Công nghệ lõi trở thành cuộc đua mới trên thị trường xe máy điện Việt

Thị trường xe máy điện tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mạnh hơn khi số lượng nhà sản xuất, mẫu xe và công nghệ liên tục gia tăng. Nếu trước đây quãng đường di chuyển và giá bán là những yếu tố được người dùng quan tâm hàng đầu, cuộc cạnh tranh hiện nay ngày càng mở rộng sang pin, hệ thống quản lý pin, bộ điều khiển, phần mềm và giải pháp sạc.

Theo số liệu của Motorcycles Data được VnExpress dẫn lại, trong 7 tháng đầu năm 2026, thị trường Việt Nam tiêu thụ khoảng 513.742 xe máy điện, tăng 97,2% so với cùng kỳ năm trước. Xe điện chiếm gần 28% tổng lượng xe hai bánh bán ra trong giai đoạn này.

FiinResearch đánh giá thị trường xe máy điện Việt Nam đã bước vào giai đoạn tăng trưởng cao, với sự tham gia của nhiều nhà sản xuất trong và ngoài nước như VinFast, Yadea, Honda, Selex Motors và Dat Bike. Báo cáo cũng cho thấy 10 nhà sản xuất lớn nhất chiếm khoảng 90,7% lượng xe điện bán ra trong năm 2025, trong đó doanh nghiệp nội địa nắm hơn một nửa thị phần.

Xe máy điện ngày càng phụ thuộc vào điện tử và phần mềm

Mô hình đổi pin là một trong những hướng phát triển hạ tầng cho xe máy điện tại Việt Nam. Ảnh: VinFast.

Khác với xe máy sử dụng động cơ đốt trong, năng lực vận hành của xe điện không chỉ phụ thuộc vào thiết kế cơ khí. Pin, hệ thống quản lý pin (BMS), bộ điều khiển động cơ, phần mềm quản lý năng lượng và thuật toán điều khiển ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến quãng đường, hiệu suất và trải nghiệm sử dụng.

BMS có nhiệm vụ giám sát điện áp, nhiệt độ và trạng thái của các tế bào pin, đồng thời kiểm soát quá trình sạc và xả. Trong khi đó, bộ điều khiển cùng phần mềm quyết định cách năng lượng từ pin được truyền tới động cơ. Khả năng tối ưu các thành phần này có thể giúp nhà sản xuất cải thiện hiệu suất mà không nhất thiết phải liên tục tăng dung lượng bộ pin.

Điều này khiến năng lực nghiên cứu và phát triển trở thành một trong những yếu tố cạnh tranh đáng chú ý của các hãng xe điện. Doanh nghiệp chủ động được phần cứng và phần mềm có nhiều dư địa hơn để điều chỉnh sản phẩm theo điều kiện vận hành, thói quen di chuyển cũng như hạ tầng sạc tại từng thị trường.

Tuy nhiên, làm chủ công nghệ không đồng nghĩa ngay với lợi thế thương mại. Phát triển pin, phần mềm hoặc hệ thống điều khiển đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian thử nghiệm dài và năng lực kiểm soát chất lượng. FiinResearch nhận định ngành xe máy điện vẫn mang tính thâm dụng vốn và có chi phí sản xuất cao, phản ánh đặc điểm của một thị trường còn trong giai đoạn đầu phát triển.

Dat Bike thử nghiệm hướng đi tập trung vào công nghệ lõi

Trong nhóm doanh nghiệp Việt Nam tham gia thị trường, Dat Bike lựa chọn hướng phát triển tập trung vào một số thành phần công nghệ như hệ thống quản lý pin, bộ điều khiển và phần mềm vận hành.

Theo thông tin do hãng công bố, mẫu Quantum S1 có quãng đường tối đa 285 km sau một lần sạc và khả năng tăng tốc từ 0 lên 50 km/h trong 2,69 giây. Đây là thông số của nhà sản xuất, quãng đường thực tế có thể thay đổi tùy tải trọng, tốc độ, điều kiện giao thông và cách sử dụng.

Một hướng phát triển khác xuất hiện trên dòng ERA là tích hợp bộ sạc trực tiếp vào xe. Thay vì sử dụng bộ sạc rời, người dùng có thể kết nối xe với nguồn điện dân dụng. Với phiên bản ERA E1, Dat Bike cho biết chế độ Boost có công suất 2.700 W, cho phép bổ sung lượng điện tương ứng khoảng 30 km di chuyển sau 15 phút sạc.

Xe máy điện được lắp ráp trên dây chuyền sản xuất của Dat Bike. Năng lực nghiên cứu, sản xuất và làm chủ các thành phần công nghệ đang trở thành một yếu tố cạnh tranh của doanh nghiệp xe điện Việt Nam. Ảnh: Dat Bike

Giải pháp này cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý trong quá trình phát triển xe điện: bên cạnh việc tăng dung lượng pin, nhà sản xuất có thể tìm cách rút ngắn thời gian hoặc đơn giản hóa quá trình sạc.

Dù vậy, thông số về quãng đường hay tốc độ sạc chưa phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng cạnh tranh. Giá bán, độ bền pin trong thời gian dài, chi phí thay thế, dịch vụ hậu mãi, mạng lưới cửa hàng và khả năng tiếp cận điểm sạc vẫn là những tiêu chí quan trọng khi người tiêu dùng lựa chọn xe điện.

Thị trường cũng ngày càng cạnh tranh khi các hãng Việt Nam phải đối đầu với doanh nghiệp Trung Quốc, Nhật Bản và những thương hiệu đang đầu tư mạnh cho hệ sinh thái sạc hoặc đổi pin. Motorcycles Data ghi nhận trong năm 2026 nhiều hãng xe điện tại Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, trong đó không chỉ có các doanh nghiệp nội địa mà còn có Yadea và nhiều thương hiệu khác.

Trong bối cảnh tốc độ điện hóa phương tiện hai bánh đang tăng nhanh, cuộc cạnh tranh vì vậy có thể chuyển dần từ câu chuyện đưa một mẫu xe điện ra thị trường sang khả năng kiểm soát các công nghệ bên trong sản phẩm. Pin, quản lý năng lượng, phần mềm, sạc nhanh và khả năng cập nhật tính năng sẽ ngày càng ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng.

Với các doanh nghiệp Việt Nam, phát triển được năng lực R&D có thể giúp giảm mức độ phụ thuộc vào giải pháp có sẵn và tạo thêm dư địa cải tiến sản phẩm. Tuy nhiên, lợi thế công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được kiểm chứng bằng độ ổn định, độ an toàn, chi phí sử dụng và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của người tiêu dùng.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng