Dữ liệu số - Nền tảng phát triển Chính phủ số

Đào Công
21/04/2020 10:00
D

Ngày 09/4/2020 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 47/2020/NĐ-CP về quản lý, kết nối, chia sẻ dữ liệu số của cơ quan nhà nước. Đây là một mốc quan trọng trong quá trình xây dựng Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số.

Xác định vị trí và tầm quan trọng của dữ liệu số trong quá trình xây dựng Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số

Nghị định số 47/2020/NĐ-CP là văn bản quy phạm pháp luật đầu tiên đặt trọng tâm vào vấn đề dữ liệu trong Chính phủ điện tử. Nếu như các văn bản pháp luật trước đó chủ yếu đề cập đến hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu (như Luật Công nghệ thông tin, Luật An toàn thông tin mạng) thì Nghị định này trọng tâm vào dữ liệu, là nội dung bên trong và là yếu tố cốt lõi trong xây dựng Chính phủ điện tử. Thêm vào đó, Nghị định này nhấn mạnh “dữ liệu số” sẽ là nền tảng để phát triển hướng tới Chính phủ số.

Nghị định quy định làm rõ các nội dung về quản lý dữ liệu trong cơ quan nhà nước để xây dựng hạ tầng dữ liệu trong Chính phủ điện tử bền vững và nhất quán. Cụ thể:

Quy định quy trình, yêu cầu để xác lập danh mục cơ sở dữ liệu quốc gia (CSDLQG), CSDL của Bộ, ngành, địa phương đã được quy định tại Luật Công nghệ thông tin. Các CSDL này sẽ tạo thành hệ thống các CSDL lõi trong cơ quan nhà nước có mối quan hệ, thống nhất với nhau. Các CSDLQG sẽ là các CSDL chứa dữ liệu chủ (master data) để các CSDL trong cơ quan nhà nước tham chiếu tạo sự nhất quán và đồng bộ trong toàn hệ thống các CSDL trong cơ quan nhà nước. CSDLQG xác định phạm vi đựa trên dữ liệu và mục đích chứ không chỉ dựa trên tên của lĩnh vực.

Dữ liệu phải được xây dựng tạo thuận lợi chia sẻ cho bên ngoài, được xác định ngay từ khi xây dựng thay vì chỉ tập trung xây dựng phục vụ nhu cầu nội bộ làm hạn chế chia sẻ dữ liệu. Các hệ thống thông tin trong cơ quan nhà nước khi được xây dựng phải được xác định các hạng mục xây dựng cấu trúc dữ liệu, chia sẻ dữ liệu cũng như khai thác dữ liệu được chia sẻ ngay từ khi triển khai; hạng mục duy trì, kết nối chia sẻ cũng phải được xác định rõ ràng.

Xác định được vai trò của dữ liệu đối với phát triển Chính phủ số, Nghị định đã đặt vấn đề Chính phủ cũng như các Bộ, ngành, địa phương phải có chiến lược về dữ liệu để định hình phương hướng và tầm nhìn khi triển khai xây dựng dữ liệu với sự dẫn dắt của Chiến lược dữ liệu quốc gia. Đây là nhiệm vụ phải thực hiện trong thời gian tới.

Dữ liệu là yếu tố trọng tâm để phát triển Chính phủ điện tử phục vụ người dân, doanh nghiệp

Trong Nguyên tắc của Nghị định đã khẳng định: Dữ liệu hình thành trong hoạt động của cơ quan nhà nước được chia sẻ phục vụ các hoạt động của cơ quan nhà nước hướng tới phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, Nghị định cũng đưa ra quy định để thực thi nguyên tắc thu thập dữ liệu một lần (Once-Only). Khi dữ liệu đã được cơ quan nhà nước thu thập và quản lý, chia sẻ thì cơ quan nhà nước sẽ không được yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại. Nội dung này được đề cập trong cả Nguyên tắc chung của Nghị định cũng như Nguyên tắc quản lý dữ liệu. Thêm vào đó, công dân, doanh nghiệp có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước đang quản lý dữ liệu cá nhân của mình chia sẻ cho cơ quan nhà nước khác để hạn chế phải cung cấp lại dữ liệu tạo thuận tiện cho người dân, doanh nghiệp và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Tiếp cận về quản lý, kết nối và chia sẻ phù hợp với định hướng hiện đại, theo xu hướng công nghệ mới

Một trong những điểm mới trong Nghị định về quản lý, kết nối, chia sẻ dữ liệu số của cơ quan nhà nước là các quy định được dựa trên các cách thức tiếp cận về dữ liệu, chia sẻ dữ liệu, sử dụng công nghệ mới trong bối cảnh hiện nay. Cụ thể:

- Sử dụng dịch vụ chia sẻ dữ liệu làm nền tảng cơ bản cho hoạt động kết nối, chia sẻ dữ liệu trong cơ quan nhà nước. Thay vì triển khai kết nối theo hướng “bắt tay trực tiếp”, “xin-cho” thì Nghị định đưa vào các quy định theo hướng chia sẻ dữ liệu là phục vụ cho các cơ quan khác qua “dịch vụ chia sẻ dữ liệu” theo “đăng ký, yêu cầu”. Dịch vụ chia sẻ dữ liệu được triển khai qua giao diện API của hệ thống thông tin, là cách thức thông dụng, phổ biến hiện nay. Việc xác định chia sẻ dữ liệu qua dịch vụ cũng là tiền đề để triển khai các giải pháp mới hướng tới xây dựng đám mây dữ liệu của Chính phủ số trong tương lai.

- Việc chia sẻ dữ liệu cũng qua hai hình thức là chia sẻ dữ liệu mặc định và chia sẻ dữ liệu theo yêu cầu đặc thù đáp ứng tất cả các trường hợp chia sẻ dữ liệu thực tế. Chia sẻ dữ liệu mặc định được ưu tiên triển khai và xác định: coi dữ liệu như “hàng hóa” được chuẩn hóa thay vì “tự cung tự cấp” để cung cấp rộng rãi cho các cơ quan nhà nước tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho lưu thông dữ liệu trong Chính phủ điện tử.

- Lần đầu tiên, Nghị định đã đưa ra chính sách để thực hiện các công việc Quản trị dữ liệu. Đây là nội dung rất cần thiết khi dữ liệu ngày càng đóng vai trò và trọng tâm trong ứng dụng công nghệ thông tin để bảo đảm dữ liệu ngày càng bền vững, tin cậy và được làm giàu. Để thực hiện quản trị dữ liệu, các cơ quan nhà nước sẽ phải thực hiện các nội dung công việc như kiểm kê, đánh giá chất lượng dữ liệu hàng năm, tích hợp dữ liệu phục vụ ra quyết định, xây dựng chiến lược dữ liệu để có tầm nhìn dài hạn về phát triển dữ liệu.

Đơn giản hóa quá trình kết nối, chia sẻ dữ liệu số, tạo hành lang pháp lý minh bạch và thuận lợi cho dữ liệu lưu chuyển từ nơi có đến nơi cần

Để giải quyết vướng mắc và thúc đẩy quá trình chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, Nghị định đã quy định rõ việc cung cấp, chia sẻ và sử dụng dữ liệu trong cơ quan nhà nước. Quá trình kết nối, chia sẻ dữ liệu có một số điểm sau:

- Quá trình kết nối và chia sẻ dữ liệu là quá trình chuẩn bị sẵn sàng, đăng ký và cấp quyền khai thác các dịch vụ dữ liệu (chia sẻ dữ liệu mặc định) và được chuẩn hóa phù hợp với đa mục đích khai thác khác nhau. Chỉ khi dịch vụ dữ liệu chưa có sẵn thì các cơ quan mới cần trao đổi và chia sẻ dữ liệu theo yêu cầu đặc thù. Điều này giúp các dịch vụ dữ liệu ngày càng tinh gọn và hiệu quả, thuận lợi cho việc quản lý, vận hành, duy trì và tiết kiệm kinh phí.

- Việc đăng ký và đáp ứng chia sẻ dữ liệu cũng như quản lý, đáp ứng các yêu cầu chia sẻ dữ liệu được thực hiện trực tuyến dựa trên các hệ thống quản lý dịch vụ chia sẻ dữ liệu, tạo điều kiện thuận lợi cũng như tăng cường tính minh bạch, có kiểm soát của quá trình chia sẻ dữ liệu. Xử lý vướng mắc cũng có quy định rõ ràng cho các cơ quan khi gặp khó khăn trong quá trình thực hiện.

- Mỗi cơ quan chỉ định một cán bộ chuyên trách về dữ liệu để cung cấp thông tin, tiếp nhận và xử lý các vấn đề về kết nối, chia sẻ dữ liệu và các vấn đề khác về dữ liệu.

- Thực hiện kết nối, chia sẻ và sử dụng cũng có quy định rõ về thời hạn sử dụng dữ liệu, tạm ngừng, chấm dứt chia sẻ dữ liệu để làm căn cứ xử lý các vấn đề phát sinh khi sử dụng, khai thác dữ liệu.

Thiết đặt nền tảng cho chính phủ mở, quy định dữ liệu mở làm cơ sở để thúc đẩy sự phát triển và sáng tạo của xã hội, cộng đồng

Chính phủ mở là một nấc phát triển của Chính phủ điện tử khi Chính phủ cung cấp dữ liệu cho cộng đồng để thực hiện chủ trương “Nhà nước kiến tạo phát triển”. Lần đầu tiên, một văn bản pháp lý đưa nội dung “Dữ liệu mở của cơ quan nhà nước” đánh dấu một mốc quan trọng để thực thi chủ trương này, đồng thời cũng thể hiện sự tích cực của Việt Nam khi sẵn sàng cung cấp dữ liệu mở cho cộng đồng, người dân, doanh nghiệp. Quy định pháp lý về dữ liệu mở cũng là một nội dung khá mới không chỉ đối với Việt Nam mà còn đối với nhiều nước trên thế giới khi công bố dữ liệu mở của các nước chủ yếu được triển khai dưới dạng sáng kiến.

Nội dung quy định về dữ liệu mở được xây dựng trên cơ sở tương thích với các quy định thông dụng phổ biến trên thế giới như: dữ liệu mở phải toàn vẹn, phản ánh đầy đủ thông tin cần cung cấp, cập nhật, máy có thể đọc được, ở định dạng mở, miễn phí, tự do sử dụng...

Nghị định cũng quy định các cơ quan nhà nước phải xây dựng một kế hoạch và triển khai cung cấp dữ liệu mở theo kế hoạch đã xây dựng. Kế hoạch phải đảm bảo có yêu cầu tối thiểu và phù hợp với nhu cầu của người dân, doanh nghiệp. Cơ chế triển khai dữ liệu mở cũng tạo cơ hội cho người dân, doanh nghiệp trong xã hội, cộng đồng tham gia ý kiến phản hồi, đóng góp mở rộng dữ liệu mở.

Theo An toàn Thông tin

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Khẩn trương hoàn thành xây dựng Chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế số và xã hội số

Khẩn trương hoàn thành xây dựng Chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế số và xã hội số

Đà Nẵng dẫn đầu bảng xếp hạng ứng dụng công nghệ thông tin 2020

Đà Nẵng dẫn đầu bảng xếp hạng ứng dụng công nghệ thông tin 2020

Hệ thống tra cứu thông tin cử tri: Thuận tiện cho cử tri

Hệ thống tra cứu thông tin cử tri: Thuận tiện cho cử tri

Smart Quang Nam - Quảng Nam thông minh phục vụ người dân

Smart Quang Nam - Quảng Nam thông minh phục vụ người dân

Chính quyền điện tử - Cách tiếp cận dịch vụ công hoàn toàn mới của người dân Cà Mau

Chính quyền điện tử - Cách tiếp cận dịch vụ công hoàn toàn mới của người dân Cà Mau

Ngành Công an đang trong giai đoạn "nước rút" cấp thẻ căn cước công dân gắn chip điện tử

Ngành Công an đang trong giai đoạn "nước rút" cấp thẻ căn cước công dân gắn chip điện tử

Hoàn thiện Luật sở hữu trí tuệ nhằm thúc đẩy kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo

Hoàn thiện Luật sở hữu trí tuệ nhằm thúc đẩy kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo

Hưng Yên phê duyệt kiến trúc chính quyền điện tử phiên bản 2.0

Hưng Yên phê duyệt kiến trúc chính quyền điện tử phiên bản 2.0

Ngành Hải quan quyết tâm hoàn thành các mục tiêu lớn về ứng dụng công nghệ thông tin

