Sinh viên RMIT thực hành tấn công mạng trong môi trường giả lập

Trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng tinh vi, RMIT Việt Nam đã phát triển mô hình đào tạo thực chiến thông qua nền tảng RMIT Cyber Arena – nơi sinh viên được “học bằng trải nghiệm” thay vì chỉ tiếp cận lý thuyết.

RMIT Cyber Arena cho sinh viên “thao trường” để trực tiếp triển khai cũng như ngăn chặn các cuộc tấn công mạng thực sự.

Khác với các lớp học truyền thống, nơi sai sót cần được hạn chế tối đa, tại RMIT Cyber Arena, việc mắc lỗi lại trở thành một phần quan trọng của quá trình đào tạo. Nền tảng này cho phép sinh viên trực tiếp triển khai các cuộc tấn công mạng có kiểm soát vào những hệ thống được thiết kế sẵn lỗ hổng, từ đó hiểu rõ cách thức các mối đe dọa hình thành, lan rộng và bị ngăn chặn.

Dự án được tài trợ bởi Quỹ đổi mới chiến lược RMIT Việt Nam và dẫn dắt bởi Huo Chong Ling, trưởng nhóm nghiên cứu Đổi mới sáng tạo số vì tác động môi trường và xã hội tại Khoa Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ, RMIT Cyber Arena góp phần định hình lại phương pháp đào tạo an ninh mạng theo hướng thực tiễn, sát với nhu cầu của doanh nghiệp.

Học tấn công để giỏi phòng thủ

Việt Nam đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân sự an ninh mạng nghiêm trọng, dự báo thiếu tới 700.000 người vào năm 2028. Khoản hụt này không đơn thuần là vấn đề về số lượng mà còn phản ánh độ lệch sâu sắc giữa giảng dạy an ninh mạng thực tiễn và nhu cầu thật sự của nhà tuyển dụng. Các chương trình đào tạo truyền thống thường nặng lý thuyết, chưa chuẩn bị đủ cho sinh viên tham gia vào môi trường phòng thủ thực tế luôn biến động, áp lực cao và đầy rủi ro.

RMIT Cyber Arena trực diện giải quyết khoảng trống này. Được triển khai trên hạ tầng điện toán đám mây AWS, nền tảng mô phỏng các môi trường doanh nghiệp quy mô lớn, với đầy đủ mạng lưới, máy chủ, ứng dụng và hệ thống định danh.

Tại đây, sinh viên thực hiện các kịch bản tấn công-phòng thủ lớp lang, được xây dựng dựa trên mặt bằng các mối đe dọa trong thực tế. Với những công cụ chuẩn trong ngành như Metasploit Framework và định hướng của khung MITRE ATT&CK được công nhận toàn cầu, sinh viên trải nghiệm trọn vẹn vòng đời của một cuộc tấn công mạng – từ do thám hệ thống, khai thác lỗ hổng đến phát hiện, phân tích và khắc phục sự cố.

Quan trọng hơn, nền tảng này hỗ trợ song song cả đào tạo tấn công và phòng thủ - trong ngành gọi là các bài tập “red team” (đội giả lập hacker tấn công) và “blue team” (đội phòng thủ đảm nhiệm việc bảo vệ và giám sát hệ thống), cũng như mô hình học “purple team” nơi sinh viên luân phiên đảm nhiệm vai trò tấn công và phòng thủ để hiểu thấu tư duy của cả hai phe. Góc nhìn kép này hiếm gặp trong môi trường học tập nhưng lại phản ánh sát thực tế yêu cầu các chuyên gia an ninh mạng phải đóng các vai trò khác nhau.

Tiến sĩ Huo Chong Ling hướng dẫn sinh viên triển khai một cuộc tấn công mạng mô phỏng trên RMIT Cyber Arena.

Là trưởng nhóm triển khai sáng kiến RMIT Cyber Arena, Tiến sĩ Ling nhấn mạnh: “Chúng tôi muốn sinh viên không chỉ biết cách sử dụng các công cụ bảo mật mà còn hiểu cách nghĩ của kẻ tấn công và cách bên phòng thủ phải phản ứng. RMIT Cyber Arena mang đến cho sinh viên một không gian an toàn để trải nghiệm áp lực thực tế và trui rèn bản năng cần có của một chuyên gia an ninh mạng xuất sắc”.

Nền tảng đào tạo và nghiên cứu cho hệ sinh thái an ninh mạng

Không dừng lại ở kết quả học tập của từng sinh viên, RMIT Cyber Arena được thiết kế nhằm mang đến ảnh hưởng lớn hơn cho cộng đồng. Là một trong những thao trường diễn tập an ninh mạng thuần đám mây trên nền tảng AWS đầu tiên ở các trường đại học tại Việt Nam, mô hình này cho sinh viên và giới nghiên cứu cơ hội tiếp cận với hệ thống hạ tầng vốn chỉ có ở các tập đoàn lớn. Thiết kế linh hoạt dựa trên điện toán đám mây cho phép nền tảng dễ dàng mở rộng, hỗ trợ nhiều người dùng, kịch bản và các mô phỏng phức tạp hơn, mà không phải chịu chi phí cao cũng như những rào cản về phần cứng vật lý.

RMIT Cyber Arena còn là một nền tảng dành cho nghiên cứu và kiểm chứng thực tiễn. Các nhóm an ninh mạng, nghiên cứu viên và giảng viên có thể dùng hệ thống để kiểm tra các giả định, thử nghiệm giải pháp phòng thủ và triển khai các bài tập từ mô phỏng chiến lược/ra quyết định đến thực hành kỹ thuật chuyên sâu bám sát bối cảnh những mối đe dọa biến thiên đang diễn ra tại Việt Nam. Theo đó, RMIT Việt Nam không chỉ đóng vai trò một cơ sở đào tạo mà còn trở thành chủ thể tham gia tích cực vào hệ sinh thái an ninh mạng quốc gia.

Thành phần mô-đun dựa trên Labtainers mang đến một lớp giá trị bổ sung: các bài thực hành có kịch bản, được thiết kế rõ ràng dẫn dắt sinh viên từ nền tảng cơ bản đến những mô phỏng nâng cao trong một hành trình học tập liền mạch. Dù là sinh viên lần đầu tiếp cận kỹ thuật quét mạng hay thực hiện một bài tập leo thang đặc quyền toàn diện, RMIT Cyber Arena đều có các nội dung đào tạo đáp ứng đúng trình độ và nâng cao năng lực cho sinh viên.

Khi nền kinh tế số Việt Nam không ngừng phát triển và các mối đe doạ mạng ngày càng tinh vi, nhu cầu về những chuyên gia an ninh mạng sẵn sàng tác chiến chưa bao giờ trở nên cấp thiết như hiện nay. RMIT Cyber Arena đang hồi đáp nhu cầu đó, không phải bằng cách đơn thuần dạy về an ninh mạng mà đặt sinh viên vào các trận chiến thật sự. Trong một lĩnh vực mà trải nghiệm là yếu tố quyết định, RMIT Cyber Arena đảm bảo sinh viên tốt nghiệp bước vào thị trường lao động với tâm thế “vàng đã được thử qua lửa”.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng