Thị trường Mua bán Sáp nhập doanh nghiệp Việt - Mỏ 'vàng dòng' trong chiến lược của nhà đầu tư

Đức Thuận
20/08/2021 07:54
D

Thị trường mua bán sáp nhập doanh nghiệp (M&A) tại Việt Nam, trong những năm qua liên tục có những bước đột phá mạnh mẽ với giá trị được ước tính có thể lên tới 7 tỉ USD vào năm 2022 và còn được dự báo tăng trưởng mạnh hơn nữa vào những năm tiếp theo.

Theo chuyên gia Nguyễn Đức Thuận, thị trường M&A sẽ trở thành lĩnh vực kinh doanh đầy “béo bở”, mở ra cơ hội “vàng” cho các nhà đầu tư.

Nhận định về hoạt động M&A tại Việt Nam, các chuyên gia đánh giá, cùng với quá trình tái cấu trúc nền kinh tế, chủ động hội nhập quốc tế, mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài và khuyến khích đầu tư trong nước, hoạt động M&A tại Việt Nam sẽ không ngừng gia tăng.

Năm 2021, mặc dù chịu ảnh hưởng của đại dịch covid-19 trên diện rộng, tuy nhiên các chuyên gia dự báo tổng giá trị (M&A) sẽ là 4,5 đến 5 tỉ USD và đạt lại trên 7 tỉ USD vào năm 2022, tiếp tục tăng mạnh vào những năm tiếp theo.

Theo dự báo của ban nghiên cứu thị trường, công ty cổ phần Tập đoàn ELMA, thị trường mua bán sáp nhập doanh nghiệp Việt Nam sẽ diễn ra sôi động ở các mảng thị trường sau:

Làn sóng dịch chuyển đầu tư nước ngoài vào Việt Nam

Làn sóng dịch chuyển đầu tư nước ngoài vào Việt Nam những năm tới sẽ khiến thị trường M&A Việt Nam liên tục tăng về cả chất và lượng. Ngoài ra, Việt Nam có thêm lợi thế bởi các hiệp định thương mại tự do mới CPTPP, EVFTA… chính sách kêu gọi đầu tư hấp dẫn, chính trị ổn định cũng là động thái tích cực thúc đẩy các dòng vốn cũng như các doanh nghiệp sản xuất sẽ dịch chuyển từ các nước lớn không còn an toàn sang thị trường Việt Nam.

Tính đến giữa tháng 6.2021, tổng vốn đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài (FDI) đạt 15,27 tỉ USD. Vốn thực hiện của dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài ước đạt 9,24 tỉ USD, tăng 6,8% so với cùng kỳ năm 2020 (Theo số liệu của bộ KH&ĐT). Trong tình hình diễn biến của đại dịch Covid 19 và tình hình căng thẳng về chính trị thế giới hiện nay đây quả thật là một thành tựu và cơ hội của nền kinh tế Việt Nam.

Những yếu tố này là tiền đề và động lực quan trọng cho một thị trường mua bán sát nhập doanh nghiệp sôi động tại Việt Nam trong thời gian tới.

M&A diễn ra mạnh mẽ thông quan thị trường chứng khoán

Các chuyên gia cho rằng, hoạt động M&A tại Việt Nam tăng mạnh bởi tác động của thị trường chứng khoán. Cụ thể, quy mô thị trường chứng khoán Việt Nam ngày một tăng nhanh, tính đến 30.6.2021 quy mô vốn hóa của thị trường đã đạt hơn 8,2 triệu tỉ đồng với hơn 1700 mã giao dịch chứng khoán trên 03 sàn giao dịch HNX, Hose và Upcom và còn tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Năm 2021 đánh dấu những đỉnh mới của thị trường chứng khoán vào ngày 28/06 với chỉ số Vn indext tại thời điểm đóng cửa là 1408 điểm. Tính riêng sàn Hose 6 tháng đầu năm 2021, giá trị giao dịch bình quân đạt trên 19.639 tỉ đồng/phiên với khối lượng giao dịch bình quân phiên đạt 704,06 triệu cổ phiếu, tương ứng tăng 198,44% về giá trị và tăng 106% về khối lượng so với mức thanh khoản năm 2020 (trên 6.200 tỉ đồng/phiên và khối lượng giao dịch bình quân ở mức 334 triệu cổ phiếu/phiên).

Đặc biệt, trong phiên giao dịch ngày 4/6, thanh khoản lập kỷ lục với giá trị giao dịch lên tới trên 30.000 tỉ đồng. Sự bùng nổ của thị trường chứng khoán Việt Nam cũng chính là đòn bẩy thúc đẩy mạnh mẽ cho thị trường M&A trăm hoa đua nở.

Trên thực tế, thị trường chứng khoán cũng liên tục chứng kiến những thương vụ mua bán sáp nhập doanh nghiệp. Một làn sóng rễ dàng nhận thấy nhất là việc niêm yết cửa sau, có nghĩa là một doanh nghiệp đã niêm yết trên sàn chứng khoán mua và sáp nhập (M&A) với một doanh nghiệp chưa niêm yết.

Làn sóng M&A được thể hiện trên thị trường chứng khoán mạnh mẽ ở các hình thái khác nhau trong hoạt động mua bán sáp nhập doanh nghiệp đầy đủ ở các hình thức:

Một là hình thức M&A theo chiều ngang: là việc các doanh nghiệp trên sàn tăng vốn và thâu tóm các công ty cùng lĩnh vực các đối thủ cạnh tranh để mở rộng quy mô và thị trường.

Điển hình có thể kể đến thương vụ đình đám KEB Hana Bank mua 15% cổ phần BIDV tương ứng với hơn 603 triệu cổ phần trị giá trên 20.000 tỉ đồng, thương vụ này cũng đưa BIDV trở thành ngân hàng có vốn điều lệ lớn nhất Việt Nam.

Thương vụ không kém nổi tiếng khác là Công ty cổ phần Vinamilk thâu tóm công ty cổ phần sữa Mộc Châu (GTN). Hay thương vụ mua lại 25% cổ phần của dược phẩm Hà Tây của công ty dược phẩm Aska.

Hai là hình thức M&A theo chiều dọc: nhằm kết hợp các công ty có lĩnh vực kinh doanh hỗ trợ lẫn nhau, tạo thành chuỗi liên kết nâng cao hiệu quả kinh doanh mà chúng ta có thể nhìn thấy điển hình ở thương vụ Masan mua lại hệ thống bán hàng Vinmart của tập đoàn Vincom.

Ba là hình thức M&A kết hợp (Conglomerate) để đầu tư sang các lĩnh vực kinh doanh mới, thay đổi mô hình sang các công ty kinh doanh đa ngành, các tập đoàn kinh tế. Điển hình gần đây chúng ta thấy là thương vụ sở hữu của Thái Holding với Liên việt Postbank. Vinacapital sở hữu 30% của bệnh viện Thu Cúc.

Sự trỗi dậy trong lĩnh vực M&A của thị trường bất động sản

Theo các chuyên gia, số lượng các thương vụ sáp nhập trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản sẽ phát triển mạnh mẽ theo cả chiều rộng và chiều sâu. Với việc tăng tỉ lệ sở hữu, nhà đầu tư nước ngoài có cơ hội nắm cổ phần chi phối, từ đó, tham gia sâu hơn vào việc quản trị công ty. Điều này góp phần quan trọng vào việc đẩy mạnh sự phát triển của thị trường “nóng” này.

Thị trường bất động sản có những phát triển vượt bậc tại Việt Nam trong hai thập kỷ vừa qua. Để có thể đạt được hiệu quả kinh doanh trong việc phát triển các dự án bất động sản ngày nay, đòi hỏi tính chuyên nghiệp của các nhà phát triển.

Tuy nhiên, sự tăng trưởng nóng của thị trường bất động sản cũng để lại những hệ lũy rất lớn, rất nhiều dự án bất động sản hiện nay lâm vào tính trạng chết “lâm sàng” do sản phẩm không phù hợp, đầu tư thiếu nguồn lực, nợ tiền sử dụng đất và tình trạng pháp lý… tăng nhanh.

Chính phủ đã có nhiều chính sách tháo gỡ và hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng về căn bản cách thức giải quyết là việc bán lại dự án cho một nhà phát triển dự án chuyên nghiệp đủ năng lực tái cơ cấu.

Bên cạnh đó, các thương vụ sáp nhập doanh nghiệp để nâng cao quy mô, tính chuyên nghiệp và hệ thống quản lý sẽ đẩy mạnh thị trường M&A trong lĩnh vực Bất động sản. Chính bởi vậy trong thời gian vừa qua rất nhiều các thương vụ M&A “đình đám” trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản đã diễn ra, nổi bật với:

Thương vụ An Quý Hưng mua lại 57,71% cổ phần của Vinaconex tương đương 7.367 tỉ đồng. Nhóm nhà đầu tư KKR (trong đó có Temasek của singapore) đã đầu tư 15,1 nghìn tỉ đồng (650 triệu USD), tương ứng 6% cổ phần Vinhomes.

Keppel Land thông qua công ty con là Portsville đã chuyển nhượng cho Nam Long Group 30% cổ phần trong dự án Đồng Nai Waterfront City với giá trị 1,951 tỉ Đồng. Him Lam mua 21,5% cổ phần tương ứng hơn 67 triệu cổ phiếu tại DIC CORP với trị giá khoảng 1600 tỉ đồng.

Đứng trước thời cơ Việt Nam là điểm đến của các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt là những thuận lợi sau đại dịch Covid 19 và lãi xuất trong nền kinh tế duy trì cao hơn so với mặt bằng thế giới. Thị trường chứng khoán phát triển vượt bậc trở thành một trong những yếu tố đầu tư hấp dẫn hàng đầu thế giới.

Các chuyên gia chỉ ra rằng, lĩnh vực kinh doanh bất động sản là kênh đầu tư đầy tiềm năng và hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế, cũng như các nhà đầu tư cá nhân trong nước. Theo đó, thị trường M&A sẽ trở thành lĩnh vực kinh doanh đầy “béo bở”, mở ra cơ hội “vàng” cho các nhà đầu tư, các doanh nghiệp sử dụng hình thức M&A trong chiến lược trong kinh doanh.

Trong những tháng đầu năm 2021, Công ty cổ phần tập đoàn ELMA liên tục nhận được đặt hàng về việc tìm kiếm các cơ hội kinh doanh của các đối tác và khách hàng trong việc tìm mua các công ty sở hữu các dự án bất động sản và các công ty đã niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Số lượng đặt mua các dự án bất động sản tăng 257% so với năm 2020, tổng giá trị đặt mua cao hơn 360% so với năm 2020, đạt 47 nghìn tỉ đồng.

Trên thị trường chứng khoán số lượng các nhà đầu tư tìm mua công ty niêm yết tăng 189% so với 2020, với hơn 70 nhà đầu tư là đối tác của ELMA tìm kiếm các cơ hội kinh doanh trên thị trường chứng khoán thông qua phương án mua bán sáp nhập doanh nghiệp.

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Khởi động cuộc thi 'Giọng ca vàng doanh nhân Happy Women 2021'

Khởi động cuộc thi 'Giọng ca vàng doanh nhân Happy Women 2021'

Họa sĩ Lâm Tráng đam mê với những dự án vẽ tranh thiện nguyện

Họa sĩ Lâm Tráng đam mê với những dự án vẽ tranh thiện nguyện

Công bố nhà tài trợ cho SEA Games 31 và Đội tuyển quốc gia Việt Nam

Công bố nhà tài trợ cho SEA Games 31 và Đội tuyển quốc gia Việt Nam

Bộ sựu tập 63 lon bia với hình ảnh đặc trưng của 63 tỉnh thành đầu tiên tại Việt Nam xác lập Kỷ lục Việt Nam

Bộ sựu tập 63 lon bia với hình ảnh đặc trưng của 63 tỉnh thành đầu tiên tại Việt Nam xác lập Kỷ lục Việt Nam

TikTok chính thức phát động chiến dịch #GivingSzn tôn vinh lòng hảo tâm

TikTok chính thức phát động chiến dịch #GivingSzn tôn vinh lòng hảo tâm

VPBank là đại diện duy nhất của Việt Nam nhận giải thưởng “Ngân hàng số sáng tạo nhất 2021”

VPBank là đại diện duy nhất của Việt Nam nhận giải thưởng “Ngân hàng số sáng tạo nhất 2021”

'Chắp cánh' cho tàu cao tốc - Cuộc đua đường sắt siêu tốc của Trung Quốc

'Chắp cánh' cho tàu cao tốc - Cuộc đua đường sắt siêu tốc của Trung Quốc

Đan Mạch hỗ trợ Việt Nam cải thiện chất lượng số liệu thống kê

Đan Mạch hỗ trợ Việt Nam cải thiện chất lượng số liệu thống kê

"Học bổng chồi xanh - Tương lai chắp cánh" mang đến 23 suất học bổng cho con em đối tác của Grab

"Học bổng chồi xanh - Tương lai chắp cánh" mang đến 23 suất học bổng cho con em đối tác của Grab

Nghị lực của cô gái bạch biến tham gia The Next Face 2021

Nghị lực của cô gái bạch biến tham gia The Next Face 2021

Thủ tục thành lập công ty tại Hà Lan ra sao?

Thủ tục thành lập công ty tại Hà Lan ra sao?

Hãng tin Nga mở văn phòng thường trú trên trạm không gian

Hãng tin Nga mở văn phòng thường trú trên trạm không gian

Tin mới cập nhật

Dự báo chứng khoán tuần tới: Thị trường tiếp tục lao dốc

Dự báo chứng khoán tuần tới: Thị trường tiếp tục lao dốc

Khởi động cuộc thi 'Giọng ca vàng doanh nhân Happy Women 2021'

Khởi động cuộc thi 'Giọng ca vàng doanh nhân Happy Women 2021'

Hà Nội: Tăng cường các biện pháp đảm bảo an toàn bệnh viện và nhân viên y tế

Hà Nội: Tăng cường các biện pháp đảm bảo an toàn bệnh viện và nhân viên y tế

Kịch bản chi tiết ứng phó với tình hình dịch COVID-19 khi đón học sinh trở lại trường từ 6/12

Kịch bản chi tiết ứng phó với tình hình dịch COVID-19 khi đón học sinh trở lại trường từ 6/12

Dự báo giá vàng tuần tới: Tiếp đà đi lên

Dự báo giá vàng tuần tới: Tiếp đà đi lên

190 ứng dụng có chứa mã độc trên Huawei AppGallery

190 ứng dụng có chứa mã độc trên Huawei AppGallery

Họa sĩ Lâm Tráng đam mê với những dự án vẽ tranh thiện nguyện

Họa sĩ Lâm Tráng đam mê với những dự án vẽ tranh thiện nguyện

Thù lao 200 nghìn USD cho người đồng ý để robot ;mượn' khuôn mặt

Thù lao 200 nghìn USD cho người đồng ý để robot ;mượn' khuôn mặt

Người mắc biến thể Omicron được công nghệ giám sát chặt chẽ tại Israel

Người mắc biến thể Omicron được công nghệ giám sát chặt chẽ tại Israel

Hà Nội: Các cơ sở đào tạo cần đảm bảo an toàn dịch bệnh khi đón học sinh trở lại trường

Hà Nội: Các cơ sở đào tạo cần đảm bảo an toàn dịch bệnh khi đón học sinh trở lại trường

Tel Aviv - Thành phố đắt đỏ nhất thế giới

Tel Aviv - Thành phố đắt đỏ nhất thế giới

Omicron có thể gây tái nhiễm COVID-19 trong 90 ngày kể từ khi được chữa khỏi bệnh

Omicron có thể gây tái nhiễm COVID-19 trong 90 ngày kể từ khi được chữa khỏi bệnh

Tin đọc nhiều

Khởi động cuộc thi 'Giọng ca vàng doanh nhân Happy Women 2021'

Khởi động cuộc thi 'Giọng ca vàng doanh nhân Happy Women 2021'

Họa sĩ Lâm Tráng đam mê với những dự án vẽ tranh thiện nguyện

Họa sĩ Lâm Tráng đam mê với những dự án vẽ tranh thiện nguyện

Công bố nhà tài trợ cho SEA Games 31 và Đội tuyển quốc gia Việt Nam

Công bố nhà tài trợ cho SEA Games 31 và Đội tuyển quốc gia Việt Nam

Bộ sựu tập 63 lon bia với hình ảnh đặc trưng của 63 tỉnh thành đầu tiên tại Việt Nam xác lập Kỷ lục Việt Nam

Bộ sựu tập 63 lon bia với hình ảnh đặc trưng của 63 tỉnh thành đầu tiên tại Việt Nam xác lập Kỷ lục Việt Nam

TikTok chính thức phát động chiến dịch #GivingSzn tôn vinh lòng hảo tâm

TikTok chính thức phát động chiến dịch #GivingSzn tôn vinh lòng hảo tâm

VPBank là đại diện duy nhất của Việt Nam nhận giải thưởng “Ngân hàng số sáng tạo nhất 2021”

VPBank là đại diện duy nhất của Việt Nam nhận giải thưởng “Ngân hàng số sáng tạo nhất 2021”

'Chắp cánh' cho tàu cao tốc - Cuộc đua đường sắt siêu tốc của Trung Quốc

'Chắp cánh' cho tàu cao tốc - Cuộc đua đường sắt siêu tốc của Trung Quốc

Những tấm gương anh hùng, liệt sỹ hy sinh vì sự nghiệp thống nhất đất nước (Phần 2)

Những tấm gương anh hùng, liệt sỹ hy sinh vì sự nghiệp thống nhất đất nước (Phần 2)

Những tấm gương anh hùng, liệt sỹ hy sinh vì sự nghiệp thống nhất đất nước (Phần 1)

Những tấm gương anh hùng, liệt sỹ hy sinh vì sự nghiệp thống nhất đất nước (Phần 1)

"Banh mi" - Danh từ chỉ bánh mì Việt Nam trong Từ điển tiếng Anh Oxford

"Banh mi" - Danh từ chỉ bánh mì Việt Nam trong Từ điển tiếng Anh Oxford

Video xem nhiều

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Lộ diện siêu xe hypercar Czinger 21C tăng tốc 0-100km/h chưa tới 2 giây

Lộ diện siêu xe hypercar Czinger 21C tăng tốc 0-100km/h chưa tới 2 giây

Xiaomi ra mắt Mi 10 và Mi 10 Pro: chip Snapdragon 865 và camera 108MP

Xiaomi ra mắt Mi 10 và Mi 10 Pro: chip Snapdragon 865 và camera 108MP

5G - Mạng truyền tải di động tốc độ cao của tương lai

5G - Mạng truyền tải di động tốc độ cao của tương lai

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Bắc Sơn mây hát

Bắc Sơn mây hát

Mặt nạ LG Derma LED mask - Thiết bị làm đẹp da cá nhân

Mặt nạ LG Derma LED mask - Thiết bị làm đẹp da cá nhân

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hà Nội: Người dân cần nhiều giấy tờ hơn là 'Giấy đi đường'
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó
Nhu cầu tuyển dụng tăng gấp đột biến 4 lần trong một thời gian ngắn điều đó phản ánh tỉ lệ thất nghiệp trong những tháng đầu năm là 3/4 do ảnh hưởng của đại dịch covid-19 đây là một điều đáng buồn, rồi các cử nhân, kỹ sư sẽ đi đâu về đâu trong giai đoạn bất ổn này. Để cân bằng lại có thể mất một thời gian dài.