6G là 'trụ cột' của trí tuệ nhân tạo

Tại Mobile World Congress 2026 ở Barcelona, Tây Ban Nha, các tập đoàn công nghệ và viễn thông lớn nhất thế giới cùng tuyên bố 6G sẽ là hạ tầng nền tảng cho toàn bộ hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo. Giữa dòng chảy đó, Việt Nam xuất hiện với chiến lược bài bản, lộ trình thử nghiệm từ năm 2030 và tham vọng góp tiếng nói vào quá trình định hình tiêu chuẩn 6G toàn cầu.

Ảnh: Nvidia

Chủ đề bao trùm toàn bộ sự kiện Mobile World Congress 2026 - MWC 2026 là 6G, thế hệ mạng di động được định vị là trụ cột cho mọi sáng kiến dựa trên trí tuệ nhân tạo. Các tập đoàn công nghệ và nhà mạng lớn đều ra mắt nguyên mẫu, công bố lộ trình, kiến trúc AI-native và các liên minh chiến lược.

Tập đoàn KT Corporation của Hàn Quốc trình bày tầm nhìn 6G theo hai hướng song song. Hướng thứ nhất là dùng trí tuệ nhân tạo để xây dựng và vận hành chính mạng đó, khai thác các tác nhân AI cùng mô phỏng số để phát hiện sự cố trước khi xảy ra. Hướng thứ hai tối ưu hóa hạ tầng nhằm đảm bảo thời gian phản hồi cực nhanh, đáp ứng yêu cầu ra quyết định tức thời của robot và xe tự lái. KT Corporation phác thảo lộ trình thử nghiệm từng giai đoạn bắt đầu năm 2027, kết hợp mạng quang học và mạng không dây để đạt tốc độ terabit. Khác với cuộc đua thương mại hóa 5G trước đây, lần này KT đặt trọng tâm vào trải nghiệm khách hàng, tái cơ cấu chi phí để nhà mạng duy trì hoạt động lâu dài và mở ra thị trường mới thông qua vận hành tích hợp trí tuệ nhân tạo.

Liên minh 6G toàn cầu

Huawei ra mắt dải sản phẩm phần cứng toàn diện nhằm chuyển công nghệ 5G thành nền móng cho 6G, với công nghệ xử lý khối lượng dữ liệu trí tuệ nhân tạo cực lớn ở tốc độ tải xuống 100 Gbps và tốc độ tải lên hơn 10 Gbps thông qua băng thông 400 MHz. Ericsson và Qualcomm cùng trình diễn sóng mang 400 MHz trên băng tần 6 đến 8 GHz, phù hợp với nghiên cứu 3GPP Release 20 về nâng cao vùng phủ sóng.

Sự kiện nổi bật nhất tại MWC 2026 là Nvidia cùng các nhà mạng và nhà cung cấp viễn thông lớn cam kết phát triển mạng 6G trên nền tảng mở, bảo mật và AI-native. Liên minh toàn cầu do Nvidia dẫn dắt gồm Booz Allen, BT Group, Cisco, Deutsche Telekom, Ericsson, Mitre, Nokia, Ocudu Ecosystem Foundation, ODC, SK Telecom, SoftBank và T-Mobile, với mục tiêu xây dựng hạ tầng thông minh phục vụ trí tuệ nhân tạo vật lý cho máy móc tự hành, phương tiện giao thông và robot.

Nvidia hình dung 6G là mạng lưới định nghĩa bằng phần mềm, nhúng trí tuệ nhân tạo xuyên suốt từ truy cập vô tuyến, biên đến lõi mạng, nhằm kích hoạt cảm biến an toàn, trí tuệ thời gian thực và khả năng tương tác toàn cầu. Nhà sáng lập kiêm CEO Jensen Huang phát biểu: "Trí tuệ nhân tạo đang định nghĩa lại điện toán và thúc đẩy đợt xây dựng hạ tầng lớn nhất trong lịch sử loài người, và viễn thông là lĩnh vực tiếp theo. Cùng với liên minh toàn cầu, Nvidia đang xây dựng AI-RAN để biến các mạng viễn thông trên toàn thế giới thành hạ tầng trí tuệ nhân tạo ở khắp nơi."

Cũng tại MWC 2026, Qualcomm công bố Liên minh chiến lược toàn cầu phát triển công nghệ 6G cùng 58 đối tác nhằm đẩy nhanh phát triển và triển khai thương mại 6G từ năm 2029. Liên minh hướng đến xây dựng 6G như nền tảng AI-native xuyên suốt thiết bị, mạng lưới và đám mây, với lộ trình cụ thể: hoàn thiện tiêu chuẩn, kiểm chứng hệ thống sớm, trình diễn thiết bị và mạng 6G tiền thương mại vào năm 2028, và thương mại hóa toàn cầu từ 2029.

Về phía công nghệ lõi, Viện Nghiên cứu Điện tử và Viễn thông Hàn Quốc (ETRI) trình diễn sáu công nghệ 6G dựa trên trí tuệ nhân tạo, tập trung vào tối ưu hóa mạng AI-native, hiệu quả năng lượng và kết nối thế hệ mới. Qualcomm tạo nguyên mẫu Giga-MIMO và full duplex băng con, hai công nghệ nền tảng cho phép thực hiện đồng thời việc truyền dữ liệu khổng lồ và nhận diện không gian vật lý. Các công nghệ được phát triển để khai thác phổ tần mid-band cao từ 7 GHz đến 24 GHz, đảm bảo các tính năng trí tuệ nhân tạo tiên tiến hoạt động ổn định trên diện rộng.

Việt Nam "tranh thủ" thời điểm vàng của 6G

Giữa làn sóng 6G toàn cầu, Việt Nam nổi lên như một trong số ít quốc gia có chiến lược 6G có hệ thống và chủ động. Từ năm 2022, Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) thành lập Ban Chỉ đạo nghiên cứu và phát triển 6G do Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng dẫn đầu, một trong số rất ít quốc gia trên thế giới có cơ quan chỉ đạo chuyên biệt cho 6G ở cấp chính phủ. Mục tiêu bao trùm là đưa Việt Nam vào nhóm đi đầu thế giới về 6G, thay vì đi sau như các thế hệ mạng trước.

Lộ trình được chia thành các giai đoạn cụ thể. Giai đoạn 2022 đến 2025 tập trung thành lập các trung tâm nghiên cứu mạng di động thế hệ mới và đăng ký sáng chế công nghệ 6G trong và ngoài nước. Năm 2028, Việt Nam chính thức thử nghiệm mạng 6G, cấp phép tần số và trình diễn thiết bị cùng mạng tiền thương mại. Theo thông tin mới nhất từ Bộ Khoa học và Công nghệ, đến năm 2030, Việt Nam mới bắt đầu giai đoạn thử nghiệm 6G chính thức trên diện rộng, muộn hơn so với các kế hoạch trước đó từng đặt ra.

Ngày 28/2/2026, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM chính thức có văn bản gửi đến ba tập đoàn Viettel, VNPT và MobiFone, đề nghị nghiên cứu, phát triển công nghệ 6G trong năm 2026 và phối hợp triển khai thí điểm phủ sóng 6G tại một khu vực trên địa bàn thành phố.

Tháng 3/2026, ba doanh nghiệp công nghệ Việt Nam là Viettel, FPT và VNG chính thức gia nhập Liên minh chiến lược toàn cầu phát triển công nghệ 6G do Qualcomm khởi xướng, liên minh tập hợp các tập đoàn công nghệ, viễn thông và bán dẫn hàng đầu thế giới. Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch FPT, nhấn mạnh việc tham gia sớm giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ và có tiếng nói trong quá trình thiết lập tiêu chuẩn, yếu tố then chốt để tăng tự chủ công nghệ và giảm phụ thuộc vào nền tảng ngoại nhập.

Viettel là doanh nghiệp tiên phong trong nghiên cứu 6G tại Việt Nam. Viettel và Qualcomm đã ký biên bản ghi nhớ để cùng phát triển và thương mại hóa dòng điện thoại thông minh flagship tích hợp Agentic AI do Viettel tự phát triển, hướng tới thiết bị đầu cuối cho hệ sinh thái 5G hiện tại và 6G tương lai. Kiến trúc 6G được thiết kế theo mô hình AI-native với ba trụ cột: kết nối thế hệ mới, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao.

Về hạ tầng tần số, Việt Nam đã quy hoạch băng tần 6.425 đến 7.125 MHz, được coi là dải vàng cho 6G, vào Quy hoạch phổ tần số vô tuyến điện quốc gia từ năm 2025. Song song đó, lộ trình chuyển đổi IPv6-only giai đoạn 2026 đến 2030 được xây dựng nhằm chuẩn bị hạ tầng Internet nền tảng cho 5G và 6G.

Tuy nhiên, Viettel, VNPT và MobiFone vẫn trong giai đoạn nghiên cứu công nghệ 6G, chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật chính thức và chưa có thiết bị thương mại trên thị trường. Ba nhà mạng lớn nhất Việt Nam hiện vẫn tập trung nguồn lực triển khai 5G, còn việc nghiên cứu 6G mới chỉ được xác định là chiến lược ở cấp tập đoàn, chưa có kế hoạch cụ thể ở cấp đơn vị. Việt Nam còn vài năm để chuyển tầm nhìn thành hành động cụ thể trước khi cơ hội vàng của cuộc cách mạng 6G bùng nổ.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng