Sinh viên năm ba PTIT đưa nền tảng AI từ phòng lab ra thị trường

Phạm Văn Thành, ngành Công nghệ thông tin chất lượng cao - Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, chia sẻ câu chuyện khởi nghiệp trước các tân sinh viên. Ảnh: PTIT.

Sinh viên năm ba PTIT đưa nền tảng AI từ phòng lab ra thị trường

Từ một bài toán chấm thi tốn thời gian, Phạm Văn Thành, sinh viên năm ba Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT), cùng cộng sự phát triển IELTS Smart, nền tảng AI hỗ trợ luyện tập, thi thử và chấm bốn kỹ năng IELTS.

Dự án đã hoàn tất thủ tục thành lập doanh nghiệp, có ba khách hàng tổ chức và ghi nhận tổng giá trị hợp đồng gần 10.000 USD, theo thông tin do PTIT công bố. Hành trình của IELTS Smart cho thấy khởi nghiệp trong trường đại học có thể bắt đầu từ một nhu cầu cụ thể, sau đó được kiểm chứng bằng sản phẩm và khả năng thuyết phục khách hàng trả tiền.

Phạm Văn Thành hiện theo học ngành Công nghệ thông tin chất lượng cao tại PTIT. Ý tưởng IELTS Smart hình thành từ quá trình Thành tham gia nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm AI và Blockchain của Học viện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đỗ Xuân Chợ.

Thành và các cộng sự nhận thấy việc chấm hai kỹ năng Speaking và Writing đòi hỏi giáo viên dành nhiều thời gian, trong khi kết quả đánh giá còn phụ thuộc vào kinh nghiệm của từng người chấm. Khi số học viên tăng, các trung tâm ngoại ngữ phải bổ sung nhân lực hoặc kéo dài thời gian trả bài.

Nhóm phát triển IELTS Smart như một nền tảng dùng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ luyện tập, thi thử và chấm đủ bốn kỹ năng IELTS. Với Speaking, hệ thống phải phân tích cả nội dung câu trả lời, độ trôi chảy và phát âm. Với Writing, nền tảng đưa ra kết quả đánh giá và phản hồi để người học nhận biết phần cần cải thiện.

Đối với người dùng cá nhân, công cụ cung cấp môi trường luyện tập và nhận phản hồi tự động. Với khách hàng tổ chức, nền tảng tích hợp các chức năng quản lý lớp, giao bài, kiểm tra đầu vào và tổ chức thi thử.

Theo thông tin từ PTIT, nhóm đã thực hiện hơn 2.000 lượt đối chiếu giữa kết quả của hệ thống và giáo viên IELTS. Học viện công bố tỷ lệ chính xác đạt 97% với Writing, 92% với Speaking và thời gian chấm bài giảm khoảng 70%.

Các tỷ lệ trên hiện là kết quả do đơn vị phát triển và PTIT công bố. Dự án chưa công khai bộ dữ liệu thử nghiệm, cách xác định “độ chính xác” và báo cáo đánh giá của tổ chức độc lập. Đây là những thông tin cần bổ sung nếu nền tảng được triển khai trên quy mô lớn hoặc được sử dụng trong hoạt động đánh giá có ảnh hưởng trực tiếp đến người học.

Hợp đồng đầu tiên đã kiểm chứng nhu cầu thị trường

Thách thức của một dự án công nghệ trong trường đại học không dừng ở việc viết được phần mềm. Sản phẩm phải giải quyết đúng khó khăn của người dùng, vận hành ổn định và tạo ra giá trị đủ lớn để khách hàng chấp nhận chi trả.

Sau thời gian nghiên cứu, IELTS Smart tham gia chương trình ươm tạo P-Innovation của PTIT. Nhóm được hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm, xây dựng mô hình kinh doanh và tiếp cận doanh nghiệp, chuyên gia cùng nhà đầu tư.

Tháng 6/2026, dự án ký hợp đồng doanh nghiệp đầu tiên trị giá 200 triệu đồng. Đến cuối tháng 8, PTIT cho biết IELTS Smart đã được triển khai tại ba khách hàng tổ chức, với tổng giá trị hợp đồng gần 10.000 USD.

Con số này chưa đủ để khẳng định khả năng tăng trưởng dài hạn, nhưng mang ý nghĩa kiểm chứng ban đầu. Sản phẩm đã vượt khỏi phạm vi trình diễn trong cuộc thi để bước vào quá trình vận hành cho khách hàng thực tế.

“Giá trị lớn nhất của hợp đồng 200 triệu đồng nằm ở việc có một khách hàng thực sự tin tưởng và sẵn sàng trả tiền cho giải pháp”, Thành chia sẻ trong bài giới thiệu dự án do PTIT công bố.

Theo nhà sáng lập trẻ, việc bán sản phẩm cho trung tâm giáo dục không dễ. Khách hàng tổ chức thường có chu kỳ ra quyết định dài và thận trọng với những công cụ có thể tác động đến quy trình giảng dạy. Giai đoạn đầu, nhóm kỹ thuật thiếu kinh nghiệm bán hàng nên tỷ lệ chuyển đổi gần như bằng không. Đội ngũ phải điều chỉnh cách tư vấn, bổ sung tính năng và hoàn thiện sản phẩm dựa trên phản hồi thực tế.

Mô hình khởi nghiệp từ giảng đường cần những gì?

Hành trình của IELTS Smart cho thấy ba mắt xích cần thiết để một ý tưởng của sinh viên có thể đi ra thị trường. Mắt xích đầu tiên là môi trường nghiên cứu. Việc tham gia phòng thí nghiệm từ năm nhất giúp Thành tích lũy kiến thức AI và tiếp cận các bài toán phát triển sản phẩm trước khi thành lập doanh nghiệp.

Mắt xích thứ hai là quá trình ươm tạo. Một nhóm sinh viên có thể giỏi kỹ thuật nhưng thiếu kiến thức về khách hàng, tài chính, pháp lý và bán hàng. Chương trình ươm tạo giúp dự án chuyển từ tư duy làm sản phẩm sang tư duy giải quyết nhu cầu thị trường.

Mắt xích thứ ba là kết nối với doanh nghiệp và nhà đầu tư. Nếu không có khách hàng thử nghiệm, nhóm phát triển khó biết công nghệ có hoạt động tốt trong điều kiện thật hay không. Phản hồi của khách hàng cũng giúp dự án xác định tính năng nào cần ưu tiên và mức chi phí mà thị trường có thể chấp nhận.

P-Innovation đã tổ chức trong ba năm. Theo Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp PTIT, chương trình năm 2026 thu hút hơn 100 dự án. Các đội trải qua sáu tháng ươm tạo với sự hỗ trợ của giảng viên, chuyên gia và doanh nghiệp. Nhiều nhóm đã xây dựng sản phẩm mẫu, hoàn thiện bản trình diễn và bắt đầu kiểm chứng với người dùng.

PTIT cũng ra mắt PTIT HUB, cổng thông tin hỗ trợ nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp và việc làm cho sinh viên. Tại lễ khai giảng năm học 2026–2027, Học viện ký các thỏa thuận hợp tác với Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia, Cục Đổi mới sáng tạo, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc, VNPT, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam và Temix.

PGS.TS Đặng Hoài Bắc, Giám đốc PTIT, cho biết Học viện sẽ tăng cường mô hình “learn by project”, nghĩa là học qua dự án thực tế, triển khai AI trợ giảng và xây dựng các phòng thí nghiệm theo mô hình không gian sáng tạo liên ngành.

Bài toán tiếp theo là độ tin cậy của AI

Với một công cụ AI dùng trong giáo dục, tốc độ chấm bài chưa phải tiêu chí duy nhất. Hệ thống cần giải thích được kết quả, duy trì tính nhất quán và có cơ chế để giáo viên xem xét lại những trường hợp có sai lệch.

Dữ liệu bài nói và bài viết của người học cũng cần được bảo vệ. Đơn vị vận hành phải thông báo rõ dữ liệu nào được thu thập, lưu trong bao lâu, có dùng để huấn luyện mô hình hay không và người học có quyền yêu cầu xóa dữ liệu bằng cách nào.

IELTS Smart mới ở giai đoạn thương mại hóa ban đầu. Dự án cần thêm kết quả vận hành dài hạn, đánh giá độc lập và thông tin minh bạch về bảo vệ dữ liệu để củng cố niềm tin của trường học, trung tâm ngoại ngữ và người học.

Dù vậy, trường hợp của Phạm Văn Thành đã cho thấy một hướng đi thực tế của khởi nghiệp sinh viên: bắt đầu từ vấn đề cụ thể, phát triển công nghệ trong phòng thí nghiệm, kiểm chứng với người dùng và dùng hợp đồng thương mại để đo giá trị sản phẩm.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng