Người Nhật hướng dẫn người Việt học và làm việc

Thế Kiên
01/10/2020 18:36
D

Người Nhật trong công việc rất chi tiết tỉ mỉ, họ hướng dẫn kỹ sư, sông nhân Việt Nam từng chút một. Nói vui, đi làm cho công ty Nhật, không cần bằng cấp, không cần cả ngoại ngữ, chỉ cần yếu tố duy nhất là sự chăm chỉ và cầu tiến.

Kaizen (âm Hán Việt: cải thiện) là cốt lõi trong sự thành công của Nhật Bản. Ảnh: pinterest

Khoảng năm 1998, ở Đồng Nai có chiến dịch kiểm tra lý lịch của nhân viên ở Khu công nghiệp Biên Hòa 2. Nhiều công nhân, nhân viên văn phòng các công ty Nhật Bản bị phát hiện làm giả chứng minh nhân dân, khai man tên tuổi và bằng cấp. Nguy cơ bị đuổi việc là hiển hiện theo quy định của pháp luật và nội quy công ty. 

Nhiều người phải xin nghỉ phép để về quê hoàn thành các giấy tờ nhân thân và chứng minh bằng cấp. Người viết nằm trong trường hợp đấy. Khi lên xin phép cấp trưởng phòng người Nhật thì nhận được câu trả lời: quy định của pháp luật thì nên làm đúng, còn bằng cấp thì sau chừng đấy thời gian làm việc, ông không quan tâm nhân viên thực sự có tốt nghiệp đại học hay chưa, và nếu chưa có thì ông có thể nói giúp phòng nhân sự là bỏ qua việc phải đáp ứng yêu cầu đấy.

Việc nào cũng quan trọng

Thời kỳ đấy là những năm đầu các công ty Nhật Bản đặt chân vào Việt Nam, những cái tên đầu tiên ở miền Nam là những nhà chế tạo như Fujitsu, Sanyo, Suzuki… Cách tuyển dụng nhân viên - chủ yếu là thợ nghề - cho các vị trí kiểm phẩm, lắp ráp, đứng máy gia công… có những chuyện bây giờ khó tưởng tượng ra.

Một ví dụ: tuyển nhân viên kiểm phẩm, ngoài thử khả năng cầm thước đo và ghi lại kết quả, còn có thêm cả bài thi tuyển gắp đậu phộng bằng đôi đũa so le. Mục đích là tìm ra các ứng viên có đủ kỹ năng khéo léo, tinh mắt, thao tác nhanh… để thực sự phù hợp yêu cầu công việc là kiểm tra chất lượng sản phẩm đầu vào.

Đa số lứa nhân viên kiểm phẩm trúng tuyển thời đấy ở Công ty Sanyo Home Appliances Việt Nam (SHV), rất ít người có bằng đại học. Trong 6 tháng đầu học việc, nhiệm vụ của họ chỉ là học cách đo bằng thước cặp điện tử, thước panme, cách ghi chép, so sánh mẫu màu bằng mắt…, những điều mà trong các trường nghề kỹ thuật lúc đấy hầu như họ chưa bao giờ được thực hành.

Đáng nói hơn, nếu đưa những việc đấy vào tay một kỹ sư người Việt thì thường hay nhận được sự lóng ngóng kèm một cái nhún vai kiểu như những việc đấy - không đáng cho người tốt nghiệp đại học phải làm.

Những ngày đầu, các kỹ sư người Nhật chỉ dẫn kỹ lưỡng, kiên nhẫn cho nhân viên bằng thứ tiếng Anh mà không một cử nhân ngoại ngữ mới ra trường nào dịch nổi, bởi cũng có lẽ chưa bao giờ ở trường họ có cơ hội được nghe phát âm tiếng Anh kiểu J-lish kỳ dị của người Nhật.

Ví dụ, từ “if” (có nghĩa là “nếu”), qua miệng người Nhật sẽ trở thành: “Ip-phù-nê”. Nói vui, đi làm cho công ty Nhật, không cần bằng cấp, không cần cả ngoại ngữ, chỉ cần yếu tố duy nhất là sự chăm chỉ và cầu tiến.

Còn nhớ những nhân viên văn phòng thời đấy, đầy đủ Anh văn giao tiếp, tin học ứng dụng, bằng đại học hạng khá, trường kinh tế hàng đầu của Sài Gòn, mỗi lần báo cáo với cấp trên thì tái diễn cảnh chạy vòng quanh, kiểu như: Thưa nhà cung cấp họ bảo hôm nay giao hàng trễ, sếp hỏi vì sao trễ, lại chạy đi alô hỏi, thưa người ta bảo máy hư, lại bị hỏi tiếp, máy hư lúc nào? Bao giờ sửa xong? Lại lon ton về bốc điện thoại hỏi tiếp…

Xin hãy ghi ra giấy những điều mình sẽ hỏi để không bị quên, sếp thi thoảng lại căn dặn các cô cậu tân cử nhân hạng ưu vẫn hay bụm miệng cười khi nghe sếp phát âm từ “problem” (“trục trặc”, “vấn đề”) mà như là “program” (“chương trình).

Nghĩa là cái kỹ năng hỏi 4W - 1H (What, Where, When, Who - How: cái gì, ở đâu, khi nào, ai, thế nào) cho đến tận lúc đấy, người lao động Việt Nam, dù đại học hay học nghề, vẫn phải có người bắt tay chỉ việc mới biết là áp dụng thế nào. Nói không ngoa, chỉ có người Nhật mới đủ kiên nhẫn để chỉ dạy cho nhân viên người Việt như thế.

Nhưng nếu thực sự bạn có bằng cấp thực học hẳn hoi thì lại có những câu chuyện khác. Có một đợt, công ty chuyển đổi nhà cung cấp cho một linh kiện trong cụm truyền động, kết quả là động cơ ồn hơn. Họp kỹ thuật để giải quyết, kỹ sư phòng kỹ thuật được cho một ngày để chuẩn bị báo cáo.

Nguyên nhân kỹ sư người Việt đưa ra là do dây cuaroa. Kỹ sư người Nhật lim dim hút thuốc nghe rồi hỏi, linh kiện thay đổi nhà cung cấp có phải là dây cuaroa không? Không phải, vậy thì sao có thể do lý do đấy. Lại cho thêm một ngày với yêu cầu liệt kê tất cả các nguyên nhân gây ồn.

Kết luận của kỹ sư người Việt sau cuộc họp thứ hai do bề mặt pulley - tức bánh truyền động - không đủ láng, gây ồn, và yêu cầu nhà cung cấp đến giải trình. Kỹ sư Nhật lại lim dim hút thuốc phản đối, tại sao mình không đến tận nơi để xem người ta gia công thế nào hòng tìm ra lỗi, nhân tiện đem một số phế phẩm về cho tôi.

Năm lần bảy lượt như thế, cuối cùng kỹ sư phòng kỹ thuật người Việt phải tự tay hì hục cưa mấy chục cái mẫu hỏng để trình ra mặt cắt bên trong ở cuộc họp thứ n. Kết luận nguyên nhân ồn đưa ra của kỹ sư Nhật sau khi cầm mười mấy cái mẫu đã cắt vụn ra săm soi là do… vết rỗ trên bề mặt quá nhiều - do áp lực đúc không ổn định, kèm theo là một bài thuyết giảng về kỹ thuật đúc nhôm và ảnh hưởng của vật liệu phôi lên chất lượng thành phẩm.

Bài học về cách sử dụng biểu đồ xương cá - Ishikawa, trong phân tích lỗi - anh kỹ sư đấy khó mà không nhớ để áp dụng cho những lần sau.

Một thao tác 6.600 lần

Hay như ở công ty M, chuyên lắp ráp cụm cho Sony và Canon lại có câu chuyện khác. Một nhân viên kỹ thuật đứng máy ép nhựa, người Việt được phép dùng đến 1 tấn nguyên liệu nhựa để ép ra được 10 thành phẩm nặng 15 gram đảm bảo dung sai tiêu chuẩn, nghĩa là thực hiện một thao tác 6.600 lần để tìm ra được thông số ép tối ưu: thời gian, nhiệt độ sấy nguyên liệu, lực kềm, thời gian ép…, tất cả mất một tuần lễ nằm với máy, không về nhà.

Sau đấy tầm một năm, người thợ ấy trở thành trưởng xưởng ép nhựa, bất chấp bằng cấp ban đầu của anh là kỹ sư… nông lâm.

Với kiểu huấn luyện, chỉ nghề on site như thế, đa số thợ nghề, hay cả kỹ sư trẻ, người Việt sẽ rất dễ nổi khùng và bỏ cuộc. Nhưng nếu ai đủ kiên nhẫn, họ sẽ có những kinh nghiệm vô giá và không khó khăn gì để trở thành một người thợ thực sự lành nghề, tinh thông trong tương lai.

Kaizen - cải tiến - là triết lý nằm lòng của người Nhật. Cứ làm tốt dần dần. Trong môi trường nhà máy, điều đấy bắt đầu từ hoạt động 5S - dịch sang tiếng Việt là sàng lọc - sắp xếp - sạch sẽ - săn sóc - sẵn sàng, áp dụng trước hết ngay nơi làm việc của mình, duy trì được thói quen đấy, rồi chúng ta sẽ làm được nhiều việc khác tốt hơn, hiệu quả hơn.

Với người Việt, 5S luôn là nỗi ám ảnh khi đa số ban đầu đều biến văn phòng mình trở thành một phòng triển lãm, cấm sờ vào hiện vật, không ai được làm gì cả để cho gọn gàng ngăn nắp tuyệt đối, đợi ban kiểm tra nội bộ đến chấm điểm.

Câu chuyện về 5S ở công ty cũ của người viết, đích thân tổng giám đốc đến kiểm tra. Phòng ban tự tin nhất là văn phòng kho nguyên liệu. Tất cả đều sạch sẽ ngăn nắp, tổng giám đốc hỏi chắc ăn chưa? Anh em OK, tổng giám đốc bảo kéo cái ngăn kéo dưới cùng của hộc bàn ra xem nào? Toàn bộ giấy thừa, bút kéo, băng keo dùng dở… nằm một nùi ở đấy.

Anh em bảo sếp cho thêm một ngày nữa. Hôm sau, tổng giám đốc lại hỏi chắc chưa? Anh em lại OK. Tổng giám đốc lại bảo anh nào cao với lên miết vào cái nóc tủ đựng hồ sơ, đưa ngón tay cho tôi xem. Bụi đen kịt cả ngón tay. Tổng giám đốc lúc đấy mới bảo: Xưa tôi cũng từng làm kho mấy năm, hãy làm tốt mỗi ngày, các bạn sẽ như tôi bây giờ!

Những bài học kiểu mưa dầm thấm đất như thế đã hình thành được một lớp người biết suy nghĩ và ý thức làm việc theo kiểu Nhật ở Việt Nam, từ những năm 1995-2000. Những thế hệ tiếp theo, sau khoảng 5 năm làm việc, dù có thay đổi môi trường làm việc thì đa số cũng hình thành được nếp nghĩ trong công việc, thứ mà người Nhật đã trao cho họ: cách hiểu được quy trình công việc, thói quen làm việc cẩn thận, có trách nhiệm, và tâm thế cứ làm tốt việc của mình, rồi sẽ có cơ hội.

Với cách nghĩ như thế, hơn ai hết, họ hiểu rõ cái gì quan trọng hơn: tấm bằng đại học hay là sự chăm chỉ, cầu tiến?

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Chuyển đổi số: Những việc cần làm ngay một cách thực chất!

Chuyển đổi số: Những việc cần làm ngay một cách thực chất!

Hòa thượng Thích Tánh Nhiếp: Chư Tăng đi khất thực và nhận cúng dường là hoàn toàn hợp pháp

Hòa thượng Thích Tánh Nhiếp: Chư Tăng đi khất thực và nhận cúng dường là hoàn toàn hợp pháp

AI "lấn sân" hội họa, nghệ thuật AI có phải là nghệ thuật đích thực?

AI "lấn sân" hội họa, nghệ thuật AI có phải là nghệ thuật đích thực?

5G và các thách thức trong thiết kế hệ thống IoT công nghiệp

5G và các thách thức trong thiết kế hệ thống IoT công nghiệp

Cần giải pháp “gỡ khó” về nguyên liệu cho ngành… điện tử

Cần giải pháp “gỡ khó” về nguyên liệu cho ngành… điện tử

Chuyển đổi số để Báo chí cách mạng Việt Nam bắt nhịp với thời đại công nghệ

Chuyển đổi số để Báo chí cách mạng Việt Nam bắt nhịp với thời đại công nghệ

Một số khuyến nghị về định hướng chiến lược chuyển đổi số báo chí quốc gia

Một số khuyến nghị về định hướng chiến lược chuyển đổi số báo chí quốc gia

Báo chí số - Nhìn lại 30 năm nghiên cứu và triển vọng phía trước

Báo chí số - Nhìn lại 30 năm nghiên cứu và triển vọng phía trước

Sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí: Thực tiễn và các vấn đề pháp lý

Sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí: Thực tiễn và các vấn đề pháp lý

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong tình hình hiện nay

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong tình hình hiện nay

Hướng tới những đột phá tiếp theo về công nghệ vô tuyến

Hướng tới những đột phá tiếp theo về công nghệ vô tuyến

AR thời gian thực có thể thay đổi tương lai của cuộc gọi video

AR thời gian thực có thể thay đổi tương lai của cuộc gọi video

Tin mới cập nhật

Chụp ảnh đêm - Săn quà khủng

Chụp ảnh đêm - Săn quà khủng

Khánh thành nhà máy FDI đầu tiên của Đan Mạch tại An Giang

Khánh thành nhà máy FDI đầu tiên của Đan Mạch tại An Giang

VNPT hỗ trợ khách hàng bị ảnh hưởng bởi bão NORU

VNPT hỗ trợ khách hàng bị ảnh hưởng bởi bão NORU

Hàn Quốc chính thức bỏ xét nghiệm PCR sau khi nhập cảnh từ 1/10

Hàn Quốc chính thức bỏ xét nghiệm PCR sau khi nhập cảnh từ 1/10

AMD ra mắt bộ xử lý Ryzen™ 7000 kiến trúc Zen 4 chuyên cho game thủ

AMD ra mắt bộ xử lý Ryzen™ 7000 kiến trúc Zen 4 chuyên cho game thủ

Toyota Việt Nam - Hành trình xanh cùng Hybrid

Toyota Việt Nam - Hành trình xanh cùng Hybrid

Ngày Việt Nam tại Áo 2022 lần đầu tiên được tổ chức

Ngày Việt Nam tại Áo 2022 lần đầu tiên được tổ chức

Đưa 1,4 triệu tạp hoá truyền thống “lên đời công nghệ"

Đưa 1,4 triệu tạp hoá truyền thống “lên đời công nghệ"

Kaspersky vừa tiết lộ điều gì?

Kaspersky vừa tiết lộ điều gì?

ViewSonic ra mắt máy chiếu siêu gần 4K thông minh

ViewSonic ra mắt máy chiếu siêu gần 4K thông minh

Chỉ trong vòng 3 tháng, TikTok đã xóa 113 triệu video “rác”

Chỉ trong vòng 3 tháng, TikTok đã xóa 113 triệu video “rác”

Samsung trưng bày BST tủ lạnh Bespoke mới tại triển lãm VMARK DESIGN EXHIBITION 2022

Samsung trưng bày BST tủ lạnh Bespoke mới tại triển lãm VMARK DESIGN EXHIBITION 2022

Tin đọc nhiều

Hòa thượng Thích Tánh Nhiếp: Chư Tăng đi khất thực và nhận cúng dường là hoàn toàn hợp pháp

Hòa thượng Thích Tánh Nhiếp: Chư Tăng đi khất thực và nhận cúng dường là hoàn toàn hợp pháp

5G và các thách thức trong thiết kế hệ thống IoT công nghiệp

5G và các thách thức trong thiết kế hệ thống IoT công nghiệp

Cần giải pháp “gỡ khó” về nguyên liệu cho ngành… điện tử

Cần giải pháp “gỡ khó” về nguyên liệu cho ngành… điện tử

Chuyển đổi số để Báo chí cách mạng Việt Nam bắt nhịp với thời đại công nghệ

Chuyển đổi số để Báo chí cách mạng Việt Nam bắt nhịp với thời đại công nghệ

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong tình hình hiện nay

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong tình hình hiện nay

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G

Thị trường bất động sản hậu Covid-19 sẽ sáng sủa hơn?

Thị trường bất động sản hậu Covid-19 sẽ sáng sủa hơn?

Hoàn thiện thể chế và các điều kiện nền tảng để phát triển nền kinh tế số tại Việt Nam

Hoàn thiện thể chế và các điều kiện nền tảng để phát triển nền kinh tế số tại Việt Nam

EVFTA mở ra cơ hội để Việt Nam vượt qua gánh nặng COVID-19

EVFTA mở ra cơ hội để Việt Nam vượt qua gánh nặng COVID-19

Nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản trong thời đại công nghiệp 4.0

Nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản trong thời đại công nghiệp 4.0

Video xem nhiều

Khu công nghiệp Đồng Văn 4 (Hà Nam): Nhiều công ty gây ô nhiễm không khí trên địa bàn xã Đại Cương

Khu công nghiệp Đồng Văn 4 (Hà Nam): Nhiều công ty gây ô nhiễm không khí trên địa bàn xã Đại Cương

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Những lưu ý khi sử dụng phương tiện công cộng trong đại dịch Covid-19

Clip: Những lưu ý khi sử dụng phương tiện công cộng trong đại dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Gia sư Trí Tuệ Nhân Tạo, giúp bạn thành thạo tiếng Anh!

Gia sư Trí Tuệ Nhân Tạo, giúp bạn thành thạo tiếng Anh!

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó
Nhu cầu tuyển dụng tăng gấp đột biến 4 lần trong một thời gian ngắn điều đó phản ánh tỉ lệ thất nghiệp trong những tháng đầu năm là 3/4 do ảnh hưởng của đại dịch covid-19 đây là một điều đáng buồn, rồi các cử nhân, kỹ sư sẽ đi đâu về đâu trong giai đoạn bất ổn này. Để cân bằng lại có thể mất một thời gian dài.