46 năm kể từ ngày 30/4 năm ấy - Một Sài Gòn mới trong thời đại công nghệ

Ninh Gia
28/04/2021 10:50
D

Sau 46 năm giải phóng, Sài Gòn đã đạt được những thành tựu vượt bậc về thu hút đầu tư lĩnh vực công nghệ cao đã thay đổi "hòn ngọc Viễn Đông" đặc biệt là trong giai đoạn cạnh tranh khốc liệt sắp tới, nhất là trong thời 4.0

Theo đó, Khu Công nghệ cao TP HCM đã bắt đầu chuyển đổi cạnh tranh, lấy năng suất, chất lượng làm cơ sở và chủ động thương mại hóa các sản phẩm từ nghiên cứu trong khu.

SHTP - Niềm tự hào từ mảnh đất "sình lầy"

Từ mảnh đất sình lầy gần 20 năm trước, ngày nay Khu Công nghệ cao Thành phố (SHTP) là niềm tự hào về phát triển của thành phố với sự có mặt của các tập đoàn hàng đầu thế giới như Intel, Samsung, Nidec, Jabil, Sonion… Cùng với đó, hàng trăm doanh nghiệp Việt Nam đã và đang phát triển tại đây.

Sau 46 năm giải phóng TP HCM đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ

Sau 46 năm giải phóng TP HCM đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ.

Trong giai đoạn “khởi động”, SHTP là một khu thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) công nghiệp công nghệ cao từ các công ty đa, xuyên quốc gia có tiềm lực mạnh về công nghệ cao. Điều này nhằm thu hút, thích nghi hóa và khuếch tán công nghệ cao tới các ngành công nghiệp có thế mạnh của thành phố và khu vực.

Đến nay, Khu Công nghệ cao TP HCM có 160 dự án đầu tư, với tổng vốn 44.563 tỉ đồng của 110 dự án trong nước và 5,679 tỉ USD của 50 dự án FDI. Giá trị gia tăng trung bình của sản phẩm sản xuất tại khu là 17,6%; hiệu quả sử dụng đất 13,06 triệu USD/ha. Lũy kế đến nay, giá trị sản xuất sản phẩm công nghệ cao của khu đạt trên 80,9 tỉ USD.

Đầu năm 2021, Tập đoàn Intel đã đón giấy chứng nhận điều chỉnh bổ sung vốn đầu tư thêm 475 triệu USD vào Intel Products Việt Nam (IPV), nhà máy lắp ráp và kiểm định có quy mô phòng sạch lớn nhất trong hệ thống Intel toàn cầu. Như vậy, tổng vốn đầu tư của Intel tại Việt Nam hiện tại đã lên hơn 1,5 tỉ USD.

Theo ông Nguyễn Anh Thi, Trưởng ban Quản lý SHTP, hiện tại Intel đóng vai trò như nhà máy “dẫn dắt”. Khoản bổ sung vốn này xuất phát từ nhu cầu nhà đầu tư, tuy nhiên việc mở rộng của Intel không chỉ đơn thuần là về quy mô, mà nâng về chất lượng. Điều này cũng mở ra cơ hội để tham gia chuỗi vi mạch bán dẫn của Việt Nam trong thời gian tới.

Sau gia đoạn “khởi động”, SHTP đã bắt đầu chuyển sang giai đoạn phát triển. Ông Nguyễn Anh Thi cho biết, cùng với phát triển các chức năng về công nghiệp công nghệ cao, SHTP tăng cường đầu tư các hoạt động nghiên cứu – triển khai, phát triển năng lực nội sinh về công nghệ cao, xây dựng khu trở thành nguồn động lực công nghệ cao cho phát triển kinh tế ở phía Nam và cả nước. Mục tiêu chính là trở thành một tiểu đô thị khoa học – công nghệ cao và là đầu kéo mạnh mẽ cho các ngành công nghiệp công nghệ cao theo hướng kinh tế tri thức ở Việt Nam.

Cụ thể, từ năm 2021, Khu Công nghệ cao sẽ chuyển đổi cơ sở cạnh tranh. Các chương trình đột phá chiến lược giai đoạn 2020-2025 là nâng cấp nguồn nhân lực và tiềm lực khoa học công nghệ; phát triển công nghiệp hỗ trợ xoay quanh các dự án FDI chiến lược.

“Thời điểm này nếu không chuyển đổi cơ sở cạnh tranh, vẫn “bám” vào những ưu đãi về đất đai, thuế, nguồn lao động giá rẻ (thu hút đầu tư ở công đoạn thấp) thì khó cạnh tranh được với các địa phương khác. Nếu cạnh tranh dựa trên nhân lực, công nghệ cao thì Thành phố có lợi thế, bởi có nhiều doanh nghiệp lớn, có Đại học Quốc gia TP HCM và nhiều trường đại học, viện nghiên cứu kết nối”, ông Nguyễn Anh Thi khẳng định.

TP HCM điểm đến có sức hút rất lớn đối với lực lượng lao động chất lượng cao

TP HCM điểm đến có sức hút rất lớn đối với lực lượng lao động chất lượng cao.

Tại buổi làm việc giữa lãnh đạo TP HCM và Ban Quản lý Khu Công nghệ cao đầu tháng 4/2021, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Võ Văn Hoan đề nghị, thời gian tới, Ban Quản lý phải vừa thu hút đầu tư vừa tăng cường công tác giám sát đầu tư.

Đặc biệt, cần xây dựng Bộ tiêu chí thu hút đầu tư vào khu trong giai đoạn mới. Ngoài tiêu chí theo quy định chung của cả nước, có thể bổ sung thêm các tiêu chí liên quan đến 2 yếu tố năng suất lao động và hiệu quả sử dụng đất.

R&D là nền tảng để bứt phá

Với định hướng cụ thể, Khu Công nghệ cao sẽ chủ động thú hút đầu tư theo hướng tập trung các ngành là lĩnh vực ưu tiên quốc gia và thế mạnh của khu, các dự án có giá trị gia tăng cao, suất đầu tư lớn.

Cùng với đó, liên kết nội khu và các doanh nghiệp trong khu với các trường đại học, viện nghiên cứu, đặc biệt là Đại học Quốc gia TP HCM trong hoạt động nghiên cứu phát triển và thương mại hóa công nghệ.

Ông Nguyễn Anh Thi chia sẻ, công nghệ thông tin và điện tử, bán dẫn là chủ đạo, ưu tiên số 1 trong giai đoạn sắp tới. Sau nhiều năm phát triển, chúng ta có hệ sinh thái (cụm ngành) như vi mạch bán dẫn (có Intel, Samsung) và một số doanh nghiệp chuỗi cung ứng. Nhiều doanh nghiệp sẽ được thừa hưởng những thành tựu này. Ban Quản lý sẽ thu hút những dự án dựa vào yếu tố sản xuất nâng cao, dựa trên con người và công nghệ, hiệu ứng cụm ngành.

Những năm gần đây, doanh nghiệp tại SHTP cũng đã tăng dần các hoạt động R&D (nghiên cứu và phát triển) và tăng chi phí đào tạo, nâng cao nguồn nhân lực chất lượng cao.

Hiện đa số nhân sự bộ phận R&D đều là người Việt Nam. Nhiều tập đoàn lớn đã và đang hình thành các trung tâm nghiên cứu tại SHTP với mục tiêu đầu tư phát triển hoạt động R&D của tập đoàn tại Việt Nam.

Trong đó hoạt động R&D đã được xác định là mục tiêu chính trong thời gian tới

Trong đó hoạt động R&D đã được xác định là mục tiêu chính trong thời gian tới.

Riêng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao cũng có Trung tâm Nghiên cứu triển khai SHTP hoạt động khá hiệu quả. “Trung tâm này hiện được xem như là “cánh tay nối dài” của Ban Quản lý giúp gắn kết đại học và doanh nghiệp. Trung tâm giúp khai thác được chủ thể trong khu là các doanh nghiệp có hoạt động công nghệ cao và thúc đẩy các doanh nghiệp này thực hiện cam kết nghiên cứu phát triển", ông Nguyễn Anh Thi cho biết.

Thực tế, mảng nghiên cứu triển khai được Khu Công nghệ cao đặc biệt chú ý thời gian gần đây. Cụ thể, giai đoạn 2016-2019, chi cho hoạt động này của khu đạt 316,8 triệu USD và tăng hàng năm. Trong đó, năm 2016 là 50,97 triệu USD; năm 2017 là 75,88 USD; năm 2018 đạt 91,17 triệu USD; năm 2019 là 98,77 triệu USD.

Trung tâm Nghiên cứu triển khai SHTP hiện tập trung vào nghiên cứu và triển khai ứng dụng, thương mại hóa các sản phẩm công nghệ cao và là cấu nối giữa các trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để đưa nghiên cứu khoa học công nghệ vào thực tiễn tại thành phố. Trong giai đoạn 2016 - 2020, Trung tâm đã thương mại hóa thành công 8 sản phẩm và có 24 đơn sở hữu trí tuệ được chấp nhận.

Ông Ngô Võ Kế Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai SHTP cho biết, các sản phẩm của Trung tâm đều gắn chặt với khối doanh nghiệp trong khu, các nhà máy, khối viện trường. Tất cả sản phẩm đều được cấp phép lưu hành, nhất là mảng y tế hàng năm đều có sản phẩm. Chỉ riêng năm 2020, Trung tâm đã khai thác được 3 đơn sở hữu trí tuệ trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Là doanh nghiệp hợp tác với Khu Công nghệ cao phát triển sản phẩm từ nghiên cứu công nghệ nano, ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Giám đốc Công ty TNHH Bách Thư chia sẻ, Công ty muốn phối hợp đưa những nghiên cứu khoa học thành những sản phẩm thương mại hóa. Trong đó, công nghệ nano được nghiên cứu tại khu phù hợp với sản phẩm phòng ngừa các bệnh lý liên quan đến hô hấp của doanh nghiệp. Hợp tác đầu tay là nước súc miệng Asin, hai bên đang cung ứng ra thị trường gần 100.000 sản phẩm và bước đầu nhận được phản hồi tích cực từ thị trường.

Hiện Trung tâm Nghiên cứu triển khai đang hướng tới mô hình mới, là trung tâm phát triển về công nghệ và đưa những công nghệ này về các nhà máy ở tỉnh, thành phố khác gia công.

Theo ông Ngô Võ Kế Thành, với mô hình này, Trung tâm đặt mục tiêu trở thành trung tâm phát triển công nghệ cho khu vực phía Nam. Trung tâm đặt chỉ tiêu về tỉ lệ phần “D” (phát triển sản phẩm) chiếm hơn 60 – 70% và phần “R” (nghiên cứu) gắn với trường viện chiếm khoảng 30% trong thời gian tới.

Từ những định hướng cụ thể cho giai đoạn mới, Khu Công nghệ cao đặt mục tiêu thu hút đầu tư giai đoạn 2021-2025 đạt 3 tỉ USD với trên 50 dự án công nghệ cao, trong đó thu hút thành công từ 1-2 tập đoàn công nghệ cao của thế giới. Điều này nhằm hướng tới khẳng định vị thế đầu tàu trong chương trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng của TP HCM.

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Chuyển đổi số: Những việc cần làm ngay một cách thực chất!

Chuyển đổi số: Những việc cần làm ngay một cách thực chất!

Hòa thượng Thích Tánh Nhiếp: Chư Tăng đi khất thực và nhận cúng dường là hoàn toàn hợp pháp

Hòa thượng Thích Tánh Nhiếp: Chư Tăng đi khất thực và nhận cúng dường là hoàn toàn hợp pháp

AI "lấn sân" hội họa, nghệ thuật AI có phải là nghệ thuật đích thực?

AI "lấn sân" hội họa, nghệ thuật AI có phải là nghệ thuật đích thực?

5G và các thách thức trong thiết kế hệ thống IoT công nghiệp

5G và các thách thức trong thiết kế hệ thống IoT công nghiệp

Cần giải pháp “gỡ khó” về nguyên liệu cho ngành… điện tử

Cần giải pháp “gỡ khó” về nguyên liệu cho ngành… điện tử

Chuyển đổi số để Báo chí cách mạng Việt Nam bắt nhịp với thời đại công nghệ

Chuyển đổi số để Báo chí cách mạng Việt Nam bắt nhịp với thời đại công nghệ

Một số khuyến nghị về định hướng chiến lược chuyển đổi số báo chí quốc gia

Một số khuyến nghị về định hướng chiến lược chuyển đổi số báo chí quốc gia

Báo chí số - Nhìn lại 30 năm nghiên cứu và triển vọng phía trước

Báo chí số - Nhìn lại 30 năm nghiên cứu và triển vọng phía trước

Sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí: Thực tiễn và các vấn đề pháp lý

Sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí: Thực tiễn và các vấn đề pháp lý

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong tình hình hiện nay

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong tình hình hiện nay

Hướng tới những đột phá tiếp theo về công nghệ vô tuyến

Hướng tới những đột phá tiếp theo về công nghệ vô tuyến

AR thời gian thực có thể thay đổi tương lai của cuộc gọi video

AR thời gian thực có thể thay đổi tương lai của cuộc gọi video

Tin mới cập nhật

Kaspersky vừa tiết lộ điều gì?

Kaspersky vừa tiết lộ điều gì?

ViewSonic ra mắt máy chiếu siêu gần 4K thông minh

ViewSonic ra mắt máy chiếu siêu gần 4K thông minh

Chỉ trong vòng 3 tháng, TikTok đã xóa 113 triệu video “rác”

Chỉ trong vòng 3 tháng, TikTok đã xóa 113 triệu video “rác”

Samsung trưng bày BST tủ lạnh Bespoke mới tại triển lãm VMARK DESIGN EXHIBITION 2022

Samsung trưng bày BST tủ lạnh Bespoke mới tại triển lãm VMARK DESIGN EXHIBITION 2022

Nhiệt điện Sơn Mỹ II chinh thức được phê duyệt chủ trương đầu tư

Nhiệt điện Sơn Mỹ II chinh thức được phê duyệt chủ trương đầu tư

DTR và ZAGG giới thiệu hệ sinh thái mới tại Việt Nam

DTR và ZAGG giới thiệu hệ sinh thái mới tại Việt Nam

 Z Fold4/Flip4 giảm gần 10 triệu đồng sau hơn một tháng ra mắt

Z Fold4/Flip4 giảm gần 10 triệu đồng sau hơn một tháng ra mắt

Giải pháp hỗ trợ thanh niên khuyết tật hòa nhập cộng đồng

Giải pháp hỗ trợ thanh niên khuyết tật hòa nhập cộng đồng

Baemin vào top 5 doanh nghiệp dẫn đầu cung cấp dịch vụ thương mại điện tử

Baemin vào top 5 doanh nghiệp dẫn đầu cung cấp dịch vụ thương mại điện tử

Schneider Electric được vinh danh là ‘Nơi làm việc xuất sắc’ tại Việt Nam

Schneider Electric được vinh danh là ‘Nơi làm việc xuất sắc’ tại Việt Nam

ASUS Zenbook Pro 16X OLED (UX7602): Laptop đầu tiên có thiết kế AAS Ultra

ASUS Zenbook Pro 16X OLED (UX7602): Laptop đầu tiên có thiết kế AAS Ultra

Cảnh báo đối tượng lừa đảo mạo danh lãnh đạo, làm giả con dấu, trang web của Công ty Cổ phần Chứng khoán Hoà Bình

Cảnh báo đối tượng lừa đảo mạo danh lãnh đạo, làm giả con dấu, trang web của Công ty Cổ phần Chứng khoán Hoà Bình

Tin đọc nhiều

Hòa thượng Thích Tánh Nhiếp: Chư Tăng đi khất thực và nhận cúng dường là hoàn toàn hợp pháp

Hòa thượng Thích Tánh Nhiếp: Chư Tăng đi khất thực và nhận cúng dường là hoàn toàn hợp pháp

5G và các thách thức trong thiết kế hệ thống IoT công nghiệp

5G và các thách thức trong thiết kế hệ thống IoT công nghiệp

Cần giải pháp “gỡ khó” về nguyên liệu cho ngành… điện tử

Cần giải pháp “gỡ khó” về nguyên liệu cho ngành… điện tử

Chuyển đổi số để Báo chí cách mạng Việt Nam bắt nhịp với thời đại công nghệ

Chuyển đổi số để Báo chí cách mạng Việt Nam bắt nhịp với thời đại công nghệ

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong tình hình hiện nay

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong tình hình hiện nay

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G

Thị trường bất động sản hậu Covid-19 sẽ sáng sủa hơn?

Thị trường bất động sản hậu Covid-19 sẽ sáng sủa hơn?

Hoàn thiện thể chế và các điều kiện nền tảng để phát triển nền kinh tế số tại Việt Nam

Hoàn thiện thể chế và các điều kiện nền tảng để phát triển nền kinh tế số tại Việt Nam

EVFTA mở ra cơ hội để Việt Nam vượt qua gánh nặng COVID-19

EVFTA mở ra cơ hội để Việt Nam vượt qua gánh nặng COVID-19

Nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản trong thời đại công nghiệp 4.0

Nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản trong thời đại công nghiệp 4.0

Video xem nhiều

Khu công nghiệp Đồng Văn 4 (Hà Nam): Nhiều công ty gây ô nhiễm không khí trên địa bàn xã Đại Cương

Khu công nghiệp Đồng Văn 4 (Hà Nam): Nhiều công ty gây ô nhiễm không khí trên địa bàn xã Đại Cương

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Những lưu ý khi sử dụng phương tiện công cộng trong đại dịch Covid-19

Clip: Những lưu ý khi sử dụng phương tiện công cộng trong đại dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Gia sư Trí Tuệ Nhân Tạo, giúp bạn thành thạo tiếng Anh!

Gia sư Trí Tuệ Nhân Tạo, giúp bạn thành thạo tiếng Anh!

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó
Nhu cầu tuyển dụng tăng gấp đột biến 4 lần trong một thời gian ngắn điều đó phản ánh tỉ lệ thất nghiệp trong những tháng đầu năm là 3/4 do ảnh hưởng của đại dịch covid-19 đây là một điều đáng buồn, rồi các cử nhân, kỹ sư sẽ đi đâu về đâu trong giai đoạn bất ổn này. Để cân bằng lại có thể mất một thời gian dài.