GSMA khuyến nghị nhà mạng Việt Nam xây dựng Open API và private network để 5G tạo ra giá trị kinh tế thực chất đến năm 2030

Việt Nam cần làm gì để 5G "đi sâu" vào sản xuất thay vì chỉ phủ sóng rộng

Ông Julian Gorman, Giám đốc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của GSMA, nhận định ứng dụng 5G trong sản xuất và các ngành kinh tế trọng điểm tại Việt Nam hiện vẫn còn rất hạn chế. Việt Nam đang hướng tới mục tiêu phủ sóng 5G đạt 99% dân số vào năm 2030 và đưa kinh tế số lên 30% GDP vào cùng thời điểm, trong khi tỷ trọng kinh tế số hiện đang ở mức 25% GDP với tốc độ tăng trưởng nền kinh tế thực đang tiệm cận hai con số.

Vấn đề 5G phủ sóng rộng nhưng ứng dụng chưa nhiều không phải là bài toán riêng của Việt Nam. Ông Julian Gorman chỉ ra bài toán chung của ngành viễn thông trên toàn thế giới là làm thế nào để 5G trở thành công cụ chuyển đổi thực sự thay vì chỉ là phiên bản nhanh hơn của 4G. Để giải được bài toán đó, hạ tầng phủ sóng rộng chỉ là điều kiện cần, còn điều kiện đủ nằm ở việc xây dựng một hệ sinh thái đổi mới đủ sức hấp thụ và khai thác hạ tầng đó vào thực tiễn sản xuất và dịch vụ.

Ông Julian Gorman gắn tiềm năng của 5G trong sản xuất vào một thực tế mà các nhà hoạch định chính sách Việt Nam không thể bỏ qua khi chỉ ra rằng ngành sản xuất đang đóng góp từ 90 đến 95% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Việt Nam đang cạnh tranh trực tiếp với các nền kinh tế sản xuất khác trong khu vực như Indonesia hay Trung Quốc, những quốc gia đang xây dựng nhà máy thông minh và chuỗi cung ứng số hóa với tốc độ ngày càng nhanh. Cơ hội vì chính sự phụ thuộc lớn vào sản xuất khiến đây trở thành lĩnh vực có tác động lan tỏa cao nhất nếu 5G được triển khai có chiều sâu và có hệ thống, ông Julian Gorman nhấn mạnh.

Giám đốc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương của GSMA dẫn ra ba câu chuyện thực tế từ ba quốc gia khác nhau để làm rõ 5G đang thay đổi sản xuất công nghiệp. Tại Indonesia, một nhà máy sản xuất thiết bị chiếu sáng đã đưa 5G vào toàn bộ dây chuyền sản xuất và đây cũng là đơn vị có bài phát biểu ngay tại sự kiện cùng ngày. Cách đó không xa về mặt địa lý công nghiệp, một nhà máy đúc nhôm cho xe hơi và xe tải tại Ấn Độ, vốn vận hành bằng công nghệ thấp trong nhiều năm, đã quyết định đầu tư xây dựng lại toàn bộ nhà máy trên nền tảng 5G để tự động hóa khâu vận chuyển và giám sát nguyên vật liệu nội bộ. Tại Singapore , Bệnh viện Đại học Quốc gia Singapore đã đưa công nghệ bản sao kỹ thuật số (Digital twin) vào ca phẫu thuật, giúp bác sĩ quan sát và kiểm soát thực địa trực tiếp trên màn hình số, từ đó rút ngắn thời gian mổ và đẩy nhanh quá trình hồi phục của bệnh nhân. Vị bác sĩ tại bệnh viện đó từng không thể tưởng tượng điều này khả thi cách đây 5 năm, nhưng hiện tại hoàn toàn tự tin vận hành với công nghệ 5G, ông Gorman nhấn mạnh.

Nhà mạng Việt Nam cần làm gì để không lãng phí hạ tầng 5G đã đầu tư

Từ kinh nghiệm theo dõi phát triển 5G của nhiều quốc gia trong khu vực, GSMA đưa ra hai khuyến nghị cụ thể mà các nhà mạng Việt Nam có thể áp dụng ngay.

Khuyến nghị thứ nhất là xây dựng và mở rộng hệ thống giao diện lập trình ứng dụng mở hay còn gọi là Open API để chia sẻ năng lực mạng với toàn bộ hệ sinh thái đối tác, nhà phát triển ứng dụng và doanh nghiệp công nghệ. Theo ông Julian Gorman, khi năng lực của mạng 5G được mở ra qua các giao diện lập trình chuẩn mở, hàng nghìn nhà phát triển có thể xây dựng ứng dụng thực tế khai thác hạ tầng đó mà không cần phải hợp tác theo kiểu một đối một với từng nhà mạng. Điều này tạo ra hiệu ứng khi một lần đầu tư vào hạ tầng Open API có thể kéo theo hàng trăm ứng dụng và dịch vụ mới cùng xuất hiện trên thị trường.

Khuyến nghị thứ hai là phát triển mạng viễn thông riêng (private network) phục vụ đặc thù từng lĩnh vực thay vì chỉ vận hành một mạng lưới đa năng phục vụ tất cả. Một nhà máy sản xuất thép có nhu cầu kết nối khác hoàn toàn so với một bệnh viện hay một cảng hàng hải, và các mạng 5G chuyên dụng cho từng môi trường ứng dụng sẽ đảm bảo độ tin cậy và hiệu suất vượt xa những gì một mạng công cộng đa dụng có thể cung cấp. Ông Gorman nhấn mạnh các nhà mạng cần chủ động truyền thông và giáo dục thị trường về sự tồn tại và lợi ích của private network, vì nhiều doanh nghiệp sản xuất hiện tại hoàn toàn chưa biết rằng công nghệ này đã sẵn sàng và phù hợp với nhu cầu thực tế của họ.

Việt Nam đã phủ sóng 5G tới 91,2% dân số

Khoảng một tháng trước sự kiện tại Hà Nội, GSMA đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh tại Tokyo và ký kết thỏa thuận giữa các nhà mạng lớn trong Liên minh 6G khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, bao gồm đại diện từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Philippines. Thỏa thuận xoay quanh hai định hướng để xây dựng lộ trình chuyển đổi từ 5G sang 6G, trong đó hướng đi đầu tiên là mở khóa hệ sinh thái đổi mới thông qua Open API, để các nhà mạng từ nhiều quốc gia kết nối hạ tầng theo chuẩn chung và cùng nhau tạo ra giá trị ứng dụng mới. Hướng đi còn lại là phát triển mạng riêng (private network) phục vụ các lĩnh vực ứng dụng đặc thù như nhà máy thông minh và cơ sở y tế hiện đại, thay vì tiếp tục dựa vào một mạng lưới đa dụng phục vụ tất cả mọi nhu cầu cùng lúc.

Theo ông Gorman, cuộc chạy đua về 6G trong khu vực đã bắt đầu, và Việt Nam cần xác định vị trí của mình trong cuộc chạy đua đó từ sớm thay vì chờ 6G trở thành hiện thực phổ biến mới bắt đầu xây dựng chiến lược. Đây cũng là lý do GSMA đề cao tầm quan trọng của việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới có chiều sâu ngay từ giai đoạn 5G hiện nay.

Vì sao cách Việt Nam thúc đẩy 5G lại hiệu quả hơn con đường Ấn Độ đã đi

Ông Julian Gorman đưa ra so sánh với Ấn Độ để làm rõ lợi thế cạnh tranh độc đáo của Việt Nam trong hành trình số. Ấn Độ là quốc gia có tiềm năng rất lớn nhưng sự phát triển 5G lại mỗi nơi một kiểu do thiếu tầm nhìn thống nhất từ trên xuống, kết quả là các nhà mạng Ấn Độ hành động theo từng hướng khác nhau và thiếu sự phối hợp để tạo ra hiệu ứng hệ thống.