Ngành Hải quan quyết tâm hoàn thành các mục tiêu lớn về ứng dụng công nghệ thông tin

Bến Tre phê duyệt kiến trúc chính quyền điện tử phiên bản 2.0

Bến Tre phê duyệt kiến trúc chính quyền điện tử phiên bản 2.0

Năm 2021: Tổng cục Hải Quan phấn đấu vượt 5% chỉ tiêu ngân sách được giao

Năm 2021: Tổng cục Hải Quan phấn đấu vượt 5% chỉ tiêu ngân sách được giao

Trung tâm điều hành đô thị thông minh TP Vũng Tàu hoạt động với hơn 1.100 camera

Trung tâm điều hành đô thị thông minh TP Vũng Tàu hoạt động với hơn 1.100 camera

Tin mới cập nhật

AirTag bị hack có thể dẫn người dùng đến các trang web độc hại

AirTag bị hack có thể dẫn người dùng đến các trang web độc hại

Dự báo chứng khoán tuần tới: Còn tăng nhưng không có kỷ lục mới

Dự báo chứng khoán tuần tới: Còn tăng nhưng không có kỷ lục mới

Điểm danh những đồng tiền ảo 'hot' nhất thị trường

Điểm danh những đồng tiền ảo 'hot' nhất thị trường

Công nghệ mới hứa hẹn khả năng xoá bỏ những ký ức tồi tệ đã qua

Công nghệ mới hứa hẹn khả năng xoá bỏ những ký ức tồi tệ đã qua

Microsoft Teams sắp bổ sung tính năng nối lại các sự kiện trực tiếp bị gián đoạn

Microsoft Teams sắp bổ sung tính năng nối lại các sự kiện trực tiếp bị gián đoạn

Dự báo giá vàng tuần tới: Đi lên khi tín hiệu kinh tế ảm đạm

Dự báo giá vàng tuần tới: Đi lên khi tín hiệu kinh tế ảm đạm

Ngân hàng ứng dụng trí tuệ nhân tạo để chăm sóc khách hàng

Ngân hàng ứng dụng trí tuệ nhân tạo để chăm sóc khách hàng

Hệ thống máy chủ của nhóm tin tặc DarkSide bị sập

Hệ thống máy chủ của nhóm tin tặc DarkSide bị sập

3 điện thoại có camera siêu đẹp giá dưới 10 triệu đồng đáng mua cho mùa du lịch

3 điện thoại có camera siêu đẹp giá dưới 10 triệu đồng đáng mua cho mùa du lịch

Đột phá cách làm để thúc đẩy chuyển đổi số và đảm bảo an toàn thông tin mạng

Đột phá cách làm để thúc đẩy chuyển đổi số và đảm bảo an toàn thông tin mạng

Cài đặt ứng dụng Bluezone, chung tay đẩy lùi dịch bệnh COVID-19

Cài đặt ứng dụng Bluezone, chung tay đẩy lùi dịch bệnh COVID-19

Dùng chip kết nối trực tiếp với não - Người tàn tật đã biến được ý nghĩ thành chữ viết

Dùng chip kết nối trực tiếp với não - Người tàn tật đã biến được ý nghĩ thành chữ viết

Tin đọc nhiều

Đà Nẵng dẫn đầu bảng xếp hạng ứng dụng công nghệ thông tin 2020

Đà Nẵng dẫn đầu bảng xếp hạng ứng dụng công nghệ thông tin 2020

Hệ thống tra cứu thông tin cử tri: Thuận tiện cho cử tri

Hệ thống tra cứu thông tin cử tri: Thuận tiện cho cử tri

Smart Quang Nam - Quảng Nam thông minh phục vụ người dân

Smart Quang Nam - Quảng Nam thông minh phục vụ người dân

Hưng Yên phê duyệt kiến trúc chính quyền điện tử phiên bản 2.0

Hưng Yên phê duyệt kiến trúc chính quyền điện tử phiên bản 2.0

Bến Tre phê duyệt kiến trúc chính quyền điện tử phiên bản 2.0

Bến Tre phê duyệt kiến trúc chính quyền điện tử phiên bản 2.0

Đâu là sự khác biệt của 'Make in Vietnam' với 'Made in Vietnam'?

Đâu là sự khác biệt của 'Make in Vietnam' với 'Made in Vietnam'?

Công dân Việt Nam sắp có hộ chiếu gắn chip điện tử

Công dân Việt Nam sắp có hộ chiếu gắn chip điện tử

Tình hình triển khai Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số tại Việt Nam

Tình hình triển khai Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số tại Việt Nam

Đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí xây dựng Chính phủ điện tử

Đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí xây dựng Chính phủ điện tử

Chuyển đổi số: Xu hướng tất yếu của Doanh nghiệp Việt

Chuyển đổi số: Xu hướng tất yếu của Doanh nghiệp Việt

Video xem nhiều

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

1 Phút Công nghệ: Công nghệ trong nước và thế giới ngày 01/8/2020

1 Phút Công nghệ: Công nghệ trong nước và thế giới ngày 01/8/2020

Đánh giá iPhone SE 2020: Nhiều công nghệ để yêu, ít chi tiêu

Đánh giá iPhone SE 2020: Nhiều công nghệ để yêu, ít chi tiêu

Acura TLX 2021 hồi sinh quyết dành lại "ngôi vương"

Acura TLX 2021 hồi sinh quyết dành lại "ngôi vương"

Công ty điện tử Samsung hôm nay tuyên bố đã đạt được tốc độ 5G nhanh nhất trong ngành

Công ty điện tử Samsung hôm nay tuyên bố đã đạt được tốc độ 5G nhanh nhất trong ngành

Cô giáo sáng tạo mặc nguyên bộ đồ họa tiết nội tạng để dạy học

Cô giáo sáng tạo mặc nguyên bộ đồ họa tiết nội tạng để dạy học

Koenigsegg Jesko khoe xe có không ít hơn 34 lớp sơn

Koenigsegg Jesko khoe xe có không ít hơn 34 lớp sơn

Rolls-Royce 103EX sử dụng trí tuệ nhân tạo về nhà sau hơn ba năm vòng quanh Thế giới

Rolls-Royce 103EX sử dụng trí tuệ nhân tạo về nhà sau hơn ba năm vòng quanh Thế giới

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam Góp ý dự thảo Đề án chuyển đổi số Quốc gia

Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam Góp ý dự thảo Đề án chuyển đổi số Quốc gia

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Hội thảo góp ý dự thảo phát triển công nghiệp ICT, hướng tới CMCN lần thứ tư
27/05/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
"Việt Nam ơi! Đánh bay COVID" - Viết tiếp tinh thần vượt qua khó khăn của dân tôc Việt
17/04/2020
Các yếu tố cơ bản của chuyển đổi số
08/04/2020
Phát huy tinh thần Make in Vietnam, sẵn sàng công nghệ, thiết bị để thương mại 5G
07/12/2019
REV-ECIT 2019: Thúc đẩy phát triển thông tin di động 5G và ứng dụng
07/12/2019
Chủ tịch UBND TP Hà Nội: Không thể làm trò đùa trong việc thí điểm xử lý nước thải sông Tô Lịch của tổ chức Nhật Bản
06/12/2019
Sở Y tế Hà Nội: Nước sạch Sông Đà đã an toàn
21/10/2019
Công ty nước sạch Sông Đà sẽ xem xét trách nhiệm khi được hỏi về lời "xin lỗi"
17/10/2019
PVOIL Cup 2019 chính thức khởi tranh - Vượt lên thử thách
28/09/2019
Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ
10/09/2019
Hà Nội khai trương hệ thống sóng điện từ hội tụ không xâm lấn điều trị ung thư
29/08/2019
Grab tiếp tục rót hàng trăm triệu USD, taxi truyền thông của Việt Nam sẽ ra sao?
26/08/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
Fadil không bung túi khí khi va chạm gốc cây tại Hải Dương: Vinfast nói gì?
18/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó
Nhu cầu tuyển dụng tăng gấp đột biến 4 lần trong một thời gian ngắn điều đó phản ánh tỉ lệ thất nghiệp trong những tháng đầu năm là 3/4 do ảnh hưởng của đại dịch covid-19 đây là một điều đáng buồn, rồi các cử nhân, kỹ sư sẽ đi đâu về đâu trong giai đoạn bất ổn này. Để cân bằng lại có thể mất một thời gian dài.