Cuộc chiến ngầm đang diễn ra giữa các cường quốc không gian

Thế Kiên
09/07/2020 11:01
D

Có hàng ngàn vệ tinh nhân tạo trong quỹ đạo Trái đất, không ít trong số đó đang làm nhiệm vụ định vị các vật thể trên mặt đất mà dễ hình dung nhất là chiếc điện thoại thông minh trong túi quần mỗi người. Một cuộc chiến ngầm đang diễn ra giữa các cường quốc không gian để giành lấy miếng bánh cung cấp dịch vụ béo bở này.

Hệ thống định vị toàn cầu của Mỹ (nguồn minh họa: NASA)

Trong suốt nhiều thập niên, Mỹ gần như là nước độc quyền trong lĩnh vực định vị bằng vệ tinh với hệ thống định vị toàn cầu GPS được vận hành bởi Lực lượng không gian, tiền thân là Bộ tư lệnh không gian thuộc Không quân Hoa Kỳ.

GPS (Global Positioning System) do Bộ Quốc phòng Mỹ thiết kế và xây dựng từ cuối những năm 1970 trong thời kỳ Chiến tranh lạnh với Liên Xô. Đây là hệ thống xác định vị trí dựa vào vệ tinh: tọa độ một điểm trên mặt đất được xác định bằng khoảng cách từ điểm đó đến ít nhất 3 trong số hơn 30 vệ tinh nhân tạo của Mỹ trên quỹ đạo Trái đất.

Nhận thấy tầm quan trọng của định vị trong lĩnh vực dân sự, năm 1996 Tổng thống Mỹ Bill Clinton tuyên bố GPS là hệ thống lưỡng dụng quân - dân sự và lập một tổ liên ngành chịu trách nhiệm quản lý sử dụng hệ thống này như một tài sản quốc gia.

Từ tháng 5-2000, Mỹ chính thức dỡ bỏ rào cản cuối cùng hạn chế tiếp cận tín hiệu GPS cho mục đích dân sự, mở ra kỷ nguyên ứng dụng GPS rộng rãi trong các phát minh công nghệ của thế kỷ 21 mà rõ rệt nhất là trong hàng tỉ chiếc điện thoại thông minh được tích hợp sẵn chip định vị GPS ngày nay.

Nhưng thế độc quyền của Mỹ là điều không quốc gia nào mong muốn. Nhiều nước khác cũng muốn nhảy vào cuộc chơi định vị để giảm phụ thuộc vào Mỹ và chớp lấy các lợi ích kinh tế của việc sở hữu hệ thống định vị riêng.

Chòm sao phương Bắc

Ngày 23/6, Trung Quốc phóng thành công vệ tinh cuối cùng trong dự án Bắc Đẩu - lấy theo tên chòm sao hướng về phương Bắc giúp người Trung Quốc xác định phương hướng từ bao đời - lên quỹ đạo Trái đất từ bãi phóng ở thành phố Tây Xương, hoàn thiện hệ thống 55 vệ tinh định vị mặt đất với độ chính xác được cho là đến từng millimét sau khi qua xử lý hậu kỳ.

Dự án Bắc Đẩu thế hệ thứ 3 với độ phủ toàn cầu được đánh giá mang tham vọng thay thế hoàn toàn hệ thống định vị GPS của Mỹ, ít nhất là ở thị trường Trung Quốc đại lục, khẳng định một bước tiến nữa của Bắc Kinh trong cuộc đua trở thành cường quốc không gian mới.

Tổng công trình sư của dự án, ông Dương Trường Phong khẳng định với đài truyền hình trung ương CCTV, đợt phóng vệ tinh lần này cho thấy nỗ lực phủ sóng định vị toàn cầu của Trung Quốc đã “hoàn toàn thành công”.

Không dừng lại ở đó, Trung Quốc có kế hoạch dài hơi hơn đến năm 2035 phát triển một hệ thống định vị dẫn đường thông minh, dễ tiếp cận và mang tính tích hợp cao hơn, lấy các vệ tinh trong hệ thống Bắc Đẩu làm trung tâm.

Mô hình hệ thống Bắc Đẩu của Trung Quốc. Ảnh: Reuters

Chạy đua sở hữu năng lực định vị

Sở hữu GPS đem lại cho Mỹ nhiều lợi ích, nhưng đầu tiên và quan trọng nhất chính là sự phụ thuộc của người dùng thương mại cũng như quân đội nhiều nước vào một dịch vụ do chính quyền Washington cung cấp. 

Nói cách khác, khả năng định vị mục tiêu bằng vệ tinh của hệ thống khí tài quân sự nhiều nước thuộc quyền sinh sát của Lầu Năm Góc. Sự phát triển công nghệ vệ tinh nói chung cũng kéo theo nhiều lợi ích cho ngành công nghiệp vũ trụ.

Trước khi Trung Quốc hoàn thiện hệ thống định vị Bắc Đẩu, sự lựa chọn thay thế duy nhất cho GPS của Mỹ là hệ thống GLONASS do Nga phát triển. GLONASS đạt độ phủ toàn cầu từ tháng 10/2011 với 24 vệ tinh sau một chương trình hồi sinh ngành công nghiệp vũ trụ Nga dưới thời Tổng thống Vladimir Putin thừa hưởng từ Liên Xô, trong đó có sửa chữa và thay thế các vệ tinh cũ để hiện đại hóa toàn bộ hệ thống vệ tinh cũ kỹ được sử dụng từ năm 1982.

Trong nỗ lực xây dựng hệ thống định vị mặt đất riêng, Nhật có hệ thống vệ tinh Quasi-Zenith, tên gọi khác là Michibiki. Tokyo đến nay đã tốn 170 tỉ yen cho 4 vệ tinh đã phóng lên quỹ đạo nhằm “bổ sung cho hệ thống GPS”, cải thiện độ chính xác của hệ thống định vị của Mỹ tại Nhật, khu vực châu Á và châu Đại Dương. Nước này có kế hoạch đến năm 2023 sẽ có tổng cộng 7 vệ tinh định vị trong quỹ đạo, có khả năng hoạt động độc lập với hệ thống GPS.

Tương tự, Ấn Độ cũng đang theo đuổi hệ thống vệ tinh tăng cường cho GPS của riêng mình với tên gọi IRNSS, và đến nay đã phóng thành công 7 vệ tinh nhân tạo để cải thiện độ chính xác của GPS tại quốc gia tỉ dân.

Chương trình Gallileo của Liên minh châu Âu hiện đã có 30 vệ tinh trên quỹ đạo, cung cấp khả năng định vị với sai số trong phạm vi 1 mét đối với người dùng đại trà và lên đến centimét cho các mục đích chuyên sâu. Trong khi đó, Anh sau khi rời EU cũng đang nuôi mộng phát triển cho riêng mình một chương trình vệ tinh định vị độc lập.

Ảnh: The Telegraph

Không phải mỏ vàng

Hiệu quả kinh tế của việc đưa vào sử dụng các hệ thống vệ tinh định vị đắt đỏ là chuyện bất cứ quốc gia nào cũng phải cân nhắc. Theo báo Nikkei Asian Review, chi phí quá cao để sản xuất chip điện tử có khả năng nhận tín hiệu từ vệ tinh thuộc hệ thống Quasi-Zenith của Nhật là một trở ngại lớn.

Những con chip do Mitsubishi Electric sản xuất có giá từ vài triệu yen vào năm 2018. Các nhà sản xuất điện thoại thông minh thì không cần khả năng định vị chính xác đến từng centimét, trong khi cần phải giảm giá thành chip hơn nữa mới đủ hấp dẫn giới sản xuất xe hơi tự hành, một thị trường màu mỡ cho dịch vụ định vị siêu chính xác, tờ này nhận định.

Khác với thị trường tỉ dân như Trung Quốc, Nhật Bản khó tìm được đủ nhu cầu thị trường để có cớ sản xuất chip Quasi-Zenith đại trà nhằm hạ giá thành. Anh cũng đang đối diện vấn đề tương tự.

Không chỉ phóng vệ tinh vào không gian, Trung Quốc còn yêu cầu các hãng sản xuất điện thoại trong nước tích hợp chip định vị Bắc Đẩu vào thiết bị của mình. Ngày nay, điện thoại đến từ các nhà sản xuất smartphone hàng đầu Trung Quốc như Huawei hay Xiaomi đều sử dụng hệ thống định vị Bắc Đẩu bên cạnh GPS và GLONASS, theo The Guardian.

Điều này vô tình đẩy các ông lớn công nghệ Mỹ vào thế khó. Nhà sản xuất smartphone hàng đầu thế giới Apple đối diện với 2 sự lựa chọn: sản xuất dòng iPhone dành riêng cho thị trường Trung Quốc có sử dụng công nghệ định vị Bắc Đẩu, hoặc trung thành với nguyên tắc chỉ có duy nhất thiết kế iPhone cho toàn thế giới - đồng nghĩa phải tích hợp chip Bắc Đẩu vào tất cả điện thoại iPhone và đối diện nguy cơ bị điều tra trong nước vì lo ngại đối với an ninh quốc gia.

Sự phức tạp của vấn đề không chỉ dừng lại ở đó. Khi ngày càng nhiều nước phát triển chương trình vệ tinh định vị riêng, tương lai của điện thoại thông minh được dự báo sẽ mang tính địa phương hóa cao, với những chiếc điện thoại được sản xuất dành riêng cho từng thị trường phù hợp với yêu cầu riêng của thị trường đó, đẩy giá thành sản phẩm lên cao và gây thách thức cho chuỗi cung ứng.

Dù trong thực tế một con chip duy nhất có thể được thiết kế để tương thích với nhiều hệ thống định vị khác nhau, luật an ninh của từng quốc gia sẽ là rào cản lớn nhất cho quá trình nhất thể hóa các chuẩn định vị trong tương lai gần.

Một trận địa khác của cuộc chiến thông tin giữa các quốc gia đang diễn ra ngầm dưới đáy biển, nơi mạng lưới hơn 400 đường cáp Internet duy trì kết nối dữ liệu liên lục địa tốc độ cao 24/7.

Ngày 17-6, Team Telecom, một ủy ban thuộc Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, kêu gọi Ủy ban truyền thông liên bang (FCC) không phê duyệt điểm cập bờ ở Hong Kong thuộc siêu dự án cáp biển Pacific Light Cable Network (PLCN) mà thay bằng Đài Loan hoặc Philippines, do lo ngại an ninh quốc gia và dữ liệu người dùng tại Mỹ bị đe dọa.

Dài 12.800km, PLCN được kỳ vọng trở thành tuyến cáp xuyên Thái Bình Dương có dung lượng lớn nhất thế giới, biến đặc khu kinh tế Hong Kong trở thành một trung tâm dữ liệu toàn cầu và giúp Google và Facebook đáp ứng nhu cầu bùng nổ dành cho các dịch vụ sử dụng nhiều băng thông.

Trong báo cáo dài 78 trang, Team Telecom bày tỏ lo ngại một điểm cập bờ ở Hong Kong sẽ giúp chính quyền Bắc Kinh dễ dàng thu thập thông tin người dùng tại Mỹ, nhất là trong bối cảnh “những động thái gần đây” của Trung Quốc nhằm can thiệp sâu hơn vào sự tự chủ của đặc khu này. Pacific Light Data Communication, chủ đầu tư của 4 trong số 6 đôi cáp thuộc dự án PLCN và là đơn vị sẽ quản lý điểm cập bờ tại Hong Kong, là một công ty thuộc sở hữu của Dr. Peng Group, tập đoàn truyền thông lớn thứ 4 Trung Quốc.

Tuy nhiên, một số chuyên gia trong lĩnh vực cho rằng Mỹ lo lắng là... thừa, vì không phải đợi đến PLCN thì Trung Quốc mới có cơ hội nghe lén thông tin của Mỹ, nếu nước này thật sự muốn.

Đã có các tuyến cáp Internet khác nối giữa Mỹ và Hong Kong đang được khai thác như tuyến Hong Kong - Americas do Facebook, China Unicom và China Telecom đầu tư, hay tuyến Bay to Bay Express với sự tham gia của Facebook, Amazon và China Mobile, đều có điểm cập bờ tại Hong Kong.

Theo các chuyên gia, việc chặn một điểm cập bờ của một dự án cùng lắm chỉ dẫn đến việc tái định tuyến lưu lượng sang một quốc gia thứ 3 mà thôi.

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Những 'nữ tướng' trẻ của ngành công nghệ

Những 'nữ tướng' trẻ của ngành công nghệ

Ngắm mô phỏng 3D mới nhất của 'kỳ quan' Công viên Lịch sử - Văn hoá - Tâm linh Tô Lịch

Ngắm mô phỏng 3D mới nhất của 'kỳ quan' Công viên Lịch sử - Văn hoá - Tâm linh Tô Lịch

Bệnh viện Phụ sản Thanh Hóa chúc mừng ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam

Bệnh viện Phụ sản Thanh Hóa chúc mừng ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam

Xi măng Thủ Đô chúc mừng 97 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam

Xi măng Thủ Đô chúc mừng 97 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam

Vintage – phong cách chụp ảnh chưa bao giờ cũ

Vintage – phong cách chụp ảnh chưa bao giờ cũ

SEA Games 31: U23 Việt Nam bảo vệ thành 'ngôi vương' Bóng đá nam

SEA Games 31: U23 Việt Nam bảo vệ thành 'ngôi vương' Bóng đá nam

TP Hồ Chí Minh: Hàng nghìn CĐV 'cháy hết mình' trên phố đi bộ cổ vũ cho U23 Việt Nam

TP Hồ Chí Minh: Hàng nghìn CĐV 'cháy hết mình' trên phố đi bộ cổ vũ cho U23 Việt Nam

“TLC- Triệu trái tim hồng”- Tặng 50.000 suất ăn miễn phí cho người khó khăn

“TLC- Triệu trái tim hồng”- Tặng 50.000 suất ăn miễn phí cho người khó khăn

Miền Bắc đón đợt không khí lạnh giữa tháng 5 - Sự bất thường của thời tiết trong 40 năm qua

Miền Bắc đón đợt không khí lạnh giữa tháng 5 - Sự bất thường của thời tiết trong 40 năm qua

Ngành đồ uống Việt Nam phục hồi và phát triển trong điều kiện bình thường mới

Ngành đồ uống Việt Nam phục hồi và phát triển trong điều kiện bình thường mới

UBND huyện Vĩnh Lộc (Thanh Hóa) chào mừng ngày 30/4 và 1/5

UBND huyện Vĩnh Lộc (Thanh Hóa) chào mừng ngày 30/4 và 1/5

Jada: Vợ Will Smith sau sự cố tại lễ trao giải Oscar 2022

Jada: Vợ Will Smith sau sự cố tại lễ trao giải Oscar 2022

Tin mới cập nhật

Những STT, lời chúc hay và ý nghĩa cho Xuân Quý Mão 2023

Những STT, lời chúc hay và ý nghĩa cho Xuân Quý Mão 2023

Công nghệ thân thiện với môi trường giúp cuộc sống phát triển bền vững

Công nghệ thân thiện với môi trường giúp cuộc sống phát triển bền vững

Nâng tỉ lệ bồi thường bảo hiểm bắt buộc cho xe máy để tăng cường an sinh

Nâng tỉ lệ bồi thường bảo hiểm bắt buộc cho xe máy để tăng cường an sinh

Phương pháp mới phát hiện tự kỷ ra sao?

Phương pháp mới phát hiện tự kỷ ra sao?

Dự báo công nghệ năm 2023 của Keysight - Kiến giải từ hãng đo lường và kiểm thử hàng đầu thị trường (phần 2)

Dự báo công nghệ năm 2023 của Keysight - Kiến giải từ hãng đo lường và kiểm thử hàng đầu thị trường (phần 2)

ZaloPay đã chính thức hiện diện trên ứng dụng Grab

ZaloPay đã chính thức hiện diện trên ứng dụng Grab

"Tết trao yêu thương - Nhẹ vốn đậm lời”

"Tết trao yêu thương - Nhẹ vốn đậm lời”

Ảo hoá trải nghiệm - Cuộc đua mới của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu

Ảo hoá trải nghiệm - Cuộc đua mới của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu

Tấn công mạng trong năm 2022 có mức độ nghiêm trọng chưa từng có

Tấn công mạng trong năm 2022 có mức độ nghiêm trọng chưa từng có

Chợ 4.0 - Chuyển đổi số từ những nhân tố đời thường nhất ở Cần Thơ

Chợ 4.0 - Chuyển đổi số từ những nhân tố đời thường nhất ở Cần Thơ

Quy chuẩn trụ sạc xe điện - Cơ sở cho thị trường xe điện phát triển

Quy chuẩn trụ sạc xe điện - Cơ sở cho thị trường xe điện phát triển

Thúc đẩy hình thành ngành Hoạnh định tài chính cá nhân Việt Nam

Thúc đẩy hình thành ngành Hoạnh định tài chính cá nhân Việt Nam

Tin đọc nhiều

VCCorp & Lotus chung sức cùng cộng đồng và xã hội chống dịch COVID-19

VCCorp & Lotus chung sức cùng cộng đồng và xã hội chống dịch COVID-19

Camera tầm nhiệt: cơ chế hoạt động và lợi ích không thể bỏ qua trong mùa đại dịch này

Camera tầm nhiệt: cơ chế hoạt động và lợi ích không thể bỏ qua trong mùa đại dịch này

Các hãng hàng không phải dùng phương pháp "chuyến bay ma" để duy trì hoạt động trong mùa dịch COVID-19

Các hãng hàng không phải dùng phương pháp "chuyến bay ma" để duy trì hoạt động trong mùa dịch COVID-19

Các nước trên thế giới kỷ niệm ngày 8/3 như thế nào?

Các nước trên thế giới kỷ niệm ngày 8/3 như thế nào?

Virus Corona: Kiểm tra toàn bộ quần thể dơi tại Thái Lan

Virus Corona: Kiểm tra toàn bộ quần thể dơi tại Thái Lan

Vài nguyên tắc đơn giản để đảm bảo sức khỏe ngày Tết

Vài nguyên tắc đơn giản để đảm bảo sức khỏe ngày Tết

Thủ tướng gửi thư khích lệ HLV Park Hang-seo và đoàn thể thao Việt Nam dự Sea Game 30

Thủ tướng gửi thư khích lệ HLV Park Hang-seo và đoàn thể thao Việt Nam dự Sea Game 30

Fast & Furious 9 chuẩn bị ra rạp vào ngày 22/5/2020

Fast & Furious 9 chuẩn bị ra rạp vào ngày 22/5/2020

Cận cảnh đàn cá Koi bơi lội tung tăng trên Hồ Tây

Cận cảnh đàn cá Koi bơi lội tung tăng trên Hồ Tây

Startup Việt tham gia Giải thưởng danh giá hàng đầu Đông Nam Á

Startup Việt tham gia Giải thưởng danh giá hàng đầu Đông Nam Á

Video xem nhiều

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019