Ngược lại, Việt Nam có định hướng rõ từ cấp chính phủ xuống toàn ngành, thứ mà nhiều thị trường đang phát triển ao ước nhưng chưa làm được, khi doanh nghiệp biết chính xác chính phủ muốn gì và cam kết đầu tư theo cùng một hướng. Kết quả là cả hệ sinh thái cùng vận động về một phía thay vì phân tán nguồn lực. Chính cơ chế này giúp Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế số ở mức 25% GDP và đang tiến gần đến mức tăng trưởng hai con số của nền kinh tế thực theo đánh giá của GSMA.

Bà Jeanette Whyte, Giám đốc Chính sách công và Đối ngoại APAC của GSMA, xác định ba lựa chọn chính sách cụ thể của Việt Nam đã tạo ra sự khác biệt rõ ràng so với phần lớn các quốc gia trong khu vực.

Điều bà đề cập đến đầu tiên là Nghị quyết 57-NQ/TW, văn bản chính sách mà bà đánh giá là toàn diện theo nghĩa thực sự, bởi nó bao quát đồng thời hạ tầng mạng, các cấu phần công nghệ số liên quan và môi trường pháp lý cho phát triển số, thay vì chỉ giải quyết một phần của vấn đề như nhiều quốc gia thường làm. Đây là điều hiếm gặp và tạo ra một nền tảng chính sách nhất quán để tất cả các bên cùng hành động theo cùng một hướng.

Tiếp đó là cơ chế đấu giá phổ tần. Sau giai đoạn xây dựng các quy định pháp luật, Việt Nam đã hoàn thiện cơ chế và triển khai đấu giá phổ tần một cách có trật tự, tạo ra các quy định pháp luật cụ thể để các nhà mạng đầu tư vào hạ tầng 5G với sự an tâm về quyền sử dụng phổ tần lâu dài.

Điều đặc biệt nhất, bà Jeanette Whyte chỉ ra là chính sách 15% chi phí thiết bị bình quân cho một trạm phát sóng 5G ban đầu, bà nhận xét đây là lựa chọn thông minh mà bà hiếm khi thấy được áp dụng ở quy mô và hình thức tương tự tại bất kỳ quốc gia nào khác trong khu vực, vì nó giải quyết trực tiếp điểm nghẽn lớn nhất của giai đoạn đầu triển khai 5G khi chi phí đầu tư trạm phát sóng rất cao trong khi doanh thu từ thuê bao 5G chưa đủ để hòa vốn ngay lập tức.

Ông Julian Gorman nhắc đến khái niệm đang được ngành viễn thông toàn cầu thảo luận nhiều, đó là khoảng cách đầu tư, tức là khoảng cách giữa những gì ngành viễn thông có khả năng tài chính để đầu tư và những gì chính phủ kỳ vọng để hiện thực hóa tầm nhìn kinh tế số quốc gia. Muốn kéo hai phía lại gần nhau, không có con đường nào khác ngoài sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước và cam kết đầu tư có hiệu quả từ phía nhà mạng.

Bà Jeanette Whyte cho biết trong các đợt cải cách và điều chỉnh chính sách sắp tới, các công ty viễn thông nhiều khả năng sẽ tiếp tục được hưởng ưu đãi về thuế và hỗ trợ pháp lý khác để chuyển đổi hạ tầng mạng và tích hợp nhiều công nghệ mới hơn. Những hỗ trợ này sẽ giúp các nhà mạng có nguồn lực xây dựng mạng viễn thông thế hệ mới, vừa phục vụ người dùng cuối, vừa tạo nền tảng cho các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tương lai.

GSMA cũng thông báo tăng cường sự hiện diện tại văn phòng Hà Nội, đưa thêm nguồn lực để hỗ trợ trực tiếp các thành viên, đối tác và cơ quan chính phủ Việt Nam trong việc hiện thực hóa tầm nhìn quốc gia số. Theo ông Julian Gorman, Việt Nam đang nằm trong nhóm các nền kinh tế tăng trưởng số nhanh nhất thế giới, và đây là thời điểm để các cam kết hợp tác được chuyển thành hành động cụ thể và đo lường được.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng