mảng kinh doanh này, nhưng cần đi chậm rãi để kiểm soát chi phí, điều chỉnh hệ thống và chính sách trước khi nhân rộng mô hình.

Đặc biệt, vấn đề lớn của DN nội là khoảng cách giữa nói và làm luôn mất tính kết nối, nếu không thay đổi về lâu dài sẽ phương hại đến chỉ số tín nhiệm thương hiệu.

Bà Hoàng Nguyệt Minh - Phó Giám đốc Tư vấn đầu tư Savills Hà Nội

Rất nhiều DN, cá nhân hoạt động trong F&B phải cạnh tranh rất quyết liệt để lấy được mặt bằng thuê tại khu vực trung tâm, nhưng lại quên đi bài toán về lợi nhuận. Thực tế, bất kể mặt bằng có tốt bao nhiêu, giá trả cao như thế nào, đông khách ra sao nhưng giá sản phẩm bán ra cho khách niêm yết không thay đổi.

Sản phẩm đó ở quận 7, quận 10 hay các quận trung tâm thì giá phải đồng nhất, điều này dẫn đến câu chuyện là giá mặt bằng càng cao thì lợi nhuận phải càng tốt.

Tuy nhiên, thực tế đang phản ánh là F&B mở rộng thương hiệu, cố lấy mặt bằng đẹp nhưng kinh doanh lại không đạt như kỳ vọng dẫn đến mặt bằng dễ bị trống và gặp khó khăn.

Ông Nguyễn Ngọc Hòa - Phó Giám đốc Sở Công thương Tp.HCM

Kinh doanh chuỗi phụ thuộc vào 2 vấn đề là tính thống nhất trong chuỗi và kiểm soát năng lực tài chính. Quan trọng nhất là các DN phải xây dựng cho được một bộ tiêu chí và hệ thống cảnh báo rủi ro.

Cụ thể, khi DN muốn mở một điểm bán thì cần có sự đo lường, đánh giá cụ thể về doanh thu, mức độ thu hồi vốn cộng với tiền thuê mặt bằng để đưa ra quyết định có nên mở hay không.

Có “sinh thì có tử”, khi mở chuỗi cũng chấp nhận nếu điểm bán không hiệu quả phải lập tức đóng cửa để cắt lỗ. Phát triển chuỗi phải dựa trên sự bền vững của DN, còn nếu chỉ chạy theo số lượng và làm thương hiệu chắc chắn sẽ bị phá sản. 

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Synnex FPT sẵn sàng cho đích đến tỷ đô

Synnex FPT sẵn sàng cho đích đến tỷ đô

Giá xăng dầu theo xu hướng nào trong kỳ điều chỉnh tới đây?

Giá xăng dầu theo xu hướng nào trong kỳ điều chỉnh tới đây?

Việt Nam thành cứ điểm của những 'người khổng lồ' công nghệ

Việt Nam thành cứ điểm của những 'người khổng lồ' công nghệ

Khai trương Sony Center Smart City tại Hà Nội, ưu đãi đến 50%

Khai trương Sony Center Smart City tại Hà Nội, ưu đãi đến 50%

Kiến nghị điều chỉnh giá xăng dầu vào ngày 1/9 để tránh những hệ luỵ xấu

Kiến nghị điều chỉnh giá xăng dầu vào ngày 1/9 để tránh những hệ luỵ xấu

Đài Loan nói có 600 thùng mì ăn liền Omachi chứa chất cấm

Đài Loan nói có 600 thùng mì ăn liền Omachi chứa chất cấm

Vai trò của Việt Nam trong cuộc đua chip toàn cầu

Vai trò của Việt Nam trong cuộc đua chip toàn cầu

Netflix và ‘giấc mộng game’ chưa thành

Netflix và ‘giấc mộng game’ chưa thành

Giá xăng dầu có thể giảm về mức 24 nghìn đồng mỗi lít

Giá xăng dầu có thể giảm về mức 24 nghìn đồng mỗi lít

Các nhà bán lẻ công nghệ ồ ạt 'lấn sân' thị trường thuốc

Các nhà bán lẻ công nghệ ồ ạt 'lấn sân' thị trường thuốc

Không trích lập quỹ bình ổn, giá xăng dầu sẽ giảm mạnh

Không trích lập quỹ bình ổn, giá xăng dầu sẽ giảm mạnh

Giá dầu có thể lên 140 USD - Một cảnh báo đối với Mỹ và châu Âu

Giá dầu có thể lên 140 USD - Một cảnh báo đối với Mỹ và châu Âu

Tin mới cập nhật

Phát hiện kinh ngạc về số lượng kiến trên Trái Đất

Phát hiện kinh ngạc về số lượng kiến trên Trái Đất

Prudential ra mắt bảo hiểm trực tuyến PRU-EASY365

Prudential ra mắt bảo hiểm trực tuyến PRU-EASY365

Trường ĐH Kinh tế quốc dân bước vào Vòng bán kết Cuộc thi “Tài năng trẻ Logistics Việt Nam 2022”

Trường ĐH Kinh tế quốc dân bước vào Vòng bán kết Cuộc thi “Tài năng trẻ Logistics Việt Nam 2022”

Khai mạc ''Ngày Văn hóa, du lịch Ninh Thuận tại Hà Nội'' năm 2022

Khai mạc ''Ngày Văn hóa, du lịch Ninh Thuận tại Hà Nội'' năm 2022

VNPT FaceID lọt TOP 15 thế giới

VNPT FaceID lọt TOP 15 thế giới

Tạo điều kiện thuận lợi nhất cho thanh niên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo

Tạo điều kiện thuận lợi nhất cho thanh niên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo

Số hóa hoạt động giao tiếp bằng danh thiếp điện tử My Card

Số hóa hoạt động giao tiếp bằng danh thiếp điện tử My Card

Vertiv Avocent HMX 3080/4080

Vertiv Avocent HMX 3080/4080

“Tỏa sáng nghị lực Việt”: Tuyên dương 50 tấm gương thanh niên khuyết tật tiêu biểu toàn quốc năm 2022

“Tỏa sáng nghị lực Việt”: Tuyên dương 50 tấm gương thanh niên khuyết tật tiêu biểu toàn quốc năm 2022

Klook đạt mức tăng trưởng doanh thu 300%, dẫn đầu khu vực châu Á- Thái Bình Dương

Klook đạt mức tăng trưởng doanh thu 300%, dẫn đầu khu vực châu Á- Thái Bình Dương

Xiaomi Smart Band 7 Pro chính thức ra mắt

Xiaomi Smart Band 7 Pro chính thức ra mắt

Đóng điện đường dây 220kV Lào Cai - Bảo Thắng: Tăng cường đảm bảo điện cho miền Bắc

Đóng điện đường dây 220kV Lào Cai - Bảo Thắng: Tăng cường đảm bảo điện cho miền Bắc

Tin đọc nhiều

Synnex FPT sẵn sàng cho đích đến tỷ đô

Synnex FPT sẵn sàng cho đích đến tỷ đô

Pháp phạt Apple 1,23 tỷ USD vì hành vi phản cạnh tranh

Pháp phạt Apple 1,23 tỷ USD vì hành vi phản cạnh tranh

Kỷ lục xuất nhập khẩu 517 tỉ USD: Điểm son từ ngành công nghiệp

Kỷ lục xuất nhập khẩu 517 tỉ USD: Điểm son từ ngành công nghiệp

Bưu chính Việt Nam xếp hạng 45 thế giới

Bưu chính Việt Nam xếp hạng 45 thế giới

Dự báo giá vàng hôm nay 15/10: Tăng trở lại sau những thông tin u ám từ các nền kinh tế

Dự báo giá vàng hôm nay 15/10: Tăng trở lại sau những thông tin u ám từ các nền kinh tế

Dự báo giá vàng hôm nay 30/9: Tăng giá từ các tín hiệu lạc quan

Dự báo giá vàng hôm nay 30/9: Tăng giá từ các tín hiệu lạc quan

Dự báo giá vàng tuần tới: Giảm sâu và rời xa mốc 42 triệu

Dự báo giá vàng tuần tới: Giảm sâu và rời xa mốc 42 triệu

Dự báo giá vàng hôm nay 14/9: Cuối tuần đảo chiều tăng giá

Dự báo giá vàng hôm nay 14/9: Cuối tuần đảo chiều tăng giá

Bánh Trung thu "xa hoa" chỉ dành cho nhà nghèo

Bánh Trung thu "xa hoa" chỉ dành cho nhà nghèo

Dự báo giá vàng hôm nay 21/8: dồn dập tranh mua đẩy vàng lên đỉnh

Dự báo giá vàng hôm nay 21/8: dồn dập tranh mua đẩy vàng lên đỉnh

Video xem nhiều

Khu công nghiệp Đồng Văn 4 (Hà Nam): Nhiều công ty gây ô nhiễm không khí trên địa bàn xã Đại Cương

Khu công nghiệp Đồng Văn 4 (Hà Nam): Nhiều công ty gây ô nhiễm không khí trên địa bàn xã Đại Cương

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Đánh giá iPhone SE 2020: Nhiều công nghệ để yêu, ít chi tiêu

Đánh giá iPhone SE 2020: Nhiều công nghệ để yêu, ít chi tiêu

Hà Nội họp khẩn, Chủ tịch Nguyễn Đức Chung Báo cáo về trường hợp thứ 17 nhiễm Covid 19

Hà Nội họp khẩn, Chủ tịch Nguyễn Đức Chung Báo cáo về trường hợp thứ 17 nhiễm Covid 19

Xiaomi ra mắt Mi 10 và Mi 10 Pro: chip Snapdragon 865 và camera 108MP

Xiaomi ra mắt Mi 10 và Mi 10 Pro: chip Snapdragon 865 và camera 108MP

Subaru Eyesight con mắt "Nhị Lang thần" phòng ngừa va chạm an toàn cho mỗi chuyến đi

Subaru Eyesight con mắt "Nhị Lang thần" phòng ngừa va chạm an toàn cho mỗi chuyến đi

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó
Nhu cầu tuyển dụng tăng gấp đột biến 4 lần trong một thời gian ngắn điều đó phản ánh tỉ lệ thất nghiệp trong những tháng đầu năm là 3/4 do ảnh hưởng của đại dịch covid-19 đây là một điều đáng buồn, rồi các cử nhân, kỹ sư sẽ đi đâu về đâu trong giai đoạn bất ổn này. Để cân bằng lại có thể mất một thời gian dài